Qonşularla qarşılıqlı əlaqələr olmadan, heç zaman tranzit ölkəyə çevrilmək mümkün deyil.
Müasir dövrdə dövlətlərin iqtisadi inkişafında tranzit imkanlarının genişləndirilməsi mühüm istiqamətlərdən biridir. Tranzit ölkə olmaq yalnız coğrafi mövqedən asılı deyil. Bunun üçün güclü nəqliyyat infrastrukturu, müasir logistika sistemi və ən vacibi qonşu dövlətlərlə qarşılıqlı əməkdaşlıq lazımdır. Çünki beynəlxalq nəqliyyat marşrutları bir ölkənin sərhədində bitmir, müxtəlif dövlətlərin ərazisindən keçərək qlobal ticarət əlaqələrinin formalaşmasına xidmət edir. Bu baxımdan qonşularla sağlam münasibətlər olmadan tranzit potensialının tam reallaşdırılması mümkün deyil. Qonşu ölkələrlə əməkdaşlıq nəqliyyat sahəsində bir çox üstünlüklər yaradır. Sərhəd-keçid məntəqələrinin səmərəli fəaliyyəti, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, yük və sərnişin daşımalarının təhlükəsiz həyata keçirilməsi qarşılıqlı razılaşmalar nəticəsində mümkün olur. Dövlətlər arasında etibarlı münasibətlər formalaşdıqca beynəlxalq yükdaşımaların həcmi artır, ticarət əlaqələri genişlənir və regionun iqtisadi fəallığı yüksəlir. Bu isə tranzit marşrutlarından istifadə edən bütün tərəflər üçün əlavə imkanlar yaradır. Son illər beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı dünya iqtisadiyyatında xüsusi əhəmiyyət qazanıb. Şərq ilə Qərbi, Şimal ilə Cənubu birləşdirən marşrutlar təkcə yüklərin daşınmasına deyil, həm də ölkələr arasında iqtisadi və humanitar əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu layihələrin uğurla həyata keçirilməsi iştirakçı dövlətlərin qarşılıqlı etimadına, razılaşdırılmış fəaliyyətinə və uzunmüddətli əməkdaşlığına əsaslanır. Qarşılıqlı anlaşma olmadan belə layihələrin davamlı fəaliyyət göstərməsi çətinləşir. Tranzit ölkənin əsas üstünlüklərindən biri iqtisadi gəlirlərin artmasıdır. Ölkə ərazisindən keçən yüklər nəqliyyat, logistika, xidmət və digər sahələrin inkişafına müsbət təsir göstərir. Yeni logistika mərkəzlərinin yaradılması, avtomobil və dəmir yollarının yenilənməsi, liman və digər nəqliyyat infrastrukturlarının müasirləşdirilməsi iqtisadi fəallığı artırır. Bunun nəticəsində yeni iş yerləri açılır, sahibkarlıq inkişaf edir və regionların sosial-iqtisadi tərəqqisi sürətlənir. Regional əməkdaşlıq eyni zamanda sabitliyin və etibarlı tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə də xidmət edir. Dövlətlər arasında qarşılıqlı hörmət və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan münasibətlər nəqliyyat layihələrinin uzunmüddətli və davamlı şəkildə həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Birgə həyata keçirilən layihələr ölkələrin iqtisadi maraqlarını yaxınlaşdırır və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişlənməsinə imkan verir. Bu baxımdan tranzit imkanlarının inkişafı yalnız iqtisadi deyil, həm də regional əməkdaşlığın güclənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan əlverişli coğrafi mövqeyi, müasir nəqliyyat infrastrukturu və beynəlxalq layihələrdə fəal iştirakı ilə regionun mühüm nəqliyyat qovşaqlarından biri kimi tanınır. Ölkədə həyata keçirilən nəqliyyat və logistika layihələri beynəlxalq yükdaşımaların səmərəliliyini artırır, ölkənin tranzit imkanlarını daha da genişləndirir. Bu istiqamətdə qurulan əməkdaşlıq münasibətləri Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat sistemində mövqeyinin möhkəmlənməsinə öz töhfəsini verir. Nəticə olaraq demək olar ki, tranzit ölkəyə çevrilmək üçün təkcə coğrafi üstünlük kifayət etmir. Bunun əsas şərtlərindən biri qonşu dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi, nəqliyyat əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi və etibarlı tərəfdaşlığın qorunmasıdır. Qarşılıqlı anlaşma və birgə fəaliyyət beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin səmərəli işləməsinə, iqtisadi inkişafın sürətlənməsinə və regional əməkdaşlığın daha da güclənməsinə mühüm töhfə verir.
İlqar İsayev – Zərdab Gənclər evi SXM-in direktoru
