2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi və 2023-cü ildə keçirilmiş antiterror əməliyyatı işğala son qoydu
2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi və 2023-cü ildə keçirilmiş antiterror əməliyyatı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası istiqamətində həlledici mərhələlər olmuşdur. Bu hadisələr nəticəsində Azərbaycan öz əraziləri üzərində suverenliyini təmin etmiş, uzun illər davam edən işğala son qoymuş və beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə uyğun olaraq ərazi bütövlüyünü bərpa etmişdir. Azərbaycanın bu tarixi nailiyyəti dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli maraqların müdafiəsi və ölkənin ərazi bütövlüyünün təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Uzun illər ərzində münaqişənin sülh yolu ilə həllinə yönəlmiş səylərin nəticəsiz qalması Azərbaycanın qarşısında mürəkkəb siyasi və təhlükəsizlik çağırışları yaratmışdır. Bu şəraitdə ölkə öz suveren hüquqlarının və ərazi bütövlüyünün təmin edilməsini əsas milli prioritet kimi müəyyənləşdirmişdir.
Müharibədən sonrakı dövrdə sülhün təmin olunması istiqamətində atılan addımlar Azərbaycanın regional münasibətlərdə yeni mərhələnin formalaşdırılmasına verdiyi əhəmiyyəti nümayiş etdirir. Münaqişənin hərbi mərhələsinin başa çatmasından sonra tərəflər arasında münasibətlərin normallaşdırılması, qarşılıqlı etimadın yaradılması və gələcək qarşıdurmaların qarşısının alınması əsas məsələlərə çevrilmişdir. Sülh gündəliyinin irəli sürülməsi Azərbaycanın sonsuz müharibə və qarşıdurma şəraitində yaşamaq niyyətində olmadığını ifadə edən siyasi yanaşma kimi təqdim olunur. Ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra əsas diqqətin sülhün möhkəmləndirilməsinə, regional əməkdaşlığın genişləndirilməsinə və gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz mühitin yaradılmasına yönəldilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Müharibə və işğal dövründə cəmiyyətdə formalaşmış emosional münasibətlərin nəzərə alınması da postmünaqişə mərhələsinin mühüm aspektlərindəndir. Uzun illər davam etmiş münaqişənin yaratdığı humanitar və mənəvi nəticələr ictimai yaddaşda öz əksini tapmışdır. Bununla belə, dayanıqlı sülhün təmin edilməsi üçün keçmişin ağrılı təcrübəsindən nəticə çıxarmaqla yanaşı, gələcəyə yönəlmiş siyasi yanaşmanın formalaşdırılması zəruridir.
Davamlı sülhün əldə olunması üçün tərəflərin qarşılıqlı şəkildə qəbul etdikləri öhdəliklərin yerinə yetirilməsi, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət edilməsi, eləcə də münasibətlərin beynəlxalq hüququn prinsipləri əsasında qurulması mühüm şərtlərdir. Bu prinsiplərə əsaslanan əməkdaşlıq regionda etimadın artmasına, iqtisadi əlaqələrin inkişafına və uzunmüddətli sabitliyin təmin edilməsinə şərait yarada bilər.
Azərbaycanın münaqişədən sonrakı siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri də hərbi qarşıdurmadan siyasi dialoqa keçidin təmin edilməsidir. Bu keçid regional münasibətlərin gələcəyinin müəyyənləşdirilməsi, sülh mexanizmlərinin yaradılması və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq imkanlarının araşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Sülhün davamlılığı yalnız sənədlərin imzalanması ilə deyil, həm də onların müddəalarının həyata keçirilməsi və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi ilə təmin olunur. Beləliklə, 2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi və 2023-cü ildə keçirilmiş antiterror əməliyyatı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası prosesində həlledici rol oynamışdır. Sonrakı mərhələdə sülh təşəbbüslərinin irəli sürülməsi isə münaqişənin davam etdirilməsindən daha çox regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunmasına yönəlmiş siyasi gündəliyin əhəmiyyətini ortaya qoyur.
Ramiz Səmədzadə- Zərdab rayon Şahhüseynli kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
