Ermənistan hakimiyyəti revanşist qüvvələri dəstəkləyir.
Azərbaycan baxımından əsas narahatlıq doğuran məsələ Ermənistan daxilində revanşist çağırışların gələcəkdə yeni gərginliyə səbəb ola bilməsi ehtimalıdır. Azərbaycan və Ermənistan arasında uzunmüddətli sülhün təmin olunması üçün qarşılıqlı ərazi bütövlüyünün tanınması, sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası, kommunikasiya xətlərinin açılması və siyasi dialoqun davam etdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu proseslərin qarşısında revanşist ritorikanın güclənməsi müəyyən risklər yarada bilər. Revanşist çağırışların informasiya müstəvisində yayılması xüsusilə təhlükəlidir. Çünki informasiya kampaniyaları cəmiyyətin ictimai rəyinə təsir göstərir və zaman keçdikcə siyasi mövqelərin sərtləşməsinə gətirib çıxara bilər. Münaqişə haqqında birtərəfli və emosional məlumatların davamlı şəkildə yayılması gənc nəsildə düşmənçilik təsəvvürlərinin formalaşmasına səbəb ola bilər. Bu isə uzunmüddətli sülh və regionda etimad mühitinin yaradılması baxımından ciddi problemdir. Bu səbəbdən Ermənistanın informasiya məkanında yayılan materialların təhlili Azərbaycan üçün də əhəmiyyətlidir. Xüsusilə hakimiyyətə yaxın hesab edilən media resurslarında hansı mövzuların ön plana çıxarılması, siyasi şəxslərin hansı bəyanatları dəstəkləməsi və ictimai müzakirələrin hansı istiqamətə yönəldilməsi diqqətlə izlənilməlidir. Lakin belə təhlillər aparılarkən bütün məlumatların yoxlanılması və müxtəlif mənbələrlə müqayisə edilməsi zəruridir.Burada əsas məsələlərdən biri də Ermənistan hakimiyyətinin revanşist qüvvələrə münasibətinin siyasi məqsədlər baxımından araşdırılmasıdır. Hakimiyyətin belə qüvvələrə açıq və ya dolayı şəkildə siyasi məkan yaratması ehtimalı müxtəlif səbəblərlə izah oluna bilər. Bunlardan biri daxili siyasi rəqabətdir. Hakimiyyət cəmiyyətin müəyyən hissəsində populyar olan millətçi mövqeləri nəzərə almaqla həmin elektoratın dəstəyini qorumağa çalışa bilər. Digər səbəb isə müxalifətin əsas siyasi mövzularını nəzarət altında saxlamaq və onların yaratdığı təzyiqi azaltmaq ola bilər. Digər tərəfdən, hakimiyyətə yaxın media resurslarında yayılan sərt ritorikanın bütün hallarda hökumətin rəsmi mövqeyini ifadə etdiyini düşünmək də düzgün olmaz. Media qurumlarının redaksiya siyasəti, jurnalistlərin şəxsi mövqeləri və müxtəlif ictimai qrupların təsiri də nəzərə alınmalıdır. Buna görə də “hakimiyyətə yaxın resurs” anlayışı ilə “hakimiyyət tərəfindən idarə olunan resurs” anlayışlarını eyniləşdirmək olmaz. Siyasi təhlildə bu fərqin qorunması obyektiv nəticəyə gəlmək üçün vacibdir. Bununla yanaşı, müəyyən informasiya kampaniyalarının ardıcıllığı və koordinasiyası müşahidə edilirsə, bu, ciddi şəkildə araşdırılmalıdır. Eyni tezisin müxtəlif platformalarda eyni vaxtda yayılması, eyni siyasi mesajların fərqli resurslarda təkrarlanması və həmin mesajların siyasi gündəmlə üst-üstə düşməsi kampaniyanın təşkilatlanmış xarakter daşıması ehtimalını artıra bilər. Lakin bu ehtimalın fakt kimi təqdim olunması üçün əlavə və müstəqil sübutlar tələb olunur. Ermənistan daxilində revanşist qüvvələrin mövcudluğu regionda sülh prosesinin qarşısında duran əsas siyasi çağırışlardan biri olaraq qalır. Sülhün davamlı olması üçün yalnız hökumətlərarası razılaşmalar kifayət etmir. Cəmiyyətlərdə də sülh ideyasının möhkəmlənməsi, qarşılıqlı nifrət ritorikasının azalması və tarixi hadisələrə daha obyektiv yanaşmanın formalaşması vacibdir. Əks halda siyasi dəyişikliklər zamanı revanşist mövqelərin yenidən güclənməsi mümkündür. Ermənistan daxilində revanşist qüvvələrin mövcudluğu real siyasi və ictimai fakt kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla belə, həmin qüvvələrin yalnız müxalifət daxilində yerləşdiyini düşünmək də, onların hamısının birbaşa hakimiyyət tərəfindən idarə olunduğunu iddia etmək də əlavə sübut olmadan düzgün olmaz. Daha obyektiv yanaşma Ermənistanın siyasi və informasiya məkanında müxtəlif qüvvələrin mövqelərini ayrıca araşdırmağı tələb edir. Azərbaycan üçün əsas məqsəd regionda davamlı sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsidir. Bunun üçün Ermənistan daxilində revanşist ritorikanın hansı siyasi və informasiya kanalları vasitəsilə yayıldığının diqqətlə izlənilməsi, faktların sistemli şəkildə təhlil edilməsi və beynəlxalq ictimaiyyətə obyektiv məlumatların çatdırılması əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda, bütün erməni cəmiyyətini və ya Ermənistanın bütün siyasi qüvvələrini revanşist mövqedə təqdim etməkdən çəkinmək lazımdır. Çünki sülh prosesinin uğuru üçün siyasi fərqlərin və cəmiyyət daxilindəki müxtəlif mövqelərin düzgün qiymətləndirilməsi vacibdir. Ermənistan hakimiyyətinin revanşist qüvvələrə münasibəti məsələsi yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, konkret faktlar, media monitorinqi, siyasi proseslərin dinamikası və ictimai rəyin dəyişməsi əsasında araşdırılmalıdır. Əgər hakimiyyətə yaxın resurslarda revanşist məzmunlu kampaniyaların sistemli xarakter daşıdığı sübuta yetirilərsə, bu, Ermənistanın daxili siyasi gündəminin və sülh prosesinə münasibətinin daha dərindən təhlil edilməsini zəruri edir. Regionda sabitliyin qorunması isə hər iki ölkədə sülh tərəfdarı mövqelərin güclənməsindən, revanşist və düşmənçilik ritorikasının zəifləməsindən və siyasi dialoqun davam etdirilməsindən asılıdır.
Veteran müəllim Vəfadar Niftəliyev
