Azərbaycan–Türkiyə Müttəfiqliyinin Yeni Mərhələsi və Bütün Sahələri Əhatə Edən Strateji Əməkdaşlıq Modeli
2021-ci il 15 iyun tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” iki qardaş ölkə arasındakı münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlməsini təmin edən mühüm siyasi və hüquqi sənəddir. Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olan Şuşa şəhərində imzalanan bu bəyannamə yalnız ikitərəfli əlaqələrin inkişafını deyil, həm də regionda sabitlik, təhlükəsizlik və əməkdaşlıq mühitinin möhkəmləndirilməsini hədəfləyən strateji yol xəritəsi kimi çıxış edir.
Şuşa Bəyannaməsinin əsas xüsusiyyəti onun əməkdaşlığın bütün sahələrini əhatə etməsidir. Sənəd siyasi münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsini, qarşılıqlı dəstəyin institusional əsaslar üzərində qurulmasını və beynəlxalq təşkilatlarda koordinasiyalı fəaliyyətin gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Azərbaycan və Türkiyə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraq bir-birinin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü və milli maraqlarını dəstəkləmək öhdəliyini bir daha təsdiqləmişlər. Bu yanaşma iki dövlətin xarici siyasət prioritetlərinin uyğunlaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
İqtisadi əməkdaşlıq bəyannamənin ən vacib istiqamətlərindən biridir. Son illər ərzində Azərbaycan və Türkiyə arasında ticarət dövriyyəsinin, investisiya qoyuluşlarının və birgə biznes layihələrinin həcmi əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. Şuşa Bəyannaməsi iqtisadi inteqrasiyanın daha da dərinləşdirilməsi, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi və sahibkarlıq mühitinin inkişafı üçün yeni imkanlar yaratmışdır. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və yenidən qurulması prosesində Türkiyə şirkətlərinin fəal iştirakı iki ölkənin iqtisadi tərəfdaşlığının praktiki nəticələrini nümayiş etdirir.
Enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlıq da sənədin strateji istiqamətlərindən hesab olunur. Azərbaycan və Türkiyə regionun enerji xəritəsini dəyişdirən mühüm layihələrin həyata keçirilməsində tərəfdaş kimi çıxış etmişlər. Enerji resurslarının dünya bazarlarına çatdırılması, enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi və regional enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması hər iki dövlət üçün prioritet məsələlərdəndir. Bu əməkdaşlıq yalnız ikitərəfli münasibətlərə deyil, həm də Avropa və Asiyanın enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verir.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq Şuşa Bəyannaməsinin mühüm komponentlərindən biridir. Orta Dəhlizin inkişafı, regional kommunikasiya xətlərinin genişləndirilməsi və beynəlxalq yükdaşımaların artırılması istiqamətində həyata keçirilən layihələr Azərbaycan və Türkiyənin Avrasiya məkanında tranzit mərkəzlərinə çevrilməsinə xidmət edir. Bu baxımdan iki ölkənin koordinasiyalı fəaliyyəti regionun iqtisadi inteqrasiyasını sürətləndirən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin hüquqi-siyasi əsaslarını daha da möhkəmləndirən, əməkdaşlığın bütün istiqamətlərini əhatə edən və strateji müttəfiqliyin gələcək inkişafını müəyyənləşdirən tarixi sənəddir. Bu bəyannamə iki qardaş dövlət arasında mövcud olan münasibətləri yeni səviyyəyə yüksəltməklə yanaşı, regionun siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasında da mühüm rol oynayır. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Şuşa Bəyannaməsi qarşılıqlı etimada, ortaq maraqlara və strateji tərəfdaşlığa əsaslanan uğurlu əməkdaşlıq modelinin nümunəsi kimi dəyərləndirilə bilər.
Firdovsi Məmmədov – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
