Azərbaycanın Avropa siyasi mühitində artan təsiri və postmünaqişə dövrünün yeni reallıqları
2026-cı il 4 may tarixində İlham Əliyev-in Avropa Siyasi Birliyi Zirvə Toplantısı çərçivəsində videobağlantı vasitəsilə etdiyi çıxış Azərbaycanın son illərdə formalaşdırdığı strateji kursun mahiyyətini aydın şəkildə ortaya qoydu. Bu çıxış yalnız cari siyasi proseslərin şərhi deyil, həm də regionda yaranmış yeni reallıqlar fonunda Bakının gələcək hədəflərinin sistemli təqdimatı kimi diqqət çəkdi.
Prezident çıxışında ilk növbədə Cənubi Qafqazda postmünaqişə mərhələsinin artıq fərqli məzmun kəsb etdiyini vurğuladı. Əvvəllər qarşıdurma ilə xarakterizə olunan region hazırda əməkdaşlıq imkanlarının genişləndiyi məkan kimi formalaşmaqdadır. Bu transformasiyada Azərbaycanın təşəbbüskar rolu xüsusi qeyd olundu. Rəsmi Bakı sülh prosesini yalnız siyasi razılaşmalar çərçivəsində deyil, eyni zamanda iqtisadi əlaqələrin qurulması vasitəsilə möhkəmləndirməyə çalışır.
Bu yanaşmanın konkret nəticələri artıq müşahidə olunmaqdadır. Uzun illər qüvvədə olan tranzit məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması regionda yeni iqtisadi münasibətlər sisteminin əsasını qoyub. Ermənistan istiqamətində Azərbaycan ərazisindən minlərlə ton yük daşınması və ilk dəfə olaraq enerji məhsullarının ixracı tərəflər arasında etimad mühitinin formalaşdığını göstərir. Bu proses, əslində, sülhün iqtisadi əsaslarla möhkəmləndirilməsi modelinin praktik tətbiqidir.
Çıxışda diqqət çəkən digər mühüm istiqamət nəqliyyat və logistika layihələri ilə bağlı idi. Xüsusilə “Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu” kimi təqdim edilən təşəbbüs Azərbaycanın strateji baxışının əsas elementlərindən biri kimi önə çəkildi. Bu layihə ölkənin əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa əlaqənin yaradılmasını təmin etməklə yanaşı, onu beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin ayrılmaz hissəsinə çevirir. Beləliklə, Azərbaycan təkcə tranzit ölkə statusu ilə kifayətlənməyərək, regionun mühüm logistika qovşaqlarından birinə çevrilmək potensialını gücləndirir.
Diplomatik müstəvidə də mühüm məqamlar diqqətə çatdırıldı. Prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqı rəhbərliyi ilə aparılan dialoqun nəticələrinə toxunaraq qarşılıqlı etimadın möhkəmləndiyini qeyd etdi. Antonio Koşta və Ursula fon der Lyayen ilə keçirilən müzakirələr çərçivəsində əldə olunan razılaşmalar, o cümlədən gələcək Zirvə görüşlərinin təşkili ilə bağlı qərarlar regionda yeni əməkdaşlıq mühitinin formalaşdığını göstərir. Ermənistanın gələcək Zirvə toplantısının Azərbaycanda keçirilməsinə dəstək verməsi də bu prosesin mühüm siyasi göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Çıxışda beynəlxalq institutların fəaliyyətinə münasibət də açıq şəkildə ifadə olundu. Avropa Parlamenti və Avropa Şurası Parlament Assambleyası kimi qurumların Azərbaycana münasibətdə sərgilədiyi yanaşma rəsmi Bakı tərəfindən ədalətsiz və qərəzli hesab edilir. Xüsusilə son illərdə qəbul olunan çoxsaylı qətnamələr ölkəyə qarşı siyasi təzyiq aləti kimi qiymətləndirilir. Bu fonda Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyi ön plana çəkilir. BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul olunmuş qətnamələrin illərlə icrasız qalmasına baxmayaraq, onların faktiki olaraq Azərbaycan tərəfindən təmin edilməsi bu mövqenin əsas arqumentlərindən biridir.
Çıxışın sonunda Prezident İlham Əliyev Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan-ı Zirvə görüşünün təşkili münasibətilə təbrik edərək Azərbaycanın sülh gündəliyinə sadiqliyini bir daha vurğuladı. Bu, bütün siyasi ziddiyyətlərə baxmayaraq, regionda sabitliyin təmin olunmasının Azərbaycanın prioriteti olaraq qaldığını göstərir.
Gülnaz Məmmədova – Zərdab şəhər sakini, təqaüdçü
