Ərzaq Təminatı və Daxili İstehsalın İnkişafı
Azərbaycan Respublikasında ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması dövlət siyasətinin əsas prioritet istiqamətlərindən biridir. Son illərdə kənd təsərrüfatı sahəsində həyata keçirilən islahatlar, subsidiyalar, aqrar dəstək mexanizmləri və regionlarda yaradılan yeni istehsal müəssisələri nəticəsində ölkənin daxili ərzaq istehsalı əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. Hazırda bir sıra məhsullar üzrə Azərbaycan özünü tam, bəzi məhsullar üzrə isə yüksək faizlə təmin edir. Ət məhsulları üzrə göstəricilər ölkədə heyvandarlığın inkişaf etdiyini göstərir. Mal əti üzrə Azərbaycan özünü təxminən 84 faiz səviyyəsində təmin edir. Hazırda ölkədə illik 147 min ton mal əti istehsal olunur, əlavə olaraq təxminən 33 min ton məhsul idxal edilir. Bu göstəricilər daxili istehsalın bazarın əsas hissəsini qarşıladığını sübut edir. Dövlət tərəfindən damazlıq heyvandarlığın inkişafına göstərilən dəstək, yem bazasının genişləndirilməsi və fermerlərə verilən subsidiyalar bu sahənin inkişafında mühüm rol oynayır. Qoyun və keçi əti istehsalı sahəsində isə Azərbaycan daha yüksək göstəriciyə malikdir. Ölkə üzrə özünütəminetmə səviyyəsi təxminən 94 faizdir. İdxal göstəricisi isə cəmi 5 min ton civarındadır. Bu, Azərbaycanın ənənəvi heyvandarlıq ölkəsi olduğunu və xüsusilə aran və dağlıq bölgələrdə qoyunçuluğun geniş yayıldığını göstərir. Yumurta istehsalı sahəsində Azərbaycan tam özünütəminetmə səviyyəsinə nail olmuş ölkələr sırasındadır. Hazırda ölkədə illik təxminən 2 milyard 340 milyon ədəd yumurta istehsal edilir. Bu məhsul üzrə idxala ehtiyac yoxdur. Əksinə, daxili tələbat tam ödənildikdən sonra ixrac imkanları yaranmış və ölkədən təxminən 9 milyon ədəd yumurta ixrac edilmişdir. Bu nəticə quşçuluq təsərrüfatlarının genişləndirilməsi və müasir istehsal texnologiyalarının tətbiqi ilə bağlıdır. Balıq və balıq məhsulları üzrə də son illərdə müsbət inkişaf müşahidə olunur. Azərbaycan bu məhsullar üzrə özünü təxminən 81 faiz səviyyəsində təmin edir. Ölkəyə 23 min ton balıq və balıq məhsulu idxal edilir. Bununla yanaşı, daxili istehsal hesabına müəyyən ixrac potensialı da formalaşmışdır və təxminən 7 min ton məhsul xarici bazarlara göndərilir. Xəzər dənizi hövzəsi, süni balıqçılıq təsərrüfatları və akvakultura layihələri bu sahənin inkişafına ciddi təkan verir. Bitki yağları və içki yağları sahəsində isə hələ də idxaldan müəyyən asılılıq mövcuddur. Hazırda Azərbaycan özünü bu məhsullar üzrə təxminən 50 faiz səviyyəsində təmin edir. Ölkədə illik 56 min ton məhsul istehsal olunur, əlavə olaraq isə 62 min ton məhsul idxal edilir. Günəbaxan, qarğıdalı və digər yağlı bitkilərin əkin sahələrinin genişləndirilməsi gələcəkdə bu asılılığın azaldılmasına xidmət edəcəkdir. Kərə yağı istehsalı sahəsində də daxili bazarın böyük hissəsi yerli istehsal hesabına ödənilir. Hazırda özünütəminetmə səviyyəsi təxminən 62 faizdir. Ölkəyə 26 min ton kərə yağı idxal edilir. Eyni zamanda daxili istehsal və ixrac potensialı da mövcuddur. Yerli süd emalı müəssisələrinin genişləndirilməsi və heyvandarlığın inkişafı bu sahədə mühüm rol oynayır. Çay istehsalı Azərbaycanın kənd təsərrüfatında xüsusi yer tutur. Xüsusilə Lənkəran-Astara iqtisadi rayonunda çayçılıq ənənələri uzun tarixə malikdir. Dövlət tərəfindən çay plantasiyalarının bərpası və yeni əkin sahələrinin salınması nəticəsində yerli istehsal artırılmışdır. Azərbaycan çayı həm daxili bazarda, həm də xarici ölkələrdə keyfiyyətli məhsul kimi tanınır. Duz istehsalı sahəsində Azərbaycan zəngin təbii ehtiyatlara malikdir. Masazır və digər duz yataqları ölkənin əsas duz mənbələri hesab olunur. Yerli istehsal daxili tələbatın mühüm hissəsini ödəyir və qida sənayesinin inkişafına xidmət edir. Un və taxıl məhsulları ərzaq təhlükəsizliyində strateji sahələrdən biridir. Dövlət tərəfindən taxılçılığın inkişafına böyük diqqət yetirilir, əkin subsidiyaları ayrılır və yeni suvarma sistemləri yaradılır. Yerli un istehsalı çörək və digər ərzaq məhsullarının davamlı təminatında mühüm rol oynayır. Şəkər istehsalı sahəsində də ölkədə mühüm sənaye potensialı formalaşdırılmışdır. İmişli Şəkər Zavodu daxili bazarın təmin olunmasında əsas rol oynayan müəssisələrdən biridir. Yerli şəkər çuğunduru istehsalının artırılması və emal sənayesinin inkişafı nəticəsində bu sahədə də idxaldan asılılığın azaldılması istiqamətində mühüm addımlar atılır. Beləliklə, Azərbaycanın ərzaq təminatı sahəsində əldə etdiyi nəticələr göstərir ki, ölkədə kənd təsərrüfatının inkişafı, daxili istehsalın genişləndirilməsi və ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində ardıcıl və məqsədyönlü siyasət həyata keçirilir. Bu siyasət həm əhalinin keyfiyyətli ərzaq məhsulları ilə təmin edilməsinə, həm də ölkənin iqtisadi müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Zərdab rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin əməkdaşı İmanova Xanım
