“Türk dünyası bizim ailəmizdir”
Prezident İlham Əliyevin bu ifadəsi Azərbaycanın xarici siyasətində Türk dünyası ilə münasibətlərə verilən strateji əhəmiyyəti ifadə edən əsas tezislərdən biridir. Dövlət başçısı müxtəlif çıxışlarında Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrlə münasibətlərinin xarici siyasətin prioritet istiqamətlərindən biri olduğunu vurğulayıb. Bu yanaşmanın əsasında xalqlarımızı birləşdirən ortaq dil, etnik mənşə, tarixi yaddaş, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər, eyni zamanda müstəqil dövlətlər arasında qarşılıqlı hörmət və suverenliyə əsaslanan əməkdaşlıq dayanır. Prezident İlham Əliyev 2026-cı il aprelin 2-də TDT-yə üzv dövlətlərin hökumət başçılarının Bakıda keçirilən görüşünün iştirakçılarını qəbul edərkən açıq şəkildə bildirib ki, “Türk dünyası bizim ailəmizdir, bizim başqa ailəmiz yoxdur” və bu ailəni gələcəyə aparmaq üçün birgə səylərin göstərilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. O, Türk dünyası dövlətləri arasında tarixi, mədəni və etnik bağların qarşılıqlı əməkdaşlıq üçün möhkəm təməl yaratdığını, dövlətlərin beynəlxalq təşkilatlarda bir-birini dəstəklədiyini və həm yaxşı, həm də çətin günlərdə həmrəylik nümayiş etdirdiyini qeyd edib. Türk dünyasının siyasi və institusional əməkdaşlığının əsas platforması Türk Dövlətləri Təşkilatıdır. Təşkilatın əsası 2009-cu ildə Naxçıvan Sazişi ilə qoyulub. Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan və Qırğızıstan təşkilatın təsisçi üzvləri olub; sonrakı mərhələdə Özbəkistan da tamhüquqlu üzv kimi təşkilata qoşulub. TDT çərçivəsində siyasi dialoqla yanaşı, iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat, enerji, təhsil, elm, mədəniyyət, turizm və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlıq mexanizmləri formalaşdırılıb. Azərbaycanın təşkilat daxilində fəal iştirakı və onun institusional inkişafına verdiyi töhfələr Prezident İlham Əliyevin çıxışlarında dəfələrlə vurğulanıb. 2026-cı il çıxışında dövlət başçısı TDT-nin beynəlxalq arenada artan nüfuzunu qeyd edərək təşkilatın dünya miqyasında daha önəmli rol oynaması üçün üzv dövlətlərin birgə fəaliyyətinin vacibliyini bildirib. “Türk dünyası bizim ailəmizdir” yanaşması yalnız mədəni və tarixi yaxınlıqla məhdudlaşmır, praktiki dövlətlərarası əməkdaşlıq istiqamətlərini də əhatə edir. Azərbaycan Türkiyə, Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla müxtəlif sahələrdə ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq mexanizmləri yaradıb. Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il sentyabrın 17-də TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxslərini qəbul edərkən verdiyi məlumata görə, Azərbaycan Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanla müttəfiqlik haqqında müqavilələr və bəyannamələr imzalayıb və bu sənədlər ikitərəfli münasibətlərin yüksək səviyyəsini müəyyənləşdirir. Həmin çıxışda Azərbaycan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstan arasında birgə investisiya fondlarının yaradıldığı, qarşılıqlı investisiyaların cəlb olunması istiqamətində fəaliyyətin davam etdiyi də qeyd edilib. Türk dünyası ilə əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri nəqliyyat və logistika sahəsidir. Azərbaycan coğrafi mövqeyindən istifadə etməklə Mərkəzi Asiya, Xəzər hövzəsi, Cənubi Qafqaz və Türkiyəni birləşdirən nəqliyyat marşrutlarının inkişafında iştirak edir. Prezident İlham Əliyev TDT hökumət başçıları ilə görüşdə Orta Dəhliz, Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutu və Zəngəzur dəhlizi kimi layihələrin Türk dünyası ölkələrinin iqtisadi və tranzit imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətini vurğulayıb. Bu nəqliyyat bağlantıları yalnız yükdaşımaların sürətləndirilməsi deyil, həm də Türk dövlətləri arasında iqtisadi inteqrasiyanın və qarşılıqlı ticarətin genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Enerji əməkdaşlığı da Türk dünyasının birliyinin praktiki istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan Xəzər hövzəsindəki enerji ehtiyatlarını beynəlxalq bazarlara çıxaran əsas enerji marşrutlarının iştirakçısı olmaqla yanaşı, Türkiyə və Avropa ilə enerji əməkdaşlığını inkişaf etdirir. Türk dünyası dövlətləri arasında enerji sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi həm enerji təhlükəsizliyi, həm də yeni investisiya imkanlarının yaradılması baxımından əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev TDT çərçivəsində iqtisadi və investisiya əməkdaşlığı ilə yanaşı, enerji, nəqliyyat və logistikanın təşkilatın gələcək inkişafında mühüm istiqamətlər olduğunu qeyd edib.
Türk dünyasının “ailə” kimi təqdim edilməsinin digər mühüm tərəfi qarşılıqlı həmrəylik və humanitar dəstəkdir. 2023-cü il fevralın 6-da Türkiyədə baş vermiş dağıdıcı zəlzələlərdən sonra Azərbaycan Türkiyəyə yardım göstərən ölkələr sırasında oldu. Bu hadisə Türk dövlətləri arasında həmrəyliyin yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, fövqəladə vəziyyətlər zamanı praktiki yardımla da ifadə oluna bildiyini göstərən nümunələrdən biridir. 2026-cı il sentyabrın 17-də TDT təhlükəsizlik rəsmilərinin Bakıda keçirilən görüşündə də Türkiyə nümayəndəsi 2023-cü il zəlzələlərindən sonra Türk dünyası ölkələrinin göstərdiyi həmrəyliyi xüsusi olaraq qeyd edib və Azərbaycanın dəstəyini xatırladıb.
Veteran müəllim Etibar Niftəliyev.
