Təhlükəsizlikdən strateji əməkdaşlığa doğru
Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) beynəlxalq münasibətlər sistemində çəkisinin artması türk dövlətləri arasında siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik və humanitar əməkdaşlığın yeni mərhələyə daxil olduğunu göstərir. Prezident İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşündə səsləndirdiyi fikirlər də təşkilatın qarşısında duran strateji hədəflərin miqyasını və qarşılıqlı əlaqələrin əhəmiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur.
Prezidentin qeyd etdiyi kimi, TDT çərçivəsində müxtəlif formatlarda keçirilən görüşlər təşkilat daxilində fəal dialoqun formalaşdığını nümayiş etdirir. Dini liderlərin, təhlükəsizlik üzrə məsul şəxslərin və digər aidiyyəti qurumların iştirakı ilə keçirilən tədbirlər əməkdaşlığın yalnız bir istiqamətlə məhdudlaşmadığını, təhlükəsizlikdən humanitar əlaqələrə qədər geniş spektri əhatə etdiyini göstərir. Bu baxımdan təhlükəsizlik şuraları katiblərinin toplantısı xüsusilə aktualdır. Çünki müasir dünyada təhlükəsizlik anlayışı artıq yalnız hərbi təhlükələrlə deyil, enerji, nəqliyyat, iqtisadi sabitlik və regional bağlantılarla da sıx bağlıdır.
2009-cu ildə Naxçıvanda keçirilmiş tarixi Zirvə görüşü ilə əsası qoyulan TDT-nin inkişaf dinamikası təşkilatın institusional imkanlarının genişləndiyini göstərir. Bu gün üzv və müşahidəçi dövlətləri əhatə edən geniş coğrafiya mühüm iqtisadi və geosiyasi potensiala malikdir. Türk dünyasının yerləşdiyi məkan Şərqlə Qərb arasında enerji və nəqliyyat əlaqələrinin təmin edilməsində mühüm mövqeyə sahibdir. Bu amil TDT-nin yalnız üzv ölkələr arasında əməkdaşlıq platforması deyil, daha geniş regional proseslərə təsir göstərən mexanizm kimi əhəmiyyətini artırır.
Xüsusilə nəqliyyat dəhlizlərinin təhlükəsizliyi və enerji marşrutlarının etibarlılığı hazırkı beynəlxalq gündəmin mühüm məsələlərindəndir. Şərqlə Qərbi birləşdirən yolların, limanların, dəmir yollarının və enerji infrastrukturlarının təhlükəsiz fəaliyyəti iqtisadi inkişafla yanaşı, dövlətlərin milli və regional təhlükəsizliyinə də birbaşa təsir edir. Bu mənada TDT məkanında nəqliyyat və enerji layihələrinin genişlənməsi üzv ölkələr arasında koordinasiyanın daha da gücləndirilməsini zəruri edir.
Azərbaycanın TDT daxilində fəal mövqeyi də bu proseslərin mühüm istiqamətlərindən biridir. Ölkəmizin əlverişli coğrafi mövqeyi, enerji və nəqliyyat infrastrukturu, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində həyata keçirdiyi layihələr Azərbaycanın türk dünyası arasında bağlantıların inkişafında rolunu artırır. Qarşılıqlı etimad və koordinasiya isə bu potensialın daha səmərəli reallaşdırılması üçün əsas şərtlərdəndir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də TDT-nin beynəlxalq arenadakı rolunun gücləndirilməsi məsələsidir. Bunun üçün təşkilata üzv dövlətlərin həm siyasi iradəsi, həm də ciddi iqtisadi, demoqrafik, enerji və nəqliyyat potensialı mövcuddur. Bu potensialın vahid əməkdaşlıq mexanizmləri vasitəsilə əlaqələndirilməsi TDT-nin beynəlxalq məsələlərdə daha fəal mövqe nümayiş etdirməsinə imkan yarada bilər.
TDT-nin qarşısında duran vəzifə yalnız mövcud əməkdaşlıq əlaqələrini qorumaq deyil, onları yeni çağırışlara uyğun şəkildə dərinləşdirməkdir. Təhlükəsizlik, enerji və nəqliyyat bağlantılarının qarşılıqlı şəkildə nəzərdən keçirilməsi təşkilatın strateji gündəliyinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir. Bu baxımdan Bakı görüşü türk dövlətləri arasında təhlükəsizlik əməkdaşlığının institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi və TDT-nin beynəlxalq sistemdə artan rolunun daha da inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyətli platforma kimi qiymətləndirilə bilər.
Talıb Talıbov – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
