Əsasən maarifçilik missiyasını üzərinə götürmüş “Əkinçi” qısa müddətdə həm ziyalı təbəqə, həm də sadə insanlar arasında çox məşhurlaşıb.
1875-ci il iyulun 22-də görkəmli ziyalı və maarifçi-publisist Həsən bəy Zərdabi tərəfindən Azərbaycan dilində nəşr olunmağa başlamış “Əkinçi” qəzeti milli mətbuatımızın ilk nümunəsi və həmin dövr Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatının mühüm hadisəsi kimi tarixə düşmüşdür. “Əkinçi”nin 1875-ci il iyulun 22-dən 1877-ci ilin sentyabrınadək cəmi 56 sayı işıq üzü görsə də, onun Azərbaycan milli mətbuatının təşəkkül tapmasında, inkişafında əvəzsiz rolu olub.1875-ci il iyulun 22-si Azərbaycan tarixində təkcə bir qəzetin nəşrə başladığı gün deyil, həm də milli mətbuatın, maarifçilik hərəkatının və ictimai fikrin yeni mərhələyə qədəm qoyduğu tarixi gündür. Həmin gün görkəmli ziyalı, maarifçi, təbiətşünas alim və publisist Həsən bəy Zərdabinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan dilində ilk milli qəzet – “Əkinçi” işıq üzü gördü. Lakin “Əkinçi”nin fəaliyyəti heç də asan olmadı. Çar hökuməti milli oyanış ideyalarının yayılmasını təhlükə hesab edir, qəzetin fəaliyyətinə müxtəlif maneələr yaradırdı. Maliyyə çətinlikləri, oxucu azlığı və senzura da qəzetin işini xeyli çətinləşdirirdi. Buna baxmayaraq, Həsən bəy Zərdabi bütün gücü ilə qəzeti yaşatmağa çalışırdı. O, şəxsi vəsaitini sərf edir, dostlarının köməyindən istifadə edir və qəzetin fəaliyyətini davam etdirmək üçün böyük fədakarlıqlar göstərirdi. Nəhayət, 1877-ci il sentyabrın 29-da çar hökumətinin qərarı ilə “Əkinçi”nin nəşri dayandırıldı. Qəzetin bağlanmasına baxmayaraq, onun ideyaları yaşayırdı. “Əkinçi”dən sonra nəşr olunan “Ziya”, “Kəşkül”, “Kaspi”, “Şərqi-Rus”, “Həyat”, “Füyuzat”, “Molla Nəsrəddin” kimi qəzet və jurnallar məhz Zərdabinin başladığı maarifçilik yolunu davam etdirdilər. Bu nəşrlər milli mətbuatın inkişafına, ictimai fikrin formalaşmasına və milli azadlıq ideyalarının yayılmasına mühüm təsir göstərdi.“Əkinçi” Azərbaycan jurnalistikasının peşəkar prinsiplərinin əsasını qoydu. Qəzet həqiqətə söykənən informasiya verməyə, xalqın maraqlarını müdafiə etməyə, obyektiv və maarifçi mövqe tutmağa çalışırdı. Bu prinsiplər bu gün də Azərbaycan jurnalistikası üçün öz aktuallığını qoruyur.Müstəqillik illərində Həsən bəy Zərdabinin xidmətləri yüksək qiymətləndirilmişdir. Hər il iyulun 22-si Azərbaycanda Milli Mətbuat Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix milli jurnalistikanın yaranmasının rəmzi hesab edilir. 2025-ci ildə isə “Əkinçi” qəzetinin nəşrə başlamasının 150 illiyi dövlət səviyyəsində qeyd edilmiş, Zərdabinin milli mətbuat tarixindəki müstəsna rolu bir daha vurğulanmışdır. Müasir dövrdə informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı, internet mediasının geniş yayılması və sosial şəbəkələrin həyatımıza daxil olması jurnalistikanın formasını dəyişsə də, onun əsas prinsipləri dəyişməyib. Dəqiq informasiya vermək, cəmiyyətə xidmət etmək, maarifçilik missiyasını yerinə yetirmək və milli dəyərləri qorumaq bu gün də medianın əsas vəzifələrindəndir. Bu prinsiplərin əsası isə hələ XIX əsrdə Həsən bəy Zərdabi və “Əkinçi” tərəfindən qoyulmuşdur.“Əkinçi”nin ən böyük tarixi xidmətlərindən biri milli özünüdərk prosesinə verdiyi töhfədir. Qəzet Azərbaycan xalqını öz ana dilinə, milli kimliyinə və mədəniyyətinə sahib çıxmağa çağırırdı. O, xalq arasında birlik ideyasını gücləndirir, elmə və tərəqqiyə inam yaradırdı. Buna görə də “Əkinçi” sadəcə mətbuat orqanı deyil, milli oyanışın və intellektual inkişafın simvolu hesab olunur.Nəticə etibarilə, “Əkinçi” qəzeti Azərbaycan milli mətbuatının təməl daşıdır. Onun cəmi 56 nömrəsi nəşr olunsa da, bu qəzet əsrlərə bərabər bir irs yaratmışdır. Həsən bəy Zərdabinin uzaqgörənliyi, fədakarlığı və maarifçilik ideyaları sayəsində Azərbaycan xalqı ana dilində ilk mətbuat orqanına sahib olmuş, milli jurnalistikanın möhkəm bünövrəsi qoyulmuşdur. “Əkinçi”nin irsi bu gün də yaşayır, Azərbaycan mediasının inkişafında, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasında və cəmiyyətin maariflənməsində öz əhəmiyyətini qoruyub saxlayır. Bu qəzet sübut etdi ki, sözün gücü silahdan daha qüvvətlidir və xalqın gələcəyini dəyişdirə bilər.
Əvəz Soltanov-Zərdab rayonu üzrə gənclər və idman sektorunun müdiri
