İlk dəfə olaraq rəsmi qaydada üçrəngli bayrağı Ulu Öndər Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin sessiyasında rəsmi dövlət bayrağı kimi qaldırıb.
Azərbaycan xalqının milli azadlıq və müstəqillik mübarizəsinin ən mühüm rəmzlərindən biri üçrəngli dövlət bayrağıdır. Mavi, qırmızı və yaşıl rənglərdən ibarət olan bu müqəddəs bayraq xalqımızın milli kimliyini, mənəvi dəyərlərini və dövlətçilik ideallarını özündə əks etdirir. Azərbaycan tarixində üçrəngli bayrağın yenidən rəsmi dövlət bayrağı kimi qəbul olunması və ucaldılması isə ulu öndər Heydər Əliyev adı ilə bağlıdır. Məhz onun siyasi iradəsi və qətiyyəti nəticəsində sovet dövründə qadağan edilmiş milli bayrağımız yenidən dövlətçilik simvolu kimi tarix səhnəsinə qayıtdı. Tarixi mənbələr göstərir ki, üçrəngli bayraq ilk dəfə 1918-ci il noyabrın 9-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət bayrağının qəbul edilməsi zamanı dövlət bayrağı kimi qəbul edilmişdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti xalqımızın milli dəyərlərini və dövlətçilik ənənələrini yaşatmaq məqsədilə bu bayrağı rəsmi dövlət rəmzi elan etmişdi. Bayraqdakı mavi rəng türkçülüyü, qırmızı rəng müasirliyi və demokratik inkişafı, yaşıl rəng isə islam mədəniyyətinə bağlılığı ifadə edirdi. Lakin 1920-ci ildə Azərbaycan bolşevik işğalına məruz qaldıqdan sonra üçrəngli bayraq ləğv edildi və sovet simvolları ilə əvəz olundu. Təxminən 70 il ərzində Azərbaycan xalqı öz milli bayrağından məhrum vəziyyətdə yaşadı. Buna baxmayaraq, üçrəngli bayraq xalqın yaddaşında istiqlal və azadlıq rəmzi kimi qorunub saxlanıldı. 1980-ci illərin sonlarında SSRİ-də baş verən siyasi dəyişikliklər, milli azadlıq hərəkatlarının güclənməsi Azərbaycanda da müstəqillik ideyalarının yüksəlməsinə səbəb oldu. Belə mürəkkəb və taleyüklü bir dövrdə ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətə qayıdışı Azərbaycan xalqı üçün mühüm dönüş nöqtəsinə çevrildi. 1990-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sessiyasında Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağı ilk dəfə rəsmi şəkildə dövlət bayrağı kimi qaldırıldı. Bu hadisə yalnız Naxçıvan üçün deyil, bütövlükdə Azərbaycan xalqının milli dirçəlişi baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyırdı. Çünki həmin dövrdə Azərbaycan hələ rəsmi olaraq SSRİ-nin tərkibində idi və sovet hakimiyyəti davam edirdi. Belə bir şəraitdə milli bayrağın dövlət bayrağı kimi qəbul olunması böyük siyasi cəsarət və milli iradə tələb edirdi. 1990-cı il noyabrın 17-də keçirilən Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sessiyasında ulu öndər Heydər Əliyev mühüm təşəbbüslərlə çıxış etdi. Onun təklifi ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağı Naxçıvan Muxtar Respublikasının dövlət bayrağı elan olundu. Həmin sessiyada SSRİ-ni ifadə edən “sovet sosialist” sözlərinin muxtar respublikanın adından çıxarılması barədə də qərar qəbul edildi. Bu addımlar Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinə gedən yolunda mühüm siyasi hadisə idi. Üçrəngli bayrağın yenidən ucaldılması xalq arasında böyük ruh yüksəkliyi yaratdı. İnsanlar bu hadisəni milli azadlığın və dövlət müstəqilliyinin başlanğıcı kimi qiymətləndirirdilər. Həmin dövrdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində üçrəngli bayrağa böyük sevgi və bağlılıq yaranmışdı. Bayraq artıq sadəcə bir rəmz deyil, xalqın azadlıq idealının ifadəsinə çevrilmişdi. Heydər Əliyev çıxışlarında dəfələrlə vurğulayırdı ki, dövlət bayrağı Azərbaycanın müstəqilliyinin, suverenliyinin və milli birliyinin müqəddəs simvoludur. Onun təşəbbüsü ilə üçrəngli bayraq milli dövlətçilik ideologiyasının əsas atributlarından biri kimi yenidən xalqın həyatına qaytarıldı. Sonralar Azərbaycan Respublikası dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra üçrəngli bayraq rəsmi olaraq ölkənin dövlət bayrağı elan edildi. Bu gün Azərbaycan bayrağı dünyanın ən mötəbər beynəlxalq təşkilatlarında, diplomatik nümayəndəliklərdə və beynəlxalq tədbirlərdə dalğalanır. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü hər il böyük təntənə ilə qeyd olunur. Bu bayraq uğrunda minlərlə şəhid canından keçmiş, Azərbaycan əsgəri torpaqlarımızın azadlığı uğrunda onu uca tutmuşdur. Xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı üçrəngli bayrağımız işğaldan azad olunan torpaqlarda qaldırıldı və xalqımız üçün böyük qürur mənbəyinə çevrildi. Bu qələbənin mənəvi əsasında da Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi milli dövlətçilik siyasəti dayanırdı. Üçrəngli bayrağın ilk dəfə rəsmi qaydada Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin sessiyasında dövlət bayrağı kimi qaldırılması Azərbaycan tarixinin ən mühüm siyasi hadisələrindən biridir. Bu tarixi qərar ulu öndər Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasətinin, milli maraqlara bağlılığının və dövlətçilik təfəkkürünün parlaq nümunəsi idi. Məhz həmin addım Azərbaycan xalqının müstəqillik yolunda inamını artırdı və milli dövlətçiliyin bərpasına güclü təkan verdi.
Veteran müəllim Vəfadar Niftəliyev
