Naxçivanda qazlaşdirma 100 faizdir
Naxçıvan Muxtar Respublikasında qazlaşdırmanın 100 faizə çatdırılması əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsi, müasir kommunal infrastrukturun formalaşdırılması və muxtar respublikanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqamətində həyata keçirilmiş mühüm layihələrdən biridir. Bu göstərici Naxçıvanın sosial-iqtisadi inkişafının mühüm nəticələrindən biri olmaqla yanaşı, mürəkkəb coğrafi və geosiyasi şəraitdə yerləşən muxtar respublikada əhalinin təbii qazla fasiləsiz təminatının yaradılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 2017-ci il aprelin 7-də Naxçıvan şəhərində 3 nömrəli tam orta rus məktəbinin əsaslı yenidənqurmadan sonra istifadəyə verilməsi mərasimində çıxışı zamanı Naxçıvanda qazlaşdırma layihələrinin artıq başa çatdığını və qazlaşdırmanın 100 faiz təşkil etdiyini bildirmişdir. Dövlət başçısı xüsusilə vurğulamışdır ki, muxtar respublikada qazsız yaşayış məntəqəsi yoxdur. Bu, Naxçıvanın sosial infrastrukturunun inkişafında mühüm nailiyyət kimi qiymətləndirilmişdir. Naxçıvanın tam qazlaşdırılması bir gündə həyata keçirilmiş layihə deyil, mərhələli şəkildə reallaşdırılmış uzunmüddətli enerji siyasətinin nəticəsidir. Muxtar respublikanın xüsusi coğrafi mövqeyi və blokada şəraitində olması enerji təminatını daim mühüm strateji məsələ kimi qarşıya qoymuşdur. Bu baxımdan təbii qaz təminatının bərpası və bütün yaşayış məntəqələrinin qazlaşdırılması əhalinin gündəlik həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması ilə yanaşı, Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət etmişdir. Naxçıvanın təbii qaz təminatında Azərbaycan ilə İran arasında həyata keçirilən əməkdaşlıq xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyevin məlumatına görə, 2005-ci ildə onun iştirakı ilə İran İslam Respublikasından Naxçıvana mübadilə yolu ilə təbii qazın verilməsinə başlanılıb. Beləliklə, uzun müddət enerji təminatı baxımından ciddi çətinliklərlə üzləşmiş muxtar respublikanın təbii qazla təminatının bərpası istiqamətində mühüm addım atılıb. Dövlət başçısı bu layihənin uğurla həyata keçirildiyini və sonrakı illərdə Naxçıvanın qazlaşdırılmasının tam başa çatdırıldığını qeyd edib. Bu fakt Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında regional əməkdaşlığın da mühüm rol oynadığını göstərir. Azərbaycan-İran enerji əməkdaşlığı çərçivəsində qaz mübadiləsinin həyata keçirilməsi Naxçıvanın enerji təminatının sabitləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edib. Eyni zamanda, bu əməkdaşlıq iki ölkə arasında enerji sahəsində qarşılıqlı faydalı münasibətlərin nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilib. Naxçıvanın qazlaşdırılmasının 100 faizə çatdırılması ilk növbədə əhalinin həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması deməkdir. Təbii qazın yaşayış məntəqələrinə çatdırılması insanların qış aylarında istiliklə təminatını asanlaşdırır, məişətdə istifadə olunan digər yanacaq növlərinə ehtiyacı azaldır və yaşayış məntəqələrinin kommunal infrastrukturunu müasir tələblərə uyğunlaşdırır. Bu layihənin sosial əhəmiyyəti Naxçıvanın bütün yaşayış məntəqələrinin əhatə olunması ilə daha da artır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, 2017-ci ildə artıq muxtar respublikada qazsız yaşayış məntəqəsi qalmamışdı. Başqa sözlə, şəhərlərlə yanaşı, kənd yaşayış məntəqələrinin də qaz təminatına cəlb edilməsi həyata keçirilmişdi. Bu, regionlarda sosial xidmətlərin əlçatanlığının artırılması siyasətinin konkret nəticələrindən biridir. Naxçıvanın tam qazlaşdırılması elektrik enerjisi təminatı ilə birlikdə muxtar respublikanın enerji təhlükəsizliyinin əsas elementlərindən birini təşkil edir. Prezident İlham Əliyev 10 may 2021-ci ildə Naxçıvanda olarkən də vurğulamışdır ki, vaxtilə qazlaşdırma və elektrik enerjisi ilə təminat 100 faizə çatdırılıb. Dövlət başçısı bunu muxtar respublikada həyata keçirilən genişmiqyaslı infrastruktur layihələrinin mühüm nəticəsi kimi təqdim edib. Enerji təminatının etibarlı olması iqtisadi inkişaf üçün də vacib şərtdir. Sənaye müəssisələrinin, sahibkarlıq obyektlərinin, sosial müəssisələrin və digər infrastruktur obyektlərinin normal fəaliyyəti sabit enerji təminatından birbaşa asılıdır. Buna görə Naxçıvanda qazlaşdırmanın 100 faizə çatdırılması yalnız məişət probleminin həlli deyil, həm də muxtar respublikanın iqtisadi inkişafı üçün zəruri infrastruktur bazasının yaradılması kimi qiymətləndirilməlidir. Bu nəticəyə nail olmaq üçün qazpaylayıcı şəbəkənin genişləndirilməsi və müasir texnologiyaların tətbiqi istiqamətində də tədbirlər görülüb. Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı üzrə dövlət proqramlarının icrasına dair 2013-cü ildə keçirilmiş konfransda Naxçıvanın tam qazlaşdırılmasının başa çatdırıldığı bildirilib. Həmin məlumatda qeyd olunub ki, 2005-ci ildən Naxçıvana təbii qazın verilməsinə başlanılması ilə yanaşı, qaz təsərrüfatında yeni texnologiyaların tətbiqi, magistral kəmərlərdə müasir ölçü cihazlarının quraşdırılması və qaz sərfiyyatına məsafədən nəzarət imkanlarının yaradılması istiqamətində işlər görülüb. Həmin dövrdə Naxçıvanda əhali abonentlərinin sayğaclaşdırılmasının 5 faizdən 100 faizə çatdırıldığı, abonentlərin təxminən 50 faizinin smart-kart tipli elektron qaz sayğacları ilə təmin edildiyi də açıqlanmışdı. Görülmüş tədbirlər nəticəsində qaz itkilərinin 25 faizdən 7,4 faizə qədər azaldılması təmin edilmişdi. Bu rəqəmlər qazlaşdırmanın yalnız şəbəkənin yaşayış məntəqələrinə çatdırılması ilə məhdudlaşmadığını, eyni zamanda qaz təsərrüfatının idarə olunmasının müasirləşdirildiyini göstərir. Naxçıvanda qazlaşdırmanın 100 faizə çatdırılması dövlətin regionların sosial-iqtisadi inkişafına dair siyasətinin mühüm nəticələrindən biridir. Çünki müasir regional inkişaf anlayışı yalnız yolların çəkilməsi və binaların tikilməsi ilə məhdudlaşmır. Əhalinin enerji, su, rabitə və digər kommunal xidmətlərlə təmin olunması insanların yaşayış səviyyəsinin yüksəldilməsinin əsas şərtlərindəndir. Naxçıvanda bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər kompleks xarakter daşıyıb. Təbii qaz və elektrik enerjisi təminatının 100 faizə çatdırılmasından sonra içməli su infrastrukturunun da genişləndirilməsi qarşıya mühüm məqsəd kimi qoyulub. 2021-ci ildə Ordubad rayon mərkəzi və ətraf kəndlərinin içməli su və kanalizasiya sistemlərinin yenidən qurulması layihəsinin açılışında Prezident İlham Əliyev bildirmişdi ki, növbəti mərhələdə Kəngərli, Babək və Sədərək rayonlarında da içməli su layihələri həyata keçiriləcək və bununla içməli su təminatının da 100 faizə çatdırılması nəzərdə tutulur.
Beləliklə, qazlaşdırmanın 100 faizə çatdırılması Naxçıvanın kommunal infrastrukturunun inkişafında mühüm mərhələ olmuşdur. Təbii qazla təminatın bütün yaşayış məntəqələrini əhatə etməsi regionda sosial xidmətlərin səviyyəsinin yüksəldilməsi, əhalinin məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması və enerji təminatının dayanıqlığının artırılması baxımından mühüm nəticədir. Naxçıvanın enerji sisteminin inkişafı bununla da yekunlaşmır. Sonrakı mərhələdə dövlət siyasətində elektrik enerjisi istehsalının artırılması, yeni enerji güclərinin yaradılması və bərpaolunan enerji mənbələrindən istifadənin genişləndirilməsi də mühüm istiqamətlərə çevrilib. Bu yanaşma Naxçıvanın gələcək sənaye və iqtisadi inkişafının etibarlı enerji bazasına söykənməsinə imkan yaradır. Xüsusilə Naxçıvanda Sənaye Parkının yaradılması ilə bağlı layihələr enerji təminatının əhəmiyyətini daha da artırır. Sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti üçün elektrik enerjisi və qaz kimi əsas enerji resurslarının etibarlı təminatı vacibdir. Buna görə əvvəlki illərdə yaradılmış 100 faizlik qazlaşdırma şəbəkəsi gələcək sənayeləşmə prosesinin də mühüm infrastruktur dayaqlarından biri hesab oluna bilər. Bu gün 100 faizlik qazlaşdırma göstəricisi Naxçıvanın müasir kommunal infrastrukturunun formalaşmasının mühüm göstəricilərindən biridir. Bu nəticə əhalinin rifahının yüksəldilməsinə, enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə, iqtisadi fəaliyyət üçün əlverişli şəraitin yaradılmasına və muxtar respublikanın gələcək sənaye inkişafına möhkəm infrastruktur bazasının formalaşdırılmasına xidmət edir. Naxçıvanda qazlaşdırmanın 100 faiz olması Azərbaycan dövlətinin regional inkişaf siyasətinin konkret nəticəsidir. Bu göstəricinin arxasında enerji təminatının bərpası, yeni qaz infrastrukturlarının yaradılması, bütün yaşayış məntəqələrinin şəbəkəyə qoşulması, sayğaclaşdırmanın tam həyata keçirilməsi və qaz təsərrüfatının müasirləşdirilməsi kimi çoxsaylı tədbirlər dayanır. Bu baxımdan Naxçıvanın tam qazlaşdırılması yalnız keçmişdə əldə edilmiş sosial nailiyyət deyil, muxtar respublikanın gələcək iqtisadi inkişafının da mühüm enerji dayaqlarından biridir.
Veteran müəllim Vəfadar Niftəliyev
