Cənubi Qafqazda baş verən siyasi proseslər fonunda Ermənistan daxilində revanşist mövqelərin mövcudluğu son dövrlərdə diqqət çəkən məsələlərdən biridir. Ermənistan cəmiyyətində Azərbaycanla münasibətlər, regionda sülh prosesinin perspektivləri, sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və keçmiş münaqişənin nəticələri ilə bağlı müxtəlif yanaşmalar mövcuddur. Bu yanaşmalar arasında sülh və əməkdaşlığı müdafiə edən mövqelərlə yanaşı, keçmişdəki siyasi və ərazi iddialarını yenidən gündəmə gətirən revanşist çağırışlar da müşahidə olunur. Revanşizm ümumilikdə əvvəlki siyasi və ya hərbi məğlubiyyətlərin nəticələrinin dəyişdirilməsi, itirilmiş mövqelərin geri qaytarılması və keçmiş status-kvonun bərpasına yönəlmiş siyasi ideologiya və fəaliyyət kimi xarakterizə olunur. Ermənistanın daxili siyasi mühitində bu cür yanaşmalar müxtəlif siyasi və ictimai qruplar tərəfindən səsləndirilə bilər. Xüsusilə müxalif siyasi dairələrdə Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərə daha sərt yanaşan, əvvəlki illərdəki siyasətin davam etdirilməsini tələb edən qüvvələrin olduğu görünür. Lakin məsələyə yalnız müxalifət prizmasından yanaşmaq tam mənzərəni əks etdirməyə bilər. Ermənistan daxilində revanşist ritorikanın yayılmasında hakimiyyətə yaxın siyasi və informasiya resurslarının roluna dair müxtəlif iddialar və müşahidələr də mövcuddur. Sosial şəbəkələrdə, ayrı-ayrı media platformalarında və ekspert dairələrində yayılan materialların bir hissəsində Ermənistan hakimiyyətinə yaxın çevrələrin də sərt və millətçi ritorikadan istifadə etdiyi irəli sürülür. Bu isə revanşist çağırışların yalnız müxalifətin siyasi aləti olması barədə təsəvvürləri sual altına alır. Ermənistanda siyasi hakimiyyətin revanşist qüvvələrlə münasibəti məsələsi daha geniş siyasi kontekstdə qiymətləndirilməlidir. Hakimiyyət üçün bir tərəfdən beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında sülh tərəfdarı görüntüsünü qorumaq, digər tərəfdən isə daxili auditoriyanın müəyyən hissəsində mövcud olan millətçi və revanşist gözləntiləri nəzərə almaq mühüm siyasi məsələdir. Belə vəziyyətdə siyasi hakimiyyət müxtəlif auditoriyalara fərqli mesajlar ötürmək məcburiyyətində qala bilər. Məhz buna görə Ermənistan informasiya məkanında yayılan məlumatların mənbəyinə və yayılma formasına diqqət yetirmək vacibdir. Hər hansı siyasi kampaniyanın arxasında kimin dayandığını müəyyən etmək üçün yalnız həmin materialın məzmununa deyil, onun hansı media resursunda yayıldığına, kimlər tərəfindən paylaşılmasına, hansı siyasi qrupların bu məlumatlardan istifadə etməsinə və kampaniyanın nə zaman intensivləşməsinə də baxmaq lazımdır. Son illərdə sosial media siyasi mübarizənin əsas platformalarından birinə çevrilib. Siyasi qüvvələr öz mövqelərini yalnız ənənəvi media vasitəsilə deyil, həm də sosial şəbəkələr, müxtəlif xəbər səhifələri, ekspert platformaları və anonim hesablar vasitəsilə cəmiyyətə çatdırırlar. Bu səbəbdən müəyyən bir kampaniyanın həqiqi təşəbbüskarını müəyyən etmək bəzən çətin olur. Eyni zamanda, müxtəlif resurslarda eyni məzmunlu materialların ardıcıl şəkildə yayılması həmin kampaniyanın koordinasiya olunması ehtimalı barədə suallar yarada bilər. Ermənistan hakimiyyətinə yaxın resurslarda revanşist məzmunlu yazıların və paylaşımların yayıldığı barədə iddialar da məhz bu kontekstdə qiymətləndirilə bilər. Əgər müəyyən mövzular davamlı şəkildə hakimiyyətə yaxın media resurslarında gündəmə gətirilirsə, həmin materialların yalnız təsadüfi fərdi mövqe kimi qəbul edilməsi çətinləşir. Bununla belə, konkret materialın hakimiyyət tərəfindən təşkil edildiyini söyləmək üçün onun maliyyələşdirilməsi, koordinasiyası və ya birbaşa siyasi göstərişlə bağlılığına dair əlavə sübutların olması vacibdir. Bu məsələ Ermənistanın daxili siyasi sisteminin xüsusiyyətləri baxımından da maraq doğurur. Hakimiyyət siyasi rəqiblərinin revanşist mövqelərindən istifadə etməklə müəyyən daxili siyasi dividendlər əldə etməyə çalışa bilər. Digər tərəfdən, cəmiyyətdə geniş yayılmış millətçi mövqeləri tamamilə rədd etmək hakimiyyət üçün siyasi risklər yarada bilər. Belə bir şəraitdə hakimiyyətin ritorikasında ziddiyyətli elementlərin meydana çıxması mümkündür. Bir tərəfdən sülh prosesinin vacibliyi vurğulanır, digər tərəfdən isə cəmiyyətin müəyyən hissəsinin gözləntilərinə cavab verən sərt siyasi bəyanatlar səsləndirilir. Bu ziddiyyətli yanaşma yalnız Ermənistana xas hal deyil. Münaqişədən çıxmış ölkələrdə hakimiyyətlər çox vaxt beynəlxalq diplomatik öhdəliklərlə daxili siyasi gözləntilər arasında balans yaratmağa çalışırlar.
Ermənistanda revanşist qüvvələrin mövcudluğu da bu baxımdan yalnız müxalif siyasi partiyaların fəaliyyəti ilə əlaqələndirilməməlidir. Müxtəlif ictimai təşkilatlar, media resursları, ayrı-ayrı ekspertlər, keçmiş hərbçilər və siyasi fəallar da revanşist fikirlərin yayılmasında rol oynaya bilərlər. Bu qüvvələrin hamısının eyni siyasi mərkəzdən idarə olunması isə ayrıca sübut tələb edən məsələdir.
Zərdab rayon üzrə gənclər və idman sektorunun əməkdaşı- Bahar Qurbanova
