“Ölkəmizdə qazlaşmanın səviyyəsi 96 faizdir və biz 25 milyard kubmetrdən çox qaz ixrac edirik”
Enerji sektoru Azərbaycanın iqtisadi inkişafında, sənaye potensialının formalaşmasında və ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsində mühüm rol oynayan sahələrdən biridir. Təbii qaz həm daxili tələbatın ödənilməsi, həm sənaye və energetika sahələrinin fəaliyyətinin təmin edilməsi, həm də ixrac imkanlarının genişləndirilməsi baxımından ölkə iqtisadiyyatında xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə enerji infrastrukturunun inkişafı istiqamətində həyata keçirilən layihələr nəticəsində Azərbaycanın qaz təminatı və ixrac imkanları əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. 2026-cı il sentyabrın 22-də keçirilmiş müşavirədə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev çıxışı zamanı ölkədə qazlaşmanın səviyyəsinin 96 faizə çatdığını və Azərbaycanın 25 milyard kubmetrdən çox təbii qaz ixrac etdiyini bildirib. Bu göstəricilər ölkənin enerji təminatı ilə yanaşı, qaz sektorunda formalaşmış ixrac potensialını da nümayiş etdirir. Rəsmi çıxışda qeyd edildiyi kimi, əvvəlki dövrlərdə Azərbaycan müəyyən həcmdə təbii qaz və elektrik enerjisi idxal etdiyi halda, sonrakı illərdə enerji infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi ölkənin öz imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.
Qazlaşmanın 96 faiz səviyyəsinə çatdırılması əhalinin təbii qazla təminatının genişləndirilməsi baxımından mühüm göstəricidir. Qazlaşma yalnız yaşayış məntəqələrinə qaz xəttinin çəkilməsi demək deyil. Bunun arxasında qaz şəbəkələrinin genişləndirilməsi, yeni infrastrukturun qurulması, mövcud xətlərin yenilənməsi və əhalinin enerji təminatının yaxşılaşdırılması kimi çoxsaylı proseslər dayanır. Xüsusilə regionlarda qaz infrastrukturunun inkişafı insanların məişət şəraitinə və yaşayış rahatlığına təsir edən amillərdən biridir. Azərbaycanın qaz sektorunda əldə etdiyi nəticələr ölkənin enerji resurslarından daxili tələbatın ödənilməsi ilə yanaşı, ixrac məqsədləri üçün də istifadə etdiyini göstərir. 25 milyard kubmetrdən çox qaz ixracı ölkənin regional və beynəlxalq enerji bazarlarında iştirakının genişləndiyini nümayiş etdirən mühüm göstəricilərdən biridir. Təbii qazın ixracı Azərbaycanın xarici ticarət imkanlarına, dövlət gəlirlərinə və enerji sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığa təsir edən amillər sırasındadır. Enerji infrastrukturunun inkişafı ölkənin iqtisadiyyatının digər sahələri üçün də əhəmiyyətlidir. Sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti, elektrik enerjisinin istehsalı, nəqliyyat və digər sahələr etibarlı enerji təminatına ehtiyac duyur. Enerji resurslarının mövcudluğu yeni sənaye layihələrinin planlaşdırılmasına və istehsal imkanlarının genişləndirilməsinə şərait yaradan amillərdən biridir. Bu baxımdan qazlaşmanın genişlənməsi yalnız əhali üçün deyil, ümumi iqtisadi inkişaf üçün də əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın enerji siyasətində son illərdə qaz infrastrukturu ilə yanaşı, elektrik enerjisi sahəsində də istehsal güclərinin artırılması istiqamətində işlər aparılıb. Rəsmi çıxışda ölkənin kifayət qədər ehtiyat generasiya güclərinə malik olduğu və gələcəkdə elektrik enerjisi ixracının genişləndirilməsi imkanlarının mövcudluğu qeyd edilib. Bu, enerji sektorunun yalnız daxili tələbatın ödənilməsinə deyil, gələcəkdə ixrac imkanlarının artırılmasına da yönəldiyini göstərir. Azərbaycanın təbii qaz ixrac edən ölkəyə çevrilməsi enerji infrastrukturunun inkişafı ilə yanaşı, nəqliyyat marşrutlarının və beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələrinin formalaşdırılmasını da tələb edib. Təbii qazın istehsalçı ölkədən istehlakçı bazarlara çatdırılması üçün boru kəmərləri, kompressor stansiyaları, paylayıcı şəbəkələr və digər infrastruktur obyektləri mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu infrastrukturun yaradılması Azərbaycanın enerji bazarında daha geniş iştirakına imkan verib. Dünyada enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin aktuallığının artdığı bir dövrdə təbii qazın rolu da mühüm olaraq qalır. Müxtəlif ölkələrin enerji təminatının şaxələndirilməsinə çalışması qaz təchizatı marşrutlarına və etibarlı enerji tərəfdaşlarına olan marağı artırır. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və mövcud enerji infrastrukturu ölkəyə regional enerji əməkdaşlığında iştirak etmək imkanları verir. Bununla yanaşı, enerji resurslarından səmərəli istifadə məsələsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təbii qaz məhdud təbii resursdur və onun hasilatı, emalı, nəqli və istifadəsi zamanı iqtisadi səmərəliliklə yanaşı, ekoloji məsələlərin də nəzərə alınması vacibdir. Müasir enerji siyasətində ənənəvi enerji mənbələri ilə bərpa olunan enerji mənbələrinin bir-birini tamamlaması istiqamətində yanaşmalar getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanır.
Azərbaycan da enerji siyasətində bu dəyişiklikləri nəzərə alaraq bərpa olunan enerji potensialının inkişafına diqqət yetirir. Günəş və külək enerjisi üzrə layihələrin həyata keçirilməsi gələcəkdə elektrik enerjisi istehsalında müxtəlif mənbələrin payının artırılmasına imkan verə bilər. Beləliklə, enerji sektorunun inkişafı yalnız neft və qaz hasilatı ilə məhdudlaşmır, daha geniş enerji sisteminin formalaşdırılmasını əhatə edir. Ölkənin qazlaşma səviyyəsinin 96 faizə çatması isə enerji infrastrukturunun əhalinin böyük hissəsini əhatə etdiyini göstərən mühüm göstəricidir. Qarşıdakı dövrdə əsas məsələlərdən biri qazlaşdırılma imkanlarının genişləndirilməsi ilə yanaşı, mövcud şəbəkələrin təhlükəsizliyinin, dayanıqlığının və səmərəli fəaliyyətinin təmin edilməsidir.
25 milyard kubmetrdən çox qaz ixracı isə Azərbaycanın enerji sektorunda daxili tələbatla ixrac arasında formalaşmış imkanları göstərir. Daxili istehlakın təmin olunması ilə yanaşı, ixracdan əldə olunan gəlirlər ölkə iqtisadiyyatında müxtəlif istiqamətlərin maliyyələşdirilməsi üçün iqtisadi resurs yarada bilər. Eyni zamanda, enerji ixracı Azərbaycanla digər ölkələr arasında iqtisadi və texniki əməkdaşlığın inkişafına da şərait yaradır. Bu gün Azərbaycanın qarşısında duran əsas məsələlərdən biri əldə edilmiş enerji potensialından uzunmüddətli və səmərəli istifadə etməkdir. Bunun üçün mövcud infrastrukturun qorunması və yenilənməsi, yeni enerji layihələrinin həyata keçirilməsi, daxili tələbatın etibarlı şəkildə təmin edilməsi, ixrac imkanlarının davamlılığı və enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi mühüm istiqamətlər olaraq qalır. Beləliklə, ölkədə qazlaşmanın 96 faiz səviyyəsinə çatması və 25 milyard kubmetrdən çox təbii qaz ixracının həyata keçirilməsi Azərbaycanın enerji sektorunda son illərdə formalaşmış imkanları xarakterizə edən mühüm göstəricilərdir. Bu nəticələr həm əhalinin enerji təminatının genişləndirilməsi, həm sənaye və iqtisadiyyatın enerji ilə təmin olunması, həm də Azərbaycanın regional enerji əməkdaşlığında iştirakının inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Qarşıdakı mərhələdə isə əsas məqsəd mövcud imkanları qorumaqla yanaşı, enerji sektorunun daha səmərəli, dayanıqlı və müasir texnologiyalar əsasında inkişaf etdirilməsi olacaqdır.
Zərdab rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin elmi işçisi -Alagöz Namazova
