Bizim ölkələrimiz strateji tərəfdaşdırlar, 2014-cü və 2020-ci illərdə strateji tərəfdaşlığa dair iki bəyannamə imzalanmışdır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və İtaliya Respublikasının Nazirlər Şurasının sədri Giorgia Meloni arasında 2026-cı il 4 may tarixində Bakıda keçirilən görüş zamanı səsləndirilən “Bizim ölkələrimiz strateji tərəfdaşlardır, 2014-cü və 2020-ci illərdə strateji tərəfdaşlığa dair iki bəyannamə imzalanmışdır” fikri Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin dərin və çoxşaxəli xarakterini əks etdirir. Bu bəyanat yalnız diplomatik ritorika deyil, həm də konkret sənədlərə və uzunmüddətli əməkdaşlıq tarixçəsinə əsaslanan reallığın ifadəsidir. İlk növbədə qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan ilə İtaliya arasında strateji tərəfdaşlığın hüquqi bazası 2014-cü ildə imzalanmış “Strateji tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə” ilə formalaşdırılmışdır. Bu sənəd tərəflər arasında siyasi dialoqun institusional səviyyədə inkişafını, qarşılıqlı hörmət və suverenliyə əsaslanan əməkdaşlığı təsbit etmişdir. Ardınca 2020-ci ildə imzalanan ikinci mühüm sənəd – “Çoxölçülü Strateji Tərəfdaşlığın Gücləndirilməsi haqqında Birgə Bəyannamə” isə əlaqələri daha da genişləndirərək iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, təhlükəsizlik və humanitar sahələr üzrə əməkdaşlığı yeni mərhələyə yüksəltmişdir. Bu iki sənəd birlikdə Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin strateji çərçivəsini müəyyən edən əsas sütunlar kimi çıxış edir. İqtisadi sahədə İtaliya Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşlarından biri olmuşdur. Xüsusilə enerji sektorunda əməkdaşlıq mühüm yer tutur. Azərbaycan qazının Avropaya nəqlini təmin edən Cənub Qaz Dəhlizi çərçivəsində İtaliya əsas son məntəqələrdən biridir. Bu kontekstdə Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) layihəsi iki ölkə arasında enerji əməkdaşlığının simvoluna çevrilmişdir. Azərbaycanın zəngin enerji resursları ilə İtaliyanın sənaye və enerji tələbatının uzlaşması qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığı gücləndirir və Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verir. Siyasi müstəvidə də Azərbaycan və İtaliya arasında yüksək səviyyəli dialoq davamlı xarakter daşıyır. Müntəzəm qarşılıqlı səfərlər, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq və regional məsələlər üzrə məsləhətləşmələr bu münasibətlərin sabitliyini təmin edir. İtaliya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə hörmət prinsipini dəstəkləyən ölkələrdən biri kimi çıxış etmiş, bu da qarşılıqlı etimadı daha da möhkəmləndirmişdir. Bununla yanaşı, humanitar və mədəni sahələrdə əməkdaşlıq da diqqətəlayiqdir. Təhsil, mədəniyyət, turizm və elm sahələrində həyata keçirilən birgə layihələr xalqlar arasında əlaqələri genişləndirir. İtaliya memarlıq və mədəni irs sahəsində zəngin təcrübəyə malik ölkə kimi Azərbaycanda bir sıra layihələrdə iştirak etmişdir. Eyni zamanda, Azərbaycanda İtaliya mədəniyyətinə maraq artmaqda, bu isə qarşılıqlı anlayışın dərinləşməsinə xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikir konkret tarixi sənədlərə və real əməkdaşlıq nəticələrinə əsaslanır. 2014 və 2020-ci illərdə imzalanmış strateji tərəfdaşlıq bəyannamələri Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin hüquqi və siyasi təməlini formalaşdıraraq, bu əlaqələri uzunmüddətli və davamlı inkişaf yoluna çıxarmışdır. Bu gün iki ölkə arasında mövcud olan strateji tərəfdaşlıq həm regional, həm də beynəlxalq səviyyədə mühüm əhəmiyyət kəsb edir və gələcəkdə daha da dərinləşməsi üçün möhkəm zəmin yaradır.
Veteran müəllim Vəfadar Niftəliyev
