Qərbi Azərbaycanda mədəni irsin dağıdılması.
Bir xalqın tarixini yalnız yazılı mənbələr deyil, onun yaratdığı abidələr, məbədlər, qəbiristanlıqlar və digər mədəni nümunələr də yaşadır. Bu baxımdan mədəni irsin qorunması təkcə bir ölkənin deyil, bütün bəşəriyyətin məsuliyyətidir. Təəssüf ki, Qərbi Azərbaycan adlandırılan ərazidə azərbaycanlılara məxsus tarixi və mədəni irsin vəziyyəti uzun illərdir ciddi narahatlıq doğurur. Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri bölgədəki vəziyyətlə yerində tanış olmaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Diplomatların azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa və quruculuq işlərini, tarixi və dini abidələri görməsi Azərbaycan tərəfinin bölgədə həyata keçirdiyi işlərin beynəlxalq nümayəndələrə təqdim olunmasına imkan yaradır. Bu səfərə erməni revanşist qüvvələrinin mənfi münasibəti isə diqqətdən yayınmır. Onların müxtəlif bəyanatlarla səfəri tənqid etməsi göstərir ki, bəzi dairələr Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda apardığı işləri qəbul etmək istəmir. Halbuki diplomatik nümayəndələrin bölgəyə səfəri normal diplomatik fəaliyyət çərçivəsində həyata keçirilir və onların tarixi faktlarla yerində tanış olması vacibdir.
Qərbi Azərbaycanda azərbaycanlıların tarixini əks etdirən məscidlərin, qəbiristanlıqların, yaşayış məskənlərinin və digər mədəni nümunələrin bir qisminin zamanla dağıdıldığı və ya dəyişdirildiyi barədə Azərbaycan tərəfi dəfələrlə məsələ qaldırıb. Bu cür faktların araşdırılması və sənədləşdirilməsi tarixi yaddaşın qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Mədəni irsin dağıdılması yalnız daş və tikililərin yox olması demək deyil. Abidə məhv edildikdə həmin xalqın tarixinin müəyyən bir səhifəsi də zədələnir. Buna görə də tarixi irsə münasibətdə siyasi yanaşmadan uzaq olmaq, mövcud abidələri qorumaq və onların vəziyyətini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaq vacibdir. Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda tarixi abidələrin bərpasına diqqət yetirməsi də bu baxımdan mühüm nümunədir. Dağıdılmış və zərər görmüş abidələrin yenidən bərpası tarixi yaddaşın qorunmasına xidmət edir.
Bu gün əsas məqsəd keçmişin mübahisələrini daha da dərinləşdirmək deyil, tarixi və mədəni irsin qorunmasına nail olmaqdır. Qərbi Azərbaycanda azərbaycanlılara məxsus mədəni irslə bağlı məsələlər də beynəlxalq səviyyədə araşdırılmalı, tarixi faktlar sənədləşdirilməli və gələcək nəsillərə çatdırılmalıdır. Mədəni irs xalqlar arasında qarşıdurma deyil, dialoq və anlaşma vasitəsi olmalıdır. Tarixə hörmət isə bütün tərəflərin üzərinə düşən ümumi məsuliyyətdir.
Zərdab rayon Əlibəyli kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru-Kəmalə Əliyeva
