2020-ci il 27 sentyabr tarixində Azərbaycan–Ermənistan münaqişəsi yeni və daha genişmiqyaslı hərbi mərhələyə daxil oldu. Azərbaycan tərəfinin rəsmi məlumatına görə, həmin gün Ermənistan silahlı qüvvələri Azərbaycan ordusunun mövqelərini və cəbhəboyu yaşayış məntəqələrini iriçaplı silahlardan, minaatanlardan və artilleriya vasitələrindən atəşə tutdu. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin həmin dövrdə yaydığı məlumatda Tərtər rayonunun Qapanlı, Ağdam rayonunun Çıraqlı və Orta Qərvənd, Füzuli rayonunun Alxanlı və Şükürbəyli, Cəbrayıl rayonunun Cocuq Mərcanlı kəndlərinin atəşə tutulduğu bildirilirdi. Həmin məlumatda mülki əhali arasında ölən və yaralananların olduğu, yaşayış evlərinə və mülki infrastruktura ciddi ziyan dəydiyi qeyd olunurdu.
27 sentyabr tarixində baş verən hadisələr beynəlxalq səviyyədə də ciddi narahatlıq doğurdu. BMT-nin Baş katibi António Guterres həmin gün döyüşlərin yenidən başlamasından narahatlığını ifadə edərək zor tətbiqini pisləmiş, tərəfləri dərhal döyüşləri dayandırmağa, gərginliyi azaltmağa və danışıqlara qayıtmağa çağırmışdı. BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarı da 29 sentyabr tarixində mülki əhali arasında itkilərdən və mülki obyektlərin zədələnməsindən narahatlığını bildirmişdi.
Azərbaycanın rəsmi mövqeyinə əsasən, cəbhə xəttində baş verən hücumlar qarşısında Azərbaycan Silahlı Qüvvələri əks-hücum əməliyyatlarına başlamışdır. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin 28 sentyabr tarixli açıqlamasında bu tədbirlər “özünümüdafiə hüququ” və beynəlxalq humanitar hüquqa uyğunluq çərçivəsində əsaslandırılırdı. Eyni zamanda, Ermənistan tərəfi həmin gün BMT-yə göndərdiyi məktubda hadisələrin səbəbləri barədə fərqli mövqe ifadə etmiş və Azərbaycanı hərbi fəaliyyətə başlamaqda ittiham etmişdi. Buna görə münaqişənin başlanmasına dair tərəflərin ilkin izahları bir-birindən fərqlənirdi.
Sonrakı günlərdə hərbi əməliyyatlar cəbhə xətti boyunca genişləndi və 44 gün davam edən müharibəyə çevrildi. Münaqişə zamanı mülki əhali və yaşayış məntəqələri də ciddi zərər gördü. BMT sənədlərinə təqdim edilmiş Azərbaycan məlumatlarında 27 sentyabr–9 noyabr 2020-ci il tarixləri arasında müxtəlif şəhər və rayonlarda mülki şəxslərin öldüyü və yaralandığı, yaşayış evləri, məktəblər, tibb müəssisələri və digər mülki obyektlərin zədələndiyi bildirilir.
27 sentyabr 2020-ci il hadisələri Azərbaycan tarixinin ən mühüm hərbi-siyasi dönüş nöqtələrindən birinə çevrildi. Həmin gün başlayan döyüşlər uzun illər davam edən münaqişənin hərbi yolla yeni mərhələyə keçməsinə səbəb oldu. Azərbaycan cəmiyyətində bu hadisələr ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda mübarizənin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir; beynəlxalq təşkilatlar isə eyni zamanda hərbi əməliyyatların dayandırılmasını və mülki əhalinin qorunmasını tələb edirdilər.
Qocayev Rövşən – Zərdab şəhər sakini, fəal gənc
