Mərkəzi Asiya və Azərbaycan böyük potensiala, eyni zamanda, bundan da böyük inkişaf imkanlarına malik vahid geosiyasi və geoiqtisadi regiondur.
Mərkəzi Asiya və Azərbaycan böyük potensiala, eyni zamanda, bundan da böyük inkişaf imkanlarına malik vahid geosiyasi və geoiqtisadi regiondur. Bu məkan tarixən xalqların, mədəniyyətlərin və ticarət yollarının qovuşduğu ərazi kimi tanınıb. Müasir dövrdə isə regionun əhəmiyyəti daha da artıb. Dünyada gedən siyasi və iqtisadi proseslər, yeni nəqliyyat marşrutlarının formalaşması, enerji təhlükəsizliyi və qarşılıqlı əməkdaşlıq imkanları Mərkəzi Asiya ilə Azərbaycanın münasibətlərini xüsusi əhəmiyyət daşıyan istiqamətlərdən birinə çevirib. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əlaqələri tarixi və mədəni yaxınlıqla yanaşı, qarşılıqlı maraqlara əsaslanır. Ortaq dəyərlər, dil və mədəni bağlar xalqlar arasında münasibətlərin möhkəmlənməsinə əlverişli zəmin yaradır. Bu əlaqələrin yalnız siyasi müstəvidə deyil, iqtisadi, nəqliyyat, enerji, təhsil, elm, turizm və humanitar sahələrdə də genişlənməsi regionun ümumi inkişafına mühüm töhfə verə bilər. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi onu Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında mühüm bağlantı nöqtəsinə çevirir. Xəzər dənizi üzərindən həyata keçirilən daşımalar və ölkənin nəqliyyat infrastrukturu Şərq ilə Qərb arasında əlaqələrin inkişafı baxımından mühüm imkanlar yaradır. Bu baxımdan Orta Dəhlizin əhəmiyyəti xüsusi qeyd olunmalıdır. Mərkəzi Asiya ölkələrindən gələn yüklərin Azərbaycan ərazisindən keçməklə Avropa istiqamətinə daşınması ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə və yeni iqtisadi imkanların yaranmasına şərait yaradır. Enerji sahəsində əməkdaşlıq da regionun gələcəyi baxımından mühüm istiqamətlərdəndir. Azərbaycan enerji resurslarının nəqli və ixracı sahəsində formalaşdırdığı infrastruktur vasitəsilə Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verir. Mərkəzi Asiya dövlətlərinin də zəngin enerji və təbii ehtiyatlara malik olması qarşılıqlı əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar açır. Enerji resurslarının müxtəlif marşrutlarla dünya bazarlarına çıxarılması həm ölkələrin iqtisadi gəlirlərini artırır, həm də regional əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Regionun potensialı yalnız enerji və nəqliyyatla məhdudlaşmır. Kənd təsərrüfatı, sənaye, rəqəmsal texnologiyalar, turizm və logistika sahələrində də böyük imkanlar mövcuddur. Azərbaycanın və Mərkəzi Asiya ölkələrinin öz təcrübələrini bölüşməsi, birgə layihələr həyata keçirməsi və biznes əlaqələrini genişləndirməsi iqtisadi inkişafı sürətləndirə bilər. Xüsusilə gənclərin və sahibkarların regional layihələrdə iştirakı gələcək əməkdaşlığın daha dayanıqlı olmasına imkan verər. Humanitar əlaqələr də bu prosesin mühüm hissəsidir. Təhsil müəssisələri arasında əməkdaşlıq, tələbə və müəllim mübadiləsi, mədəni tədbirlərin keçirilməsi, incəsənət və ədəbiyyat sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi xalqların bir-birini daha yaxından tanımasına şərait yaradır. Tarixi və mədəni irsin qorunması istiqamətində birgə təşəbbüslər isə region xalqları arasında dostluq və qarşılıqlı hörmətin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri üçün təhlükəsizlik və sabitlik də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Siyasi sabitliyin qorunması, dövlətlər arasında etimadın gücləndirilməsi və qarşılıqlı əməkdaşlığın genişləndirilməsi iqtisadi inkişaf üçün əlverişli mühit formalaşdırır. Sabit və təhlükəsiz region yeni investisiyaların cəlb olunmasına, nəqliyyat layihələrinin genişlənməsinə və beynəlxalq ticarətin inkişafına müsbət təsir göstərir. Bu baxımdan Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında münasibətlər yalnız ayrı-ayrı ölkələrin maraqları çərçivəsində deyil, daha geniş regional perspektivdə qiymətləndirilməlidir. Qarşılıqlı etimad, iqtisadi əməkdaşlıq və ortaq maraqlar bu regionun gələcək inkişafının əsas dayaqları ola bilər. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin dərinləşməsi həm ölkəmizin beynəlxalq mövqeyini gücləndirir, həm də regionun vahid iqtisadi və geosiyasi məkan kimi formalaşmasına mühüm töhfə verir.
İlqar İsayev – Zərdab Gənclər evi SXM-in direktoru
