Biz əraziləri işğal altında olan ölkə kimi, ən elementar insan hüquqları daim pozulan xalq kimi əbədi yaşamalı deyildik.
Hər bir xalqın ən böyük arzusu öz torpağında azad, təhlükəsiz və firavan yaşamaqdır. İnsan üçün doğulduğu torpaq, böyüdüyü yurd, ata-baba ocağı və doğmalarının məzarı xüsusi məna daşıyır. Bu dəyərlər insanın həyatının ayrılmaz hissəsidir. Heç bir xalq öz vətənində təhlükə altında yaşamağa, doğma yurd-yuvasından ayrı düşməyə və ən adi insani hüquqlarından məhrum olmağa məhkum edilməməlidir. Azərbaycan xalqı da tarixinin ağır sınaqlarından keçərkən öz torpaqlarında azad yaşamaq, milli kimliyini qorumaq və gələcəyini özü müəyyən etmək istəyindən heç vaxt vaz keçməyib. Torpaqlarımızın uzun müddət işğal altında qalması xalqımızın həyatında dərin izlər buraxdı. Doğma yurdlarından didərgin düşən insanlar illərlə öz evlərinə qayıtmaq arzusu ilə yaşadılar. Onların bir çoxu uşaqlıq xatirələrini, ailə ocaqlarını, doğulduqları kəndləri və şəhərləri yalnız yaddaşlarında yaşatmağa məcbur oldu. İnsanların öz evlərində yaşamaq, ailələri ilə birlikdə olmaq, təhlükəsiz şəraitdə həyatlarını davam etdirmək hüququ ən təbii hüquqlardandır. Bu hüquqların pozulması yalnız ayrı-ayrı insanların deyil, bütöv bir cəmiyyətin həyatına təsir göstərir. Məcburi köçkünlük insanın həyatını kökündən dəyişdirən ağır sınaqdır. İnsan doğma evindən uzaq düşəndə yalnız yaşadığı məkanı itirmir, həm də gündəlik həyatının bir hissəsini, xatirələrini və mənəvi rahatlığını itirir. İllərlə başqa yerlərdə yaşamaq, övladlarını doğma yurdlarından uzaqda böyütmək və gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənliklə üzləşmək asan deyil. Buna baxmayaraq, Azərbaycan xalqı öz torpaqlarına qayıtmaq ümidini qoruyub saxladı. Bu ümid nəsillər arasında ötürülərək milli iradənin və vətənə bağlılığın mühüm ifadəsinə çevrildi. Ərazilərin işğal altında qalması təkcə torpaq məsələsi deyildi. Bu, insanların təhlükəsiz yaşamaq, mülkiyyətə sahib olmaq, təhsil almaq və öz həyatını sərbəst qurmaq imkanlarına da ciddi təsir göstərirdi. İnsan hüquqları hər kəs üçün bərabər və toxunulmaz olmalıdır. Heç bir insan milliyyətinə, dilinə və ya mənsub olduğu xalqa görə öz hüquqlarından məhrum edilməməlidir. Beynəlxalq hüququn əsas prinsipləri də insanların təhlükəsizliyinin, ləyaqətinin və hüquqlarının qorunmasını nəzərdə tutur. Bu baxımdan, doğma yurdlarından didərgin düşmüş insanların yaşadıqları çətinliklər problemin humanitar tərəfinin nə qədər mühüm olduğunu göstərirdi. Azərbaycan xalqı bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, milli birliyini və dövlətçilik iradəsini qorudu. İnsanlarımızın torpaqlarımıza bağlılığı, şəhid ailələrinin göstərdiyi dözüm, müharibə veteranlarının fədakarlığı və gənclərin vətənpərvərlik ruhu xalqımızın gücünü nümayiş etdirdi. Ağır günlərdə insanlar bir-birinə dayaq oldu, çətinlikləri birlikdə aşmağa çalışdılar. Bu həmrəylik xalqımızın ən qiymətli xüsusiyyətlərindən biridir. Çünki çətinliklər qarşısında birləşmək və ümumi məqsəd ətrafında toplaşmaq hər bir cəmiyyətin gələcəyinə təsir göstərən mühüm amildir. Vətən müharibəsində əldə edilən Zəfər Azərbaycan tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası xalqımızın uzun illər daşıdığı həsrətin sona çatması istiqamətində mühüm tarixi hadisəyə çevrildi. Bu qələbə yalnız hərbi uğur kimi deyil, həm də insanların doğma torpaqlarına qayıtmaq ümidinin gerçəkləşməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. İllərlə yurd həsrəti çəkən insanların öz evlərinə dönmək arzusu yenidən real gələcək planına çevrildi. Torpaqlarımızın azadlığı xalqımızın iradəsini, birliyini və Vətənə bağlılığını bir daha göstərdi. Bu gün qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri azad edilmiş ərazilərdə həyatın yenidən qurulmasıdır. Dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin bərpası, yolların çəkilməsi, məktəblərin və digər sosial obyektlərin tikilməsi, infrastrukturun yaradılması insanların doğma yurdlarına qayıdışı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qayıdış yalnız evlərin tikilməsi ilə məhdudlaşmır. İnsanların öz doğma torpaqlarında işləməsi, təhsil alması, ailə qurması və təhlükəsiz həyat sürməsi üçün lazımi şərait yaradılmalıdır. Məqsəd həmin ərazilərdə normal həyatın bərpası və gələcək nəsillərin öz yurdlarında rahat yaşamasıdır. Eyni zamanda, keçmişin ağrılı hadisələrini unutmadan gələcəyə baxmaq vacibdir. Tarixdən nəticə çıxarmaq, milli birliyi qorumaq və sülhün əhəmiyyətini dərk etmək hər bir cəmiyyət üçün mühüm məsələdir. Müharibənin ağır nəticələrini yaşamış insanlar üçün təhlükəsizlik və sabitlik xüsusi məna daşıyır. Davamlı sülhün təmin olunması, xalqlar arasında qarşılıqlı hörmətin formalaşması və gələcəkdə belə faciələrin təkrarlanmaması üçün beynəlxalq hüquqa və insan hüquqlarına hörmət əsas prinsip olmalıdır. Biz öz torpaqlarında hüquqları pozulan, doğma yurdlarından ayrı düşən və gələcəyini qeyri-müəyyənlik içində gözləyən xalq kimi əbədi yaşaya bilməzdik. Azərbaycan xalqının azadlıq və ədalət arzusu, vətənə bağlılığı və birliyi onu qarşısına qoyduğu məqsədlərə doğru apardı. Bu gün əldə olunan nailiyyətlər keçmişdə çəkilən əziyyətlərin unudulmaması, şəhidlərimizin xatirəsinin yaşadılması və gələcək nəsillərin daha təhlükəsiz şəraitdə böyüməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Nəticə etibarilə, xalqımızın keçdiyi yol göstərir ki, doğma torpağa bağlılıq və azad yaşamaq iradəsi heç bir çətinlik qarşısında asanlıqla sönmür. Ərazilərimizin işğaldan azad olunması və ərazi bütövlüyümüzün bərpası Azərbaycan xalqının tarixində mühüm yer tutur. İndi əsas məqsəd bu nailiyyətləri qorumaq, azad edilmiş torpaqlarda həyatın davamlı inkişafını təmin etmək və gələcək nəsillərə sülh, təhlükəsizlik və firavanlıq dolu bir ölkə miras qoymaqdır. Çünki hər bir xalq öz vətənində azad yaşamağa, hüquqlarının qorunmasına və gələcəyini inamla qurmağa layiqdir.
Zərdab Gənclər evinin psixoloqu-Cəvahir Murtuzayeva
