Suveren dövlət – milli müstəqilliyin və dövlətçilik iradəsinin ifadəsi
Dövlətin mövcudluğunu və siyasi-hüquqi mahiyyətini müəyyən edən fundamental prinsiplərdən biri suverenlikdir. Suverenlik dövlətin öz ərazisində ali hakimiyyətə malik olması, daxili və xarici siyasətini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirməsi və başqa dövlətlərin hakimiyyətindən asılı olmadan fəaliyyət göstərməsi deməkdir. Bu baxımdan suveren dövlət yalnız müəyyən ərazi və əhaliyə malik siyasi qurum deyil, həm də öz iradəsini sərbəst şəkildə ifadə etmək və dövlət siyasətini müstəqil həyata keçirmək imkanına malik olan dövlət təsisatıdır.
Suverenliyin əsasını dövlət hakimiyyətinin ölkə ərazisində ali və vahid olması təşkil edir. Dövlət öz ərazisində qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirir, ictimai münasibətləri hüquqi normalar əsasında tənzimləyir və dövlət idarəçiliyinin davamlılığını təmin edir. Bu baxımdan suverenlik dövlətin daxili sabitliyinin və hüquqi sisteminin əsas dayaqlarından biri kimi çıxış edir. Dövlətin ərazisində qanunların vahid şəkildə tətbiq olunması, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının qorunması və dövlət institutlarının fəaliyyət göstərməsi suverenliyin praktiki təzahürlərindəndir.
Suveren dövlətin digər mühüm xüsusiyyəti onun xarici siyasətini müstəqil müəyyənləşdirməsidir. Dövlət beynəlxalq münasibətlərdə öz milli maraqlarını əsas götürərək digər dövlətlərlə diplomatik, siyasi, iqtisadi və humanitar əlaqələr qurur. Beynəlxalq hüququn subyekti kimi çıxış edən suveren dövlət beynəlxalq müqavilələr bağlamaq, beynəlxalq təşkilatlarda iştirak etmək və dövlətlərarası münasibətlərdə öz mövqeyini ifadə etmək imkanına malikdir. Bu isə dövlətin beynəlxalq müstəvidə müstəqil iradəsinin göstəricisidir.
Suveren dövlət anlayışı müəyyən ərazi, daimi əhali, effektiv dövlət hakimiyyəti və digər dövlətlərlə münasibətlər qurmaq qabiliyyəti kimi əsas elementlərlə sıx bağlıdır. Bu elementlərin hər biri dövlətçiliyin davamlılığı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ərazi dövlət hakimiyyətinin həyata keçirildiyi məkan olmaqla yanaşı, milli dövlətçiliyin maddi əsasını təşkil edir. Daimi əhali isə dövlətin sosial əsasını formalaşdırır. Dövlət hakimiyyəti həmin ərazidə idarəetməni həyata keçirir, hüquq və qaydanı təmin edir və cəmiyyətin inkişafı üçün zəruri institusional mexanizmləri yaradır.
Suverenliyin mühüm prinsiplərindən biri də dövlətlərin hüquqi bərabərliyidir. Dövlətlərin ərazisinin böyüklüyündən, əhalisinin sayından və iqtisadi potensialından asılı olmayaraq, onların suverenliyi beynəlxalq hüquq baxımından əsas prinsip kimi qəbul edilir. Bu prinsip dövlətlərin bir-birinin daxili işlərinə müdaxilə etməməsini, ərazi bütövlüyünə və siyasi müstəqilliyinə hörmət göstərilməsini nəzərdə tutur.
Azərbaycanın dövlətçilik tarixində suverenlik anlayışı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan xalqının müstəqil dövlətçilik ənənələrinin qorunması və inkişaf etdirilməsi milli iradənin mühüm göstəricisidir. 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra Azərbaycan öz siyasi, iqtisadi və hüquqi institutlarını formalaşdıraraq beynəlxalq münasibətlər sistemində müstəqil dövlət kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. Dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmin edilməsi də Azərbaycanın qarşısında duran əsas dövlətçilik məsələlərindən biri olmuşdur.
Suveren dövlət öz ərazisində ali hakimiyyətə malik olan, daxili və xarici siyasətini müstəqil müəyyən edən, beynəlxalq münasibətlərdə sərbəst fəaliyyət göstərən və dövlətçilik institutlarının davamlılığını təmin edən siyasi-hüquqi qurumdur. Suverenliyin qorunması dövlətin təhlükəsizliyinin, müstəqilliyinin və gələcək inkişafının mühüm şərtidir. Bu səbəbdən dövlət suverenliyinə hörmət və onun qorunması həm dövlətin, həm də cəmiyyətin qarşısında dayanan əsas vəzifələrdən biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Fərid Qurbanov – Zərdab rayonu, Təzəkənd kənd sakini, fəal gənc
