Prezident Trampın sayəsində bu gün qazıntı yanacağına qarşı əsas Avro-Atlantik trendi dəyişib
Prezident İlham Əliyev II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən tədbirdə enerji bazarlarında baş verən dəyişikliklərə toxunaraq bildirib ki, “hazırda Avro-Atlantik məkanda qalıq yanacaqlara münasibətdə əsas tendensiya dəyişib” və bu baxımdan Prezident Donald Trampa təşəkkürünü ifadə edib. Bu fikir Azərbaycanın neft-qaz sektorunda uzunmüddətli investisiya perspektivlərinin qorunması kontekstində səsləndirilib. Dövlət başçısının çıxışında qeyd edildiyi kimi, neft və qaz Azərbaycanın iqtisadiyyatında hələ uzun müddət mühüm rol oynayacaq və investisiya həcminə görə ən böyük seqmentlərdən biri olaraq qalacaq. Bu yanaşmanın praktik ifadəsi forum çərçivəsində elan edilən yeni enerji layihələrində də özünü göstərib. Prezident İlham Əliyevin məlumatına görə, Exxon ilə Azərbaycanın qeyri-konvensional neft və qaz ehtiyatlarının işlənməsi üzrə müqavilə imzalanıb. Dövlət başçısı kəşfiyyat işlərinin uğurlu nəticələnəcəyi təqdirdə bunun Azərbaycanda yeni neft-qaz inkişaf mərhələsinə gətirib çıxara biləcəyini bildirib. Digər mühüm layihə isə Abşeron yatağının ikinci mərhələsinin işlənməsi ilə bağlıdır. Prezidentin sözlərinə görə, bu layihə üç-dörd il ərzində Azərbaycanın qaz hasilatını əlavə 5 milyard kubmetr artıracaq. Azərbaycanın enerji potensialının miqyası son iki onillikdə baş vermiş dəyişikliklərdə də aydın görünür. Forumda səsləndirilən məlumatlara əsasən, ölkədə təbii qaz hasilatı 2003-cü ildəki 5 milyard kubmetrdən 2025-ci ildə 50 milyard kubmetrədək yüksəlib. Azərbaycan hazırda Avropanın və Türkiyənin təbii qaz təchizatında mühüm tərəfdaşlardan biridir. Eyni zamanda, ölkənin enerji siyasəti yalnız ənənəvi karbohidrogen ehtiyatlarının hasilatı və ixracı ilə məhdudlaşmır: Azərbaycan paralel olaraq bərpaolunan enerji istehsalını, elektrik enerjisinin ötürülməsini və enerji saxlama sistemlərini genişləndirir. Prezident artıq enerji saxlama gücünün 250 meqavat olduğunu və bunun yalnız başlanğıc mərhələ olduğunu bildirib. Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, qlobal enerji gündəliyində qalıq yanacaqlara münasibət birmənalı şəkildə dəyişmiş kimi təqdim edilə bilməz. Məsələn, 2026-cı ildə Avropa İttifaqı enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı tədbirlər görməklə yanaşı, qalıq yanacaqlardan mərhələli imtinanı və təmiz enerjiyə keçidi də öz strategiyasının əsas istiqamətlərindən biri kimi saxlayır. Avropa Komissiyasının 2026-cı il üzrə açıqlamalarında enerji təhlükəsizliyi, təchizatın şaxələndirilməsi və təmiz enerjinin inkişafı paralel hədəflər kimi göstərilir. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin fikrində əsas diqqət enerji keçidinin reallıqları fonunda neft və qaz sektorunun hələ də böyük investisiya və enerji təhlükəsizliyi əhəmiyyətinə malik olması məsələsinə yönəlir. Azərbaycan bir tərəfdən neft, təbii qaz, neft-kimya məhsulları və gübrə ixracını davam etdirir, digər tərəfdən isə bərpaolunan enerji hesabına daxili istehlakda təbii qazdan elektrik enerjisi istehsalı üçün istifadənin minimuma endirilməsini və azad olunan qaz ehtiyatlarının ixracını hədəfləyir. Bu yanaşma ənənəvi enerji ilə yaşıl enerjinin paralel inkişaf etdirilməsi modelini ortaya qoyur. Prezidentin forumda səsləndirdiyi fikir Azərbaycanın enerji strategiyasının qarşıdakı dövr üçün əsas istiqamətlərindən birini xarakterizə edir: neft-qaz sektoruna yeni investisiyaların cəlbi, qaz hasilatının artırılması və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi ilə yanaşı, bərpaolunan enerji, enerji saxlama və elektrik ixracı potensialının inkişaf etdirilməsi. Abşeron yatağının ikinci mərhələsi üzrə əlavə 5 milyard kubmetrlik hasilat potensialı, Exxon ilə yeni əməkdaşlıq və bərpaolunan enerjiyə yönələn investisiyalar Azərbaycanın enerji sektorunda ənənəvi və yeni enerji istiqamətlərinin paralel şəkildə inkişaf etdirildiyini göstərən konkret nümunələrdir.
Zərdab rayon üzrə gənclər və idman sektorun müdiri – Əvəz Soltanov
