Türk dünyasını birləşdirən mənəvi güc
Türk Dövlətləri Təşkilatının beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmlənməsi yalnız siyasi və iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi ilə deyil, həm də onu təşkil edən xalqları bir-birinə bağlayan tarixi-mədəni amillərlə şərtlənir. Prezident İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşündə səsləndirdiyi fikirlər bu baxımdan təşkilatın gücünün mühüm mənbəyinə – türk xalqlarının mənəvi birliyinə diqqət çəkir.
Türk dövlətlərini yaxınlaşdıran əsas xüsusiyyətlərdən biri ümumi etnik köklərlə yanaşı, əsrlər boyu formalaşmış ortaq tarixi yaddaş, mədəni dəyərlər, dil yaxınlığı və mənəvi bağlardır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, beynəlxalq təşkilatlar sırasında ortaq etnik və mədəni köklərə malik dövlətləri bu səviyyədə bir araya gətirən platformalara nadir hallarda rast gəlinir. Bu xüsusiyyət TDT-ni yalnız dövlətlərarası əməkdaşlıq mexanizmi deyil, eyni zamanda xalqlar arasında təbii yaxınlığın institusional ifadəsi kimi səciyyələndirir.
Məhz bu mənəvi yaxınlıq siyasi və iqtisadi münasibətlərin daha dayanıqlı əsas üzərində inkişafına imkan yaradır. Dövlətlər arasında əlaqələrin möhkəmlənməsində hökumətlərarası sazişlər, ticarət, investisiya, nəqliyyat və enerji layihələri mühüm rol oynasa da, xalqlar arasında qarşılıqlı rəğbət və etimad həmin əməkdaşlığın sosial dayaqlarını formalaşdırır. Ortaq dəyərlər insanları bir-birinə yaxınlaşdırır, qarşılıqlı anlaşmanı asanlaşdırır və əməkdaşlığın uzunmüddətli xarakter almasına şərait yaradır.
Bu baxımdan TDT-nin üstünlüyü onun yalnız cari siyasi maraqlar ətrafında formalaşmamasıdır. Təşkilatı birləşdirən amillərin mühüm hissəsi tarixin dərin qatlarından qaynaqlanır. Dil və mədəniyyət yaxınlığı, ortaq adət-ənənələr, ədəbiyyat və incəsənət nümunələri, tarixi şəxsiyyətlər və ümumi mənəvi dəyərlər türk dövlətləri arasında münasibətlərə xüsusi məzmun verir.
Azərbaycanın TDT çərçivəsində fəal siyasəti də bu istiqamətdə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsinə yönəlib. Bakı türk dövlətləri arasında həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli əlaqələrin inkişafını, qarşılıqlı dəstəyin gücləndirilməsini və ortaq layihələrin genişləndirilməsini vacib istiqamətlərdən biri kimi nəzərdən keçirir. Bu yanaşmada mənəvi birlik siyasi və iqtisadi əməkdaşlığı tamamlayan mühüm faktor kimi çıxış edir.
Prezident İlham Əliyevin fikirlərinin əsas mahiyyəti ondan ibarətdir ki, türk dövlətlərinin birliyi yalnız coğrafi və siyasi yaxınlıqla ölçülə bilməz. Bu birlik xalqların bir-birini daha yaxşı anlamasına, ortaq dəyərləri qorumasına və gələcəyə dair əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməsinə əsaslanır. Deməli, TDT-nin potensialını artıran əsas amillərdən biri onun üzv dövlətləri arasında mövcud olan mənəvi bağların siyasi iradə ilə möhkəmləndirilməsidir.
Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlərdə qarşılıqlı etimad və həmrəylik xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan türk dünyasının ortaq tarixi, dili və mədəni irsi böyük əməkdaşlıq imkanları yaradır. Həmin imkanların düzgün istiqamətləndirilməsi TDT-nin həm regional, həm də beynəlxalq müstəvidə rolunun daha da güclənməsinə xidmət edə bilər. Mənəvi birlik isə bu prosesin ən mühüm və davamlı dayaqlarından biri olaraq qalır.
Etibar Talıbov – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
