1948–1956-cı illərdə Ermənistan SSR-dən azərbaycanlı əhalinin deportasiyası və onların Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında, o cümlədən Kür-Araz düzənliyində yerləşdirilməsi Azərbaycan tarixşünaslığında geniş şəkildə araşdırılan mövzulardan biridir. Azərbaycan mənbələrində həmin dövrdə Ermənistandan on minlərlə azərbaycanlının köçürülməyə məcbur edildiyi bildirilir. 1987-ci ildən etibarən isə Ermənistan ərazisində yaşayan azərbaycanlıların kütləvi şəkildə öz yaşayış yerlərini tərk etməsi prosesi sürətlənmiş, nəticədə Ermənistanın etnik tərkibində ciddi dəyişikliklər baş vermişdir.
1988-ci ildə Dağlıq Qarabağ ətrafında başlayan qarşıdurma sonrakı illərdə genişmiqyaslı müharibəyə çevrilmiş, Azərbaycan və Ermənistan əhalisi üçün ağır humanitar nəticələr doğurmuşdur. Münaqişə nəticəsində yaşayış məntəqələri dağıdılmış, minlərlə insan həlak olmuş, yüz minlərlə azərbaycanlı öz yaşayış yerlərindən məcburi köçkün vəziyyətinə düşmüşdür. Azərbaycan tərəfi bu hadisələri Ermənistanın ərazi iddiaları və millətçi ideologiyası ilə əlaqələndirir və “dənizdən-dənizə Ermənistan” ifadəsini həmin ərazi iddialarının simvolik təsviri kimi təqdim edir. Bununla yanaşı, bu ifadənin konkret siyasi proqram kimi kimlər tərəfindən, hansı dövrdə və hansı sənədlərdə irəli sürüldüyünü ayrıca mənbələr əsasında fərqləndirmək vacibdir.
Əhmədova Mehbarə – Zərdab şəhər sakini, pensiyaçı
