Zaman keçdikcə bəzi insanlar yalnız yaşadıqları dövrün deyil, bütövlükdə xalqın yaddaşının ayrılmaz parçasına çevrilirlər. Belə şəxsiyyətlərdən biri də akademik Zərifə Əliyeva olmuşdur. Onun həyat yolu Azərbaycan qadınının zəkasını, mərhəmətini və ziyalılıq missiyasını özündə parlaq şəkildə birləşdirən nadir nümunələrdəndir. Bu gün biz onu yalnız böyük alim kimi deyil, həm də yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik bir insan, qayğıkeş ana və cəmiyyətə işıq saçan bir ziyalı kimi xatırlayırıq.
Zərifə xanım 1923-cü ildə Naxçıvanın Şahtaxtı kəndində dünyaya göz açmış, erkən yaşlarından elmə və təhsilə böyük maraq göstərmişdir. Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda aldığı ali təhsil onun gələcək həyatının istiqamətini müəyyənləşdirmişdir. Həkimlik sənətinə olan sevgisi və insanlara yardım etmək istəyi onu oftalmologiya sahəsinə gətirmiş, burada isə o, yalnız bir mütəxəssis kimi deyil, həm də yenilikçi alim kimi tanınmışdır.
Onun fəaliyyəti xüsusilə traxoma kimi ağır göz xəstəliyinə qarşı mübarizə ilə yadda qalmışdır. O dövrdə geniş yayılmış bu xəstəlik minlərlə insanın görmə qabiliyyətini təhlükə altına alırdı. Zərifə xanım yalnız laboratoriyada deyil, regionlara gedərək, insanların arasında çalışır, xəstəliyin qarşısının alınması üçün həm müalicəvi, həm də profilaktik tədbirlər həyata keçirirdi. Bu fədakarlığın nəticəsində traxoma Azərbaycanda demək olar ki, aradan qaldırılmışdır.
Zərifə Əliyevanın elmi fəaliyyəti bununla məhdudlaşmırdı. O, qlaukoma, gözün peşə patologiyaları, virus mənşəli göz xəstəlikləri kimi mühüm sahələrdə də dərin tədqiqatlar aparmış, yüzlərlə elmi əsərin və monoqrafiyanın müəllifi olmuşdur. Onun əsərləri yalnız ölkə daxilində deyil, beynəlxalq elmi ictimaiyyətdə də böyük maraqla qarşılanmışdır. Bu zəngin elmi irs onun Azərbaycan tibb elminə verdiyi töhfələrin miqyasını aydın şəkildə göstərir.
Lakin Zərifə xanımı fərqləndirən yalnız onun elmi nailiyyətləri deyildi. O, həm də yüksək mənəvi keyfiyyətləri ilə seçilən bir ziyalı idi. İnsanlara olan sevgisi, sadəliyi və qayğıkeşliyi onu tanıyan hər kəsin yaddaşında silinməz iz buraxmışdır. Onun haqqında deyilirdi ki, yanına gələn hər bir insan onunla söhbətdən sonra ümid və rahatlıq hissi ilə ayrılırdı. Bu xüsusiyyətlər onu yalnız həkim deyil, həm də bir mənəvi dayaq kimi dəyərləndirirdi.
Onun həyatı Azərbaycan qadınının nə qədər güclü, müdrik və eyni zamanda zərif ola biləcəyini göstərir. O, ailə həyatında da nümunəvi qadın olmuş, həm həyat yoldaşı, həm də ana kimi öz üzərinə düşən vəzifələri yüksək məsuliyyətlə yerinə yetirmişdir. Elmi fəaliyyətlə ailə həyatını bu qədər harmonik şəkildə birləşdirmək isə yalnız güclü iradəyə və yüksək mənəvi dəyərlərə sahib insanlara xasdır.
Zərifə Əliyeva 1985-ci ildə dünyasını dəyişsə də, onun adı və irsi bu gün də yaşayır. Onun adına yaradılmış tibb müəssisələri, yazdığı əsərlər və yetişdirdiyi kadrlar bu böyük şəxsiyyətin davam edən həyatıdır.
Bu gün Azərbaycan qadını deyərkən göz önünə gələn ən parlaq simalardan biri məhz Zərifə xanımdır. O, öz həyat yolu ilə sübut etdi ki, ziyalılıq yalnız elmli olmaq deyil, həm də insanlara sevgi ilə yanaşmaq, cəmiyyətə fayda vermək və mənəvi dəyərləri qoruyub yaşatmaqdır. Onun həyatından öyrəniləcək çox şey var və bu irs gələcək nəsillər üçün daim yol göstərən bir işıq olaraq qalacaq.
Dərya Əhmədova
Şıxbağı kənd tam orta məktəbinin direktoru
