Bakı və Azərbaycanın Tarixi-Mədəni İrsinin Şəhərsalma Kontekstində Önəmi
2026-cı il mayın 18-də Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasında Prezident İlham Əliyev çıxış edərək Azərbaycanın şəhərsalma sahəsindəki nailiyyətlərini və tarixi şəhərlərin memarlıq irsini vurğulayıb. O, Azərbaycanın qədim şəhərlərinin yalnız tarixi-mədəni abidələr deyil, həm də müasir şəhərsalma standartlarına uyğun inkişaf edən mərkəzlər olduğunu qeyd edib.
Bakı, ölkənin paytaxtı olaraq, qlobal miqyasda tanınan müasir şəhərsalma nümunəsidir. Prezident Əliyev çıxışında, həmçinin Azərbaycanın digər qədim şəhərlərini qeyd edərək onların memarlıq irsi və mədəni əhəmiyyətini vurğulayıb:
Vaxtilə Şirvanşahlar dövlətinin paytaxtı olan bu şəhər, XIV əsrdə yaşamış dahi Azərbaycan şairi Nəsiminin doğulduğu yerdir. Burada 743-cü ildə tikilmiş dünyanın ən qədim məscidlərindən biri yerləşir. Şamaxı həm tarixi irsi, həm də müasir şəhərsalma standartları ilə fərqlənir.
Naxçıvan Atabəylər dövlətinin paytaxtı olmuş bu şəhər, dahi memar Əcəmi Naxçıvaninin XII əsrdə tikdiyi Möminə Xatun türbəsi ilə məşhurdur. Bu abidə Azərbaycan memarlıq məktəbinin dünya miqyasında tanınmış nümunəsidir.
Gəncə dünyanın ən qədim şəhərlərindən biri olan Gəncə, XII əsrdə yaşamış dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin vətənidir. Şəhər həm tarixi simasını qoruyur, həm də müasir inkişaf nümunələri ilə diqqət çəkir.
Qafqaz Albaniyası dövlətinin paytaxtı olmuş Qəbələdə və Şəki şəhərində çoxsaylı tarixi abidələr mövcuddur. Şəki yaxınlığında yerləşən Kiş kəndindəki kilsə isə dünyanın ən qədim kilsələrindən biri kimi tarixdə qalır.
Qədim Lahıc kəndi əsrlər əvvəl inşa edilmiş işləyən kanalizasiya sistemi və su xətləri ilə əcdadlarımızın texniki və memarlıq istedadını nümayiş etdirir.
Qarabağın tacı sayılan Şuşa şəhəri, demək olar ki, 30 il ərzində işğal altında qaldıqdan sonra sıfırdan yenidən qurulur. Burada həm zədələnmiş qala bərpa edilib, həm də şəhərin tarixi və mədəni irsi qorunaraq müasir həyat üçün hazırlıq görülür.
Prezident Əliyevin çıxışı, Azərbaycanın şəhərsalma sahəsindəki vizyonunu, tarixi və müasir memarlığı birləşdirən inkişaf strategiyasını nümayiş etdirir. O, həmçinin insanların həyat keyfiyyətini yüksəltmək və şəhərlərdə rahat yaşam təmin etmək üçün dövlətin bütün imkanlarını səfərbər etdiyini vurğulayıb.
Azərbaycan qədim memarlıq irsini qoruyarkən, müasir şəhərsalma standartlarını da uğurla tətbiq edir. Bu, ölkənin qlobal miqyasda şəhərsalma sahəsində nümunəvi inkişafını nümayiş etdirir və həm yerli, həm də xarici qonaqlar üçün ölkəni cazibədar edir.
Aqil Mehdiyev – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
