3 Oktyabr 1993 – Azərbaycanın xilası naminə verilmiş tarixi qərar
1993-cü ilin yayı Azərbaycan tarixinin ən mürəkkəb və sınaqlı dövrlərindən biri kimi yadda qaldı. Müstəqilliyin ilk illərində ölkədə siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi böhran, hərbi qarşıdurma və idarəçilik problemləri dərinləşmiş, dövlətçilik institutlarının zəifləməsi cəmiyyətin gələcəyə inamını sarsıtmışdı. Qarabağ müharibəsinin ağır nəticələri fonunda daxili siyasi böhran da ölkənin təhlükəsizliyi və müstəqilliyi üçün ciddi təhdidlər yaradırdı. Rəsmi mənbələr həmin dövrdə ölkənin vətəndaş müharibəsi və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi ilə üz-üzə qaldığını qeyd edir.
Belə bir tarixi şəraitdə Azərbaycan cəmiyyətində dövlətçiliyi qoruyub saxlaya biləcək siyasi iradəyə və idarəçilik təcrübəsinə ehtiyac daha qabarıq şəkildə ortaya çıxdı. Xalqın diqqəti Naxçıvanda mürəkkəb siyasi şəraitdə fəaliyyət göstərən Heydər Əliyevə yönəldi. 1993-cü ilin may-iyun aylarında böhran dərinləşdikcə onun Bakıya dəvət olunması məsələsi gündəmə gəldi. Heydər Əliyevin iyunun 15-də Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilməsi, iyunun 24-də isə Milli Məclisin qərarı ilə prezident səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başlaması ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələnin əsasını qoydu.
Heydər Əliyevin Bakıya qayıdışı yalnız hakimiyyət dəyişikliyi kimi deyil, dövlət idarəçiliyinin yenidən qurulması istiqamətində mühüm siyasi mərhələ kimi qiymətləndirilir. Onun qarşısında duran əsas vəzifələr ölkədə sabitliyin təmin edilməsi, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, qanunun aliliyinin bərqərar olunması, ordu quruculuğunun sistemli şəkildə aparılması və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi idi. Sonrakı illərdə bu istiqamətlər dövlət siyasətinin əsas prioritetlərinə çevrildi.
Bu tarixi hadisəni yalnız seçki günü ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycanın müstəqillik tarixində dövlətçilik məsələsinin ön plana çıxdığı bir mərhələnin siyasi təsdiqi idi. Çünki həmin illərdə əsas məsələ təkcə hakimiyyət uğrunda mübarizə deyil, müstəqil dövlətin özünün qorunub saxlanılması idi. Ölkənin parçalanma təhlükəsinin aradan qaldırılması, siyasi sabitliyin təmin edilməsi və vahid dövlət idarəçiliyinin formalaşdırılması qarşıda duran başlıca məsələlər idi.
Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, yeni Konstitusiyanın qəbul edilməsi, ordu quruculuğunun sistemləşdirilməsi, iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi və Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi sonrakı inkişafın institusional əsaslarını formalaşdırdı. Rəsmi tarix materiallarında da 1993-cü ildən sonrakı dövr dövlət quruculuğu, təhlükəsizliyin təmin edilməsi, iqtisadiyyatın bərpası və beynəlxalq münasibətlərin inkişafı baxımından mühüm mərhələ kimi təqdim olunur.
3 oktyabrın tarixi əhəmiyyəti həm də ondadır ki, həmin gün xalqın iradəsi ilə dövlət idarəçiliyində yeni siyasi kurs rəsmiləşdi. 1993-cü ilin ağır sınaqları göstərdi ki, müstəqilliyin elan edilməsi ilə dövlətçilik məsələsi başa çatmır. Müstəqilliyi qorumaq, onu möhkəm dövlət institutları ilə təmin etmək, daxili sabitliyi yaratmaq və ölkənin milli maraqlarını beynəlxalq müstəvidə müdafiə etmək də eyni dərəcədə mühüm vəzifələrdir.
Bu baxımdan 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan tarixində yalnız bir seçkinin tarixi deyil, ölkənin mürəkkəb böhran mərhələsindən dövlətçilik və sabitlik mərhələsinə keçidinin mühüm siyasi tarixidir. Həmin gün Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi sonrakı illərdə Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və institusional inkişafına istiqamət verən yeni mərhələnin başlanğıcı oldu.
Rafiq Mustafayev – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
