II Qarabağ müharibəsində əldə olunmuş möhtəşəm Zəfər.
Azərbaycan xalqının tarixində mühüm və əlamətdar hadisələrdən biri 2020-ci ildə baş vermiş II Qarabağ müharibəsi və bu müharibədə əldə olunan möhtəşəm Zəfərdir. Qarabağ problemi uzun illər Azərbaycan xalqının ən ağrılı məsələlərindən biri olmuşdur. 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində Azərbaycanın ərazilərinin bir hissəsi işğal edilmiş, yüz minlərlə azərbaycanlı öz doğma torpaqlarından məcburi şəkildə köçkün düşmüşdür. İşğal olunmuş ərazilərdə şəhər və kəndlər dağıdılmış, tarixi və mədəni abidələrə ciddi ziyan vurulmuşdur. Münaqişənin həlli məqsədilə uzun illər ərzində müxtəlif səviyyələrdə danışıqlar aparılmışdır. Azərbaycan tərəfi münaqişənin sülh yolu ilə həll edilməsinə çalışmış, beynəlxalq vasitəçilərin iştirakı ilə aparılan danışıqlarda iştirak etmişdir. Lakin uzun müddət davam edən danışıqlar nəticəsində münaqişənin tam həlli mümkün olmamışdır. 2018-ci ildə Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyindən sonra da Azərbaycan və Ermənistan arasında danışıqlar davam etsə də, tərəflər arasında əsas məsələlər üzrə razılıq əldə edilməmişdir. Ermənistan rəhbərliyinin müxtəlif bəyanatları və hərbi xarakterli addımları Azərbaycan tərəfindən sülh prosesinə zidd mövqe kimi qiymətləndirilirdi. 2020-ci ilin yay aylarından başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan arasında gərginlik daha da artdı. Ermənistanın müxtəlif istiqamətlərdə həyata keçirdiyi hərbi təxribatlar vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirdi. Nəhayət, 27 sentyabr 2020-ci ildə genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların başlanması ilə II Qarabağ müharibəsi başladı. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası məqsədilə əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Müharibə 44 gün davam etdi. Bu müddət ərzində Azərbaycan Ordusu bir sıra yaşayış məntəqələrini, strateji yüksəklikləri və mühüm əraziləri işğaldan azad etdi. Döyüşlər zamanı Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və Qubadlı rayonlarının bir sıra əraziləri, eləcə də Hadrut qəsəbəsi və digər yaşayış məntəqələri azad edildi. Azərbaycan Ordusunun uğurlu hərbi əməliyyatları nəticəsində cəbhədə vəziyyət Azərbaycanın xeyrinə dəyişdi. II Qarabağ müharibəsinin ən mühüm hadisələrindən biri Şuşa şəhərinin azad edilməsi oldu. Şuşa Azərbaycanın tarixində, mədəniyyətində və incəsənətində xüsusi əhəmiyyətə malik olan şəhərdir. Şəhər Azərbaycan mədəniyyətinin mühüm mərkəzlərindən biri hesab olunur. 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşanın azad edilməsi Azərbaycan xalqı üçün böyük tarixi əhəmiyyət daşıyan hadisəyə çevrildi. Şuşanın azad olunması müharibənin gedişində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Müharibə zamanı Azərbaycan əsgər və zabitləri böyük qəhrəmanlıq və fədakarlıq göstərdilər. Döyüşlərdə çox sayda hərbçi şəhid oldu və yaralandı. Şəhidlərin xatirəsi Azərbaycan xalqı tərəfindən böyük hörmət və ehtiramla yad edilir. Onların göstərdiyi şücaət Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasında mühüm rol oynadı. Müharibə dövründə Azərbaycan xalqının orduya dəstəyi, birlik və həmrəyliyi də özünü aydın şəkildə göstərdi. 44 gün davam edən hərbi əməliyyatlar 10 noyabr 2020-ci ildə imzalanmış üçtərəfli bəyanatla dayandırıldı. Bəyanat Azərbaycan Prezidenti, Ermənistanın baş naziri və Rusiya Prezidenti tərəfindən imzalandı. Sənədə əsasən, hərbi əməliyyatlar dayandırıldı və Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması nəzərdə tutuldu. Beləliklə, Azərbaycan müharibə nəticəsində bir sıra əraziləri döyüş yolu ilə azad etdi, digər ərazilər isə əldə olunmuş razılaşmaya əsasən Azərbaycana qaytarıldı. II Qarabağ müharibəsinin nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm addım atıldı. Uzun illər doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanların öz yurdlarına qayıtması üçün imkan yarandı. Müharibədən sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlanıldı. Dağıdılmış şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, yolların və digər infrastrukturun yaradılması, yaşayış məntəqələrinin müasir standartlara uyğun şəkildə bərpası istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirilməyə başlandı.İşğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası ilə yanaşı, həmin ərazilərin minalardan və partlamamış hərbi sursatlardan təmizlənməsi də mühüm məsələlərdən birinə çevrildi. Mina təhlükəsi insanların təhlükəsiz şəkildə öz doğma torpaqlarına qayıtmasına mane olan əsas problemlərdən biridir. Buna görə də ərazilərin minalardan təmizlənməsi, infrastrukturun bərpası və insanların mərhələli şəkildə öz yurdlarına köçürülməsi müharibədən sonrakı dövrün əsas istiqamətlərindən olmuşdur. II Qarabağ müharibəsində əldə olunan Zəfər Azərbaycan xalqının milli tarixində xüsusi yer tutur. Bu Zəfər uzun illər davam edən işğalın nəticələrinin aradan qaldırılması baxımından mühüm hadisə olmuşdur. Müharibə Azərbaycanın hərbi, siyasi və diplomatik tarixində yeni mərhələnin başlanmasına səbəb olmuşdur. Eyni zamanda, regionda yeni siyasi və iqtisadi reallıqlar formalaşmışdır. 2020-ci ildə baş vermiş II Qarabağ müharibəsi Azərbaycan tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri hesab olunur. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində Azərbaycan bir sıra ərazilərini işğaldan azad etmiş, Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonları isə razılaşma əsasında Azərbaycana qaytarılmışdır. Şuşanın azad edilməsi müharibənin ən mühüm hadisələrindən biri olmuşdur. Bu Zəfər Azərbaycan xalqının yaddaşında şəhidlərin qəhrəmanlığı, Azərbaycan Ordusunun döyüş əzmi və xalqın həmrəyliyi ilə bağlı mühüm tarixi hadisə kimi qalacaqdır. Müharibədən sonrakı əsas vəzifələr isə azad edilmiş ərazilərin bərpası, insanların öz doğma yurdlarına qayıtması və regionda davamlı sülhün təmin edilməsidir.
Zərdab rayon üzrə gənclər və idman sektorunun əməkdaşı- Ehtiram Osmanov
