Azərbaycanın Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyi hər iki dövlətin iqtisadi inkişafına böyük təkan verir.
Azərbaycan və Türkiyə arasında mövcud olan strateji müttəfiqlik münasibətləri müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində xüsusi yer tutur. Ortaq tarixə, mədəniyyətə, dilə və milli-mənəvi dəyərlərə əsaslanan bu münasibətlər zaman keçdikcə daha da möhkəmlənmiş, siyasi, iqtisadi, hərbi və humanitar sahələrdə hərtərəfli əməkdaşlıq modelinə çevrilmişdir. Bu gün Azərbaycan və Türkiyə yalnız iki qardaş dövlət deyil, həm də regionun inkişafına, təhlükəsizliyinə və iqtisadi inteqrasiyasına mühüm töhfələr verən strateji tərəfdaşlardır. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəllifi olduğu “Bir millət, iki dövlət” prinsipi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin əsas fəlsəfəsini təşkil edir. Bu prinsip ölkələr arasında qurulan münasibətlərin sadəcə diplomatik əlaqələrdən ibarət olmadığını, xalqların ortaq taleyə və gələcəyə sahib olduğunu göstərir. Son illərdə həyata keçirilən irimiqyaslı layihələr, qarşılıqlı investisiyalar və regional təşəbbüslər iki ölkənin iqtisadi inkişafına mühüm təsir göstərmişdir. 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusunun 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı möhtəşəm Zəfər regionda tamamilə yeni geosiyasi və geoiqtisadi reallıqlar yaratdı. İşğal altındakı torpaqların azad edilməsi ilə Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdi və bölgədə yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına şərait formalaşdırdı. Bu yeni reallıqlar içərisində ən mühüm layihələrdən biri Zəngəzur dəhlizidir. Zəngəzur dəhlizi yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün region üçün strateji əhəmiyyət daşıyan nəqliyyat və logistika layihəsidir. Bu dəhliz Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasını birləşdirməklə yanaşı, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında birbaşa quru əlaqəsini təmin edəcək. Layihənin həyata keçirilməsi regionun iqtisadi xəritəsini dəyişdirəcək və beynəlxalq ticarətin inkişafına mühüm töhfə verəcəkdir. Zəngəzur dəhlizi Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm nəqliyyat marşrutlarından birinə çevrilmək potensialına malikdir. Dəhliz vasitəsilə Mərkəzi Asiya ölkələri, Azərbaycan, Türkiyə və Avropa arasında yükdaşımaların həcmi əhəmiyyətli dərəcədə artacaq. Bu isə region ölkələrinin iqtisadi inkişafına, tranzit gəlirlərinin yüksəlməsinə və yeni iş yerlərinin yaradılmasına şərait yaradacaqdır. Şuşa Bəyannaməsində də qeyd olunduğu kimi, nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi Azərbaycan və Türkiyə əməkdaşlığının əsas istiqamətlərindən biridir. İki qardaş ölkə regionda yeni iqtisadi imkanların formalaşdırılması və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində birgə fəaliyyət göstərir. Bu baxımdan Qars–İğdır–Naxçıvan dəmir yolu layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Layihə Türkiyə ilə Naxçıvan arasında birbaşa dəmir yolu əlaqəsinin yaradılmasını nəzərdə tutur. Bu nəqliyyat xəttinin istifadəyə verilməsi Naxçıvan Muxtar Respublikasının iqtisadi və logistika imkanlarını daha da genişləndirəcək, bölgənin tranzit potensialını artıracaqdır. Qars–İğdır–Naxçıvan dəmir yolu xətti Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında əlaqələrin gücləndirilməsinə xidmət etməklə yanaşı, beynəlxalq yükdaşımalar üçün də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Layihənin həyata keçirilməsi nəticəsində yük və sərnişin daşımalarının həcmi artacaq, region ölkələri arasında iqtisadi əməkdaşlıq daha da genişlənəcəkdir. Bu dəmir yolu xətti əslində Zəngəzur dəhlizinin mühüm tərkib hissəsidir. Qars–İğdır–Aralıq–Dilucu–Sədərək–Naxçıvan–Culfa marşrutu üzərində qurulan yeni nəqliyyat sistemi Türkiyə ilə Azərbaycan arasında iqtisadi inteqrasiyanı daha da sürətləndirəcəkdir. Eyni zamanda, bu marşrut Asiya və Avropa arasında alternativ və etibarlı nəqliyyat xətti rolunu oynayacaqdır. Müasir dövrdə nəqliyyat dəhlizləri yalnız iqtisadi deyil, həm də geosiyasi əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlərin beynəlxalq ticarətdə rolu onların malik olduqları nəqliyyat imkanlarından birbaşa asılıdır. Bu baxımdan Azərbaycan və Türkiyənin birgə həyata keçirdikləri layihələr regionun geosiyasi əhəmiyyətini daha da artırır. Orta Dəhliz layihəsi də Azərbaycan-Türkiyə strateji əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindən biridir. Çin, Mərkəzi Asiya, Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya uzanan bu marşrut beynəlxalq yükdaşımalar üçün ən əlverişli alternativlərdən biri hesab olunur. Son illərdə qlobal logistika zəncirlərində baş verən dəyişikliklər Orta Dəhlizin əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Azərbaycan Orta Dəhlizin əsas iştirakçılarından biri kimi nəqliyyat infrastrukturunun modernləşdirilməsinə böyük investisiyalar yatırır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, müasir avtomobil yolları, dəmir yolu xətləri və logistika mərkəzləri bu istiqamətdə həyata keçirilən mühüm layihələr sırasındadır. Türkiyə də öz növbəsində Avropa ilə Asiya arasında körpü rolunu oynayaraq layihənin uğurla həyata keçirilməsinə mühüm töhfələr verir. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti Azərbaycan və Türkiyənin birgə əməkdaşlığının ən uğurlu nümunələrindən biridir. Bu layihə iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin inkişafına, ticarət dövriyyəsinin artmasına və regionun tranzit imkanlarının genişlənməsinə şərait yaratmışdır. Gələcəkdə Qars–İğdır–Naxçıvan dəmir yolunun bu xəttə inteqrasiyası daha böyük iqtisadi imkanlar yaradacaqdır. Enerji sahəsində əməkdaşlıq da Azərbaycan-Türkiyə strateji tərəfdaşlığının əsas sütunlarından biridir. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və TANAP layihəsi Avropanın enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfələr verir. Bu layihələr nəticəsində Azərbaycan enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxışını təmin etmiş, Türkiyə isə enerji qovşağı kimi mövqeyini daha da gücləndirmişdir. İki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlıq ticarət dövriyyəsinin davamlı artmasına da səbəb olmuşdur. Türkiyə Azərbaycanda ən çox investisiya yatıran ölkələrdən biridir. Eyni zamanda Azərbaycan da Türkiyə iqtisadiyyatına milyardlarla dollar sərmayə qoymuşdur. Bu qarşılıqlı investisiyalar yeni müəssisələrin yaradılmasına, məşğulluğun artmasına və iqtisadi inkişafın sürətlənməsinə şərait yaradır. Azərbaycan və Türkiyə arasında həyata keçirilən bütün bu layihələr Türk dünyasının inteqrasiyasına da mühüm töhfə verir. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində aparılan əməkdaşlıq iqtisadi, nəqliyyat və logistika əlaqələrinin genişlənməsinə xidmət edir. Zəngəzur dəhlizi və Orta Dəhliz bu inteqrasiyanın əsas sütunlarından biri hesab olunur. Bu gün Azərbaycan və Türkiyə regionun inkişafına istiqamət verən əsas dövlətlər sırasında yer alır. İki ölkənin birgə həyata keçirdiyi layihələr yalnız milli maraqlara deyil, həm də regional və beynəlxalq əməkdaşlığın genişlənməsinə xidmət edir. Strateji müttəfiqlik münasibətləri iqtisadi inkişafı sürətləndirməklə yanaşı, regionda sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə də mühüm töhfə verir. Azərbaycanın Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyi hər iki dövlətin iqtisadi inkişafına böyük təkan verir. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizi, Orta Dəhliz, Bakı–Tbilisi–Qars və Qars–İğdır–Naxçıvan dəmir yolu layihələri regionun gələcək iqtisadi inkişafının əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri olacaqdır. Bu layihələr Azərbaycan və Türkiyənin qardaşlıq münasibətlərinin, ortaq maraqlarının və gələcəyə yönəlmiş strateji baxışlarının bariz nümunəsidir.
Zərdab rayonu üzrə gənclər və idman sektorunun əməkdaşı – Ehtiram Osmanov
