Azərbaycan–İtaliya münasibətləri artıq klassik enerji tərəfdaşlığından çıxaraq çoxşaxəli strateji müttəfiqliyə çevrilmişdir
Azərbaycan ilə İtaliya arasında münasibətlər son onilliklərdə təkcə diplomatik çərçivədə deyil, həm də enerji, iqtisadiyyat, nəqliyyat və humanitar sahələri əhatə edən çoxşaxəli strateji əməkdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Bu münasibətlərin təməlində xüsusilə enerji sahəsində qurulan etibarlı tərəfdaşlıq dayanır və zamanla bu əməkdaşlıq siyasi dialoqla möhkəmlənərək geniş strateji müttəfiqliyə çevrilib. Azərbaycan–İtaliya əlaqələrinin inkişafında enerji amili əsas rol oynayıb. Xüsusilə “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi çərçivəsində Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində rolu daha da artıb. Bu layihənin son mərhələsi olan Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) vasitəsilə Azərbaycan qazı birbaşa İtaliyaya və Avropanın digər ölkələrinə nəql olunur. İtaliya Azərbaycanın ən böyük enerji tərəfdaşlarından biri kimi çıxış edir və Azərbaycan qazının Avropa bazarına çıxışında əsas qapı rolunu oynayır. Bu əməkdaşlıq təkcə iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmır, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində strateji əhəmiyyət daşıyır. Enerji sahəsində yaranan etimad siyasi münasibətlərin də inkişafına güclü təkan verib. Son illərdə yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər və görüşlər iki ölkə arasında strateji dialoqu daha da dərinləşdirib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə İtaliya rəhbərliyi arasında keçirilən görüşlərdə əməkdaşlığın yalnız enerji ilə məhdudlaşmadığı, ticarət, sənaye, təhsil və mədəniyyət sahələrinə də genişləndirildiyi dəfələrlə vurğulanıb. Eyni zamanda İtaliya tərəfi Azərbaycanı Cənubi Qafqazda etibarlı tərəfdaş və sabitlik faktoru kimi dəyərləndirir. Son dövrlərdə İtaliya Nazirlər Şurasının sədri Giorgia Meloni nin Azərbaycana səfərləri və aparılan danışıqlar bu münasibətlərin strateji xarakterini bir daha təsdiqləyib.
Enerji sektoru ilə yanaşı, Azərbaycan və İtaliya arasında iqtisadi əlaqələr də dinamik inkişaf edir. İtaliya Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir. Azərbaycan neft və qaz məhsullarının ixracında İtaliya aparıcı mövqedə dayanır, eyni zamanda İtaliya şirkətləri Azərbaycanda qeyri-neft sektorunda da fəal iştirak edirlər. İnfrastruktur, kənd təsərrüfatı, sənaye avadanlıqları və logistika sahələrində İtaliya şirkətlərinin iştirakı əməkdaşlığın daha da şaxələndiyini göstərir. Bu, iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin yalnız resurs ixracı ilə məhdudlaşmadığını, qarşılıqlı investisiya mühitinin formalaşdığını sübut edir. Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri də humanitar və mədəni əlaqələrdir. Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən Azərbaycan–İtaliya Universiteti bu əməkdaşlığın simvoluna çevrilib. Bu təhsil müəssisəsi iki ölkə arasında elmi bilik mübadiləsinin gücləndirilməsinə və gənclər arasında mədəni yaxınlığın artırılmasına xidmət edir. Bundan əlavə, mədəniyyət layihələri, sərgilər, musiqi tədbirləri və tələbə mübadiləsi proqramları xalqlar arasında dostluq körpüsünü daha da möhkəmləndirir. Azərbaycanın nəqliyyat-logistika imkanları da İtaliya ilə əməkdaşlıqda mühüm rol oynayır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Orta Dəhliz layihəsi Avropa və Asiya arasında yükdaşımaların səmərəliliyini artırır. İtaliya bu marşrutlardan istifadə etməklə regionda ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsində maraqlıdır. Azərbaycan və İtaliya arasındakı münasibətlər artıq enerji əməkdaşlığından çıxaraq kompleks strateji tərəfdaşlıq modelinə çevrilib. Gələcəkdə bu əlaqələrin yaşıl enerji, rəqəmsal iqtisadiyyat, innovasiya və sənaye 4.0 sahələrində daha da dərinləşəcəyi gözlənilir. Azərbaycanın bərpa olunan enerji potensialı və İtaliyanın texnoloji təcrübəsi bu sahədə yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Bu isə hər iki ölkənin həm iqtisadi inkişafına, həm də regional və qlobal miqyasda mövqelərinin güclənməsinə xidmət edir.
Fazil Kərimov – Zərdab rayonu, İsaqbağı kənd sakini, təqaüddə olan müəllim
