Bəyannamədə Azərbaycan və Türkiyənin xarici siyasət ilə bağlı müddəa da yer almışdır.
2021-ci il 15 iyun tarixində Şuşa şəhərində imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” iki ölkə arasında münasibətlərin strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldilməsini rəsmiləşdirməklə yanaşı, xarici siyasət sahəsində koordinasiya və qarşılıqlı dəstək prinsiplərini də hüquqi-siyasi çərçivəyə daxil etmişdir. Bu müddəa Azərbaycan və Türkiyənin beynəlxalq münasibətlər sistemində vahid mövqe nümayiş etdirməsi, regional və qlobal məsələlərdə birgə fəaliyyət göstərməsi və strateji maraqların uzlaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bəyannamənin xarici siyasətə dair əsas müddəalarından biri tərəflərin beynəlxalq təşkilatlarda bir-birinin suverenliyi, müstəqilliyi və ərazi bütövlüyünü qəti şəkildə dəstəkləməsidir. Bu prinsip BMT, ATƏT, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Türk Dövlətləri Təşkilatı kimi platformalarda koordinasiyalı fəaliyyətin əsasını təşkil edir. Xüsusilə Azərbaycanın Qarabağ məsələsi və Türkiyənin beynəlxalq təhlükəsizlik və regional sabitliklə bağlı mövqeləri bu çərçivədə qarşılıqlı dəstək mexanizmləri ilə daha da gücləndirilmişdir. Xarici siyasət müddəası həmçinin regionda və beynəlxalq müstəvidə baş verən proseslərə dair məsləhətləşmələrin sistemli şəkildə aparılmasını nəzərdə tutur. Bu, iki ölkənin xarici siyasət qurumları arasında yüksək səviyyəli siyasi dialoqun davamlılığını təmin edir və qərarların koordinasiyalı şəkildə qəbul edilməsinə şərait yaradır. Beləliklə, Azərbaycan və Türkiyə yalnız ikitərəfli münasibətlərdə deyil, həm də çoxtərəfli diplomatik platformalarda vahid strateji xətt nümayiş etdirirlər. Bəyannamədə əksini tapan xarici siyasət yanaşması regional təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasında da mühüm rol oynayır. Cənubi Qafqaz, Orta Asiya və Yaxın Şərq regionlarında baş verən geosiyasi proseslər fonunda iki ölkənin koordinasiyalı mövqeyi sabitliyin qorunmasına və təhlükəsizlik risklərinin azaldılmasına xidmət edir. Xüsusilə 2020-ci il Vətən müharibəsindən sonra regionda yaranmış yeni geosiyasi reallıqlar Azərbaycan-Türkiyə xarici siyasət əməkdaşlığının əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Bu müddəa eyni zamanda enerji, nəqliyyat və iqtisadi layihələrin beynəlxalq müstəvidə dəstəklənməsi və təşviq olunmasını da əhatə edir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan, TANAP və Bakı-Tbilisi-Qars kimi strateji layihələr yalnız iqtisadi deyil, həm də xarici siyasət aləti kimi çıxış edərək iki ölkənin beynəlxalq mövqeyini gücləndirir. Bu layihələr vasitəsilə Azərbaycan və Türkiyə Avrasiya məkanında mühüm tranzit və enerji mərkəzləri kimi çıxış edir. Şuşa Bəyannaməsinin xarici siyasət müddəası həmçinin Türk dünyası ilə əlaqələrin dərinləşdirilməsini prioritet istiqamət kimi müəyyən edir. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, ortaq siyasi və iqtisadi təşəbbüslərin dəstəklənməsi bu istiqamətin əsas tərkib hissəsidir. Bu yanaşma regional inteqrasiyanın gücləndirilməsinə və ortaq tarixi-mədəni dəyərlərin siyasi müstəviyə daşınmasına xidmət edir. Şuşa Bəyannaməsində yer alan xarici siyasət müddəası Azərbaycan və Türkiyənin beynəlxalq münasibətlər sistemində koordinasiyalı, qarşılıqlı dəstəyə əsaslanan və strateji maraqlara uyğun vahid mövqe nümayiş etdirməsini təmin edən fundamental mexanizm kimi çıxış edir. Bu müddəa iki ölkənin diplomatik fəaliyyətini sistemləşdirərək onların regional və qlobal səviyyədə təsir imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirir və strateji müttəfiqliyin davamlılığını təmin edir.
Veteran müəllim Vəfadar Niftəliyev
