Biz böyük Mərkəzi Asiya regionunun bir hissəsiyik
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi onu yalnız Cənubi Qafqazın deyil, eyni zamanda daha geniş Mərkəzi Asiya və Xəzəryanı məkanın mühüm hissəsinə çevirir. Xəzər dənizi ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında yerləşən Azərbaycan tarixən Şərqlə Qərbi birləşdirən yolların üzərində qərarlaşıb. Bu gün isə həmin coğrafi üstünlük müasir nəqliyyat, ticarət və enerji layihələri vasitəsilə yeni məzmun qazanır.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələri tarixi və mədəni bağlarla yanaşı, iqtisadi maraqlara da əsaslanır. Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Qırğızıstan və Tacikistanla əməkdaşlığın genişlənməsi regionun ümumi inkişaf gündəliyində Azərbaycanın rolunu artırır. Xüsusilə Xəzər dənizi üzərindən formalaşan nəqliyyat bağlantıları bu ölkələrin dünya bazarlarına çıxış imkanlarının genişlənməsinə xidmət edir.
Bu baxımdan Orta Dəhliz xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çin və Mərkəzi Asiyadan başlayaraq Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya uzanan marşrut region ölkələrinin beynəlxalq ticarət əlaqələrində mühüm alternativ yaradır. Azərbaycanın liman, dəmir yolu və avtomobil infrastrukturu bu marşrutun əsas komponentlərindən biridir.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığında enerji sahəsi də mühüm yer tutur. Xəzər hövzəsindəki enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılması ilə yanaşı, yaşıl enerji sahəsində də yeni əməkdaşlıq imkanları yaranır. Xüsusilə Mərkəzi Asiyada istehsal olunan elektrik enerjisinin gələcəkdə Xəzər üzərindən Avropaya çatdırılması ilə bağlı təşəbbüslər regionlararası enerji əlaqələrinin yeni istiqamətlərini formalaşdırır.
Azərbaycanın bu coğrafi və iqtisadi proseslərdə iştirakı ölkənin regional rolunu yalnız tranzit imkanları ilə məhdudlaşdırmır. Bakı müxtəlif regional və beynəlxalq platformalarda Mərkəzi Asiya ölkələri ilə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji və humanitar əlaqələrin inkişaf etdirilməsinə diqqət yetirir. Qarşılıqlı səfərlər və çoxtərəfli görüşlər də bu münasibətlərin institusional əsaslarının möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Mərkəzi Asiyanın sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatları üçün Avropa bazarlarına çıxış məsələsi getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Azərbaycan isə bu prosesdə Xəzər üzərindən keçən mühüm bağlantı nöqtələrindən biri kimi çıxış edir. Eyni zamanda Azərbaycan üçün Mərkəzi Asiya bazarları yeni ticarət və investisiya imkanları yaradır.
Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətləri yalnız qonşuluq və tarixi əlaqələr çərçivəsində qiymətləndirilə bilməz. Müasir dövrdə nəqliyyat dəhlizləri, enerji xətləri, rəqəmsal bağlantılar və ticarət marşrutları regionları bir-birinə daha sıx bağlayır. Azərbaycan da bu prosesin fəal iştirakçılarından biri kimi çıxış edir.
“Biz böyük Mərkəzi Asiya regionunun bir hissəsiyik” fikri bu baxımdan yalnız coğrafi yanaşmanı ifadə etmir. Bu, Azərbaycanın Xəzər hövzəsi, Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Avropa arasında formalaşan yeni iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrindəki yerini də xarakterizə edir.
Gələcəkdə regional əməkdaşlığın daha da genişlənməsi Azərbaycanın tranzit imkanlarının artmasına, yeni ticarət marşrutlarının formalaşmasına və ölkələr arasında iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsinə şərait yarada bilər. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi isə bu prosesdə onun əsas üstünlüklərindən biri olaraq qalır.
Rəsul Abbasov – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
