Ermənistanla sülh keçən ilin avqust ayında paraflanmışdır və onun paraflandığı yer də çox rəmzi məna daşıyır
2025-ci ilin avqust ayı Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin tarixində mühüm mərhələ kimi yadda qaldı. Avqustun 8-də ABŞ-ın paytaxtı Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin mətni paraflandı. Bu hadisə uzun illər davam edən münaqişədən sonra Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunması istiqamətində atılmış əhəmiyyətli addım idi. Sazişin məhz Vaşinqtonda paraflanması isə yalnız diplomatik protokol məsələsi deyil, həm də dərin siyasi və rəmzi məna daşıyan hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması prosesi mürəkkəb və çətin tarixi mərhələlərdən keçib. Onilliklər boyu davam edən münaqişə xalqlar arasında dərin yaralar açıb, regionun iqtisadi inkişafına, təhlükəsizliyinə və əməkdaşlıq imkanlarına ciddi maneələr yaradıb. Belə bir şəraitdə sülh sazişinin mətninin paraflanması qarşıdurma səhifəsini bağlamaq və gələcəyə yeni baxış formalaşdırmaq üçün mühüm imkan yaratdı.
Vaşinqtonun seçilməsi ilk növbədə ABŞ-ın beynəlxalq siyasətdəki mövqeyi və bu prosesə verdiyi siyasi dəstəklə bağlı idi. Lakin hadisənin ən diqqətçəkən rəmzi tərəfi sənədin dünyanın aparıcı siyasi mərkəzlərindən biri olan Ağ Evdə, ABŞ prezidentinin iştirakı ilə paraflanması idi. Bu məkan sülh prosesinin beynəlxalq səviyyədə tanınmasına, tərəflərin üzərinə götürdüyü öhdəliklərin siyasi çəkisinin artmasına xidmət edirdi. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə keçirilən görüşdə sülh sazişinin mətni iki ölkənin xarici işlər nazirləri tərəfindən paraflandı. Həmin gün, avqustun 8-də, tərəflər birgə bəyannamə də imzaladılar.
Ağ Evdə baş tutan bu hadisənin rəmzi mənası keçmişlə gələcək arasındakı seçimdə özünü göstərir. Uzun illər münaqişə, qarşılıqlı inamsızlıq və bağlı sərhədlərlə xatırlanan Cənubi Qafqaz indi əməkdaşlıq, iqtisadi əlaqələr və regional sabitlik perspektivi ilə üz-üzədir. Sülh sənədinin paraflanması göstərdi ki, ən mürəkkəb problemlərin həlli üçün siyasi iradə, qarşılıqlı məsuliyyət və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət vacibdir.
Sənədin əhəmiyyəti yalnız iki dövlət arasında münasibətlərin normallaşdırılması ilə məhdudlaşmır. Birgə bəyannamədə nəqliyyat əlaqələrinin açılması, Azərbaycanla Naxçıvan arasında Ermənistan ərazisindən keçən bağlantının təmin olunması və regional rifahın təşviqi məsələləri də əksini tapıb. Bu istiqamətdə əməkdaşlıq reallaşarsa, regionun tranzit imkanları genişlənə, iqtisadi əlaqələr güclənə və xalqlar arasında etimadın bərpası üçün yeni imkanlar yarana bilər.
Bununla belə, paraflanma sülh sazişinin tam imzalanması və qüvvəyə minməsi ilə eyni deyil. Avqustun 8-də əldə olunan nəticə sülhə doğru mühüm siyasi addım idi; davamlı sülh isə razılaşdırılmış müddəaların icrasını, sərhədlərin toxunulmazlığına hörməti və tərəflərin öhdəliklərinə sadiqliyini tələb edir.
2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda baş verən hadisə təkcə diplomatik sənədin paraflanması deyil, həm də yeni siyasi mərhələnin başlanğıcı kimi dəyərləndirilə bilər. Ağ Ev bu baxımdan sülh niyyətlərinin beynəlxalq səviyyədə nümayiş etdirildiyi rəmzi məkana çevrildi. Əsas məsələ isə həmin tarixi anın real nəticələrə çevrilməsidir. Çünki əsl sülh yalnız sənədlərdə deyil, insanların gündəlik həyatında, təhlükəsizliyində, rifahında və gələcəyə inamında özünü göstərir. Vaşinqtonda atılan addımın tarixi əhəmiyyəti də məhz Cənubi Qafqazda müharibə səhifəsini bağlamaq və gələcək nəsillərə sülh şəraitində yaşamaq imkanı yaratmaq perspektivindədir.
Pərviz Əsgərov – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
