Rəsmi İrəvanın qanunsuz məskunlaşma siyasəti.
Azərbaycanın qədim və gözəl guşələrindən biri olan Qubadlı rayonu öz zəngin tarixi, təbiəti və qəhrəman insanları ilə tanınır. Bu torpaq uzun illər işğal altında qalsa da, xalqımız doğma yurduna qayıdacağına olan inamını heç vaxt itirmədi. 25 Oktyabr – Qubadlı şəhəri günü həmin inamın, mübarizənin və tarixi qələbənin rəmzidir. Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində baş verən hadisələrdən biri də əhalinin məcburi köçürülməsi və həmin ərazilərdə yeni məskunlaşmanın həyata keçirilməsi məsələsi idi. Azərbaycan tərəfinin rəsmi mövqeyinə görə, Ermənistan işğal dövründə Azərbaycanın bəzi ərazilərində qanunsuz məskunlaşma siyasəti aparıb. Bu siyasət nəticəsində ərazilərin demoqrafik vəziyyətinin dəyişdirilməsinə cəhd göstərilib. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi bu məsələ ilə bağlı açıqlamalarında işğal olunmuş ərazilərdə məskunlaşdırma tədbirlərinin beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildirib.
1993-cü ildə Qubadlı rayonunun işğal olunması minlərlə insanın öz doğma yurdunu tərk etməsinə səbəb oldu. İnsanlar evlərini, təsərrüfatlarını, bağlarını və illərlə qurduqları həyatlarını geridə qoyaraq başqa bölgələrdə məskunlaşmağa məcbur oldular. Qubadlı sakinləri üçün ən ağır itkilərdən biri doğma torpaqdan ayrı düşmək idi. Onlar illər boyu öz evlərinə qayıtmaq arzusu ilə yaşadılar. Azərbaycan tərəfinin məlumatlarına əsasən, işğal dövründə Azərbaycanın bir sıra ərazilərində erməni əhalisinin yerləşdirilməsi üçün müxtəlif layihələr həyata keçirilib. Bu layihələrdə bəzi təşkilatların və xeyriyyə fondlarının da iştirak etdiyi bildirilir. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi belə tədbirlərin işğal olunmuş ərazilərdə əhalinin tərkibinə təsir göstərmək məqsədi daşıdığını qeyd edib.
Beynəlxalq hüquq da işğal olunmuş ərazilərdə əhalinin köçürülməsi məsələsinə xüsusi diqqət yetirir. 1949-cu il Cenevrə Konvensiyasının IV Konvensiyasının 49-cu maddəsi işğalçı dövlətin öz mülki əhalisinin bir hissəsini işğal etdiyi əraziyə köçürməsini qadağan edir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətnamələrdə Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən qüvvələrin çıxarılmasını tələb etmiş, məcburi köçkünlərin təhlükəsiz şəkildə öz evlərinə qayıtmasının vacibliyini vurğulamışdır. Qanunsuz məskunlaşma məsələsi yalnız torpaq və sərhəd məsələsi deyil. Bu, insanların öz evlərinə qayıtmaq hüququ, tarixi irsin qorunması və bölgədə davamlı sülhün yaradılması ilə də bağlıdır. İnsanların doğma yurdlarından didərgin düşməsi onların həyatına, ailə münasibətlərinə, sosial vəziyyətinə və gələcək planlarına ciddi təsir göstərir. Buna görə də belə məsələlərin həlli beynəlxalq hüquqa, ədalətə və insan hüquqlarına hörmət əsasında həyata keçirilməlidir.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası yolunda mühüm mərhələ oldu. Azərbaycan Ordusunun apardığı əməliyyatlar nəticəsində Qubadlı şəhəri 25 oktyabr 2020-ci ildə işğaldan azad edildi. Bu hadisə uzun illər doğma yurdlarından ayrı düşmüş Qubadlı sakinlərinin qəlbində böyük sevinc və ümid yaratdı.
Bu gün Qubadlıda və digər işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işləri aparılır. Yeni yolların, yaşayış evlərinin və sosial obyektlərin tikilməsi doğma torpaqlarda həyatın yenidən canlanmasına xidmət edir. Əsas məqsədlərdən biri keçmiş məcburi köçkünlərin öz yurdlarına qayıtması və burada təhlükəsiz həyat qurmasıdır. 25 Oktyabr – Qubadlı şəhəri günü bizə tariximizi unutmamağı, doğma torpaqlarımızı qorumağı və gələcək nəsillərə həqiqətləri çatdırmağı xatırladır. Bu gün həm də şəhidlərimizin xatirəsini yad etmək, qazilərimizin fədakarlığını qiymətləndirmək və xalqımızın birliyini qorumaq üçün mühüm fürsətdir. Tarixi hadisələri öyrənmək, beynəlxalq hüququn tələblərini bilmək və baş verənləri faktlara əsaslanaraq gələcək nəsillərə çatdırmaq hər birimizin borcudur. Qubadlının azadlığı, yenidən qurulması və doğma sakinlərinin yurda qayıdışı Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır
Zərdab rayon Dəkkəoba kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru-Səlim Zeynalaov
