Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra həmin ərazilərin təbii ehtiyatlarının araşdırılması üçün yeni imkanlar yaranıb
Azərbaycanın təbii sərvətlərinin öyrənilməsi və istifadəsi məsələsinə ölkənin keçmiş işğal olunmuş ərazilərində baş vermiş proseslər də təsir göstərib. Uzun illər ərzində Ermənistanın işğalı altında qalan ərazilərdə Azərbaycanın təbii sərvətlərindən qanunsuz istifadə ilə bağlı müxtəlif məlumatlar mövcud olub. Azərbaycanın mövqeyinə görə, həmin ərazilərdə təbii sərvətlərin qanunsuz istismarı həyata keçirilib və bu fəaliyyət ətraf mühitə də mənfi təsir göstərib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra həmin ərazilərin təbii ehtiyatlarının araşdırılması üçün yeni imkanlar yaranıb. Hazırda qarşıda duran əsas məsələlərdən biri də bu ərazilərin geoloji potensialının elmi əsaslarla yenidən öyrənilməsidir. Burada əsas məqsəd yalnız faydalı qazıntıların müəyyən edilməsi deyil. Eyni zamanda onların ehtiyatlarının dəqiq hesablanması, istismar imkanlarının qiymətləndirilməsi və təbii sərvətlərdən istifadə zamanı ətraf mühitin qorunması da vacibdir.
Geoloji kəşfiyyat bir gündə başa çatan proses deyil. Bu istiqamətdə ciddi elmi, texniki və maliyyə resursları tələb olunur. Müasir geoloji avadanlıqlardan, peyk məlumatlarından, aerogeofiziki tədqiqatlardan və digər yeni texnologiyalardan istifadə etmək kəşfiyyat işlərinin səmərəliliyini artıra bilər. Xüsusilə perspektivli qızıl, mis və molibden yataqlarının yerləşdiyi ərazilərdə genişmiqyaslı araşdırmaların aparılması həmin sərvətlərin real potensialının üzə çıxarılmasına imkan verə bilər.
Əgər kəşfiyyat nəticəsində böyük ehtiyatlar təsdiqlənərsə, gələcəkdə yeni mədən və emal müəssisələrinin yaradılması mümkün ola bilər. Bu isə yeni iş yerlərinin açılması, regionların iqtisadi inkişafı, yerli infrastrukturun yaxşılaşdırılması və dövlət büdcəsinə əlavə gəlirlərin daxil olması baxımından əhəmiyyətli nəticələr verə bilər. Təbii sərvətlərin iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsi mühüm məsələ olsa da, bu proses ətraf mühitin qorunması prinsipləri əsasında həyata keçirilməlidir.
Mədənçilik zamanı torpaq, su, meşə və digər təbii ehtiyatlara təsirin minimuma endirilməsi vacibdir. Bunun üçün müasir texnologiyalardan istifadə edilməli, ekoloji tələblərə ciddi əməl olunmalı və hasilatdan sonra ərazilərin bərpasına xüsusi diqqət yetirilməlidir. Xüsusilə su ehtiyatlarının qorunması Azərbaycan üçün mühüm məsələlərdəndir. Faydalı qazıntıların çıxarılması zamanı su mənbələrinin çirklənməsinin qarşısının alınması, tullantıların düzgün idarə olunması və ekoloji monitorinqin aparılması əsas şərtlərdən biri olmalıdır. Beləliklə, məqsəd yalnız yerin altındakı sərvəti çıxarmaq deyil, bunu gələcək nəsillərin maraqlarını da nəzərə almaqla həyata keçirməkdir.
Fərid Qurbanov – Zərdab rayonu, Təzəkənd kənd sakini, fəal gənc
