QUBADLI RAYONUNUN İŞĞAL TARİXİ
1988-ci ildən başlayaraq Ermənistanla (120 km) və Dağlıq Qarabağla (45 km) sərhəddə yerləşən Qubadlı rayonuna hər iki tərəfdən təcavüzkar hücumlar başlanmış, dinc əhaliyə qarşı terror törədilməsi sistemli şəkildə davam etdirilmişdir. 1993-cü il avqustun 31-də rayon ermənilər tərəfindən tamamilə işğal olunmuşdur.
Qubadlı rayonu Azərbaycanın qədim tarixə, zəngin mədəni irsə və gözəl təbiətə malik bölgələrindən biridir. Rayonun əlverişli coğrafi mövqeyi və strateji əhəmiyyəti onu Ermənistanın hərbi təcavüzünün hədəfinə çevirmişdir. 1988-ci ildən etibarən bölgədə vəziyyət getdikcə gərginləşmiş, əhalinin təhlükəsizliyi ciddi təhlükə altına düşmüşdür.
1993-cü ilin yayında hərbi əməliyyatların genişlənməsi nəticəsində Qubadlı rayonunun yaşayış məntəqələri hücumlara məruz qalmışdır. Dinc sakinlər doğma yurdlarını tərk etmək məcburiyyətində qalmış, minlərlə insan məcburi köçkünə çevrilmişdir. Rayonun işğalı nəticəsində yaşayış evlərinə, məktəblərə, mədəniyyət və tarixi abidələrə ciddi ziyan dəymiş, bölgənin sosial-iqtisadi həyatı iflic vəziyyətinə düşmüşdür.
Qubadlı rayonunun işğalı onun sakinlərinin yaddaşında ağır və ağrılı hadisə kimi qalmışdır. Doğma torpaqlarından didərgin düşən insanlar uzun illər ərzində yurd həsrəti ilə yaşamış, öz evlərinə qayıtmaq ümidini qoruyub saxlamışlar. Buna baxmayaraq, qubadlılılar milli-mənəvi dəyərlərini, adət-ənənələrini və doğma torpağa bağlılıqlarını yaşatmışlar.
2020-ci ildə Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycanın qazandığı Zəfərdən sonra Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində yeni mərhələ başlanmışdır. Qubadlı rayonu da işğaldan azad edilmiş ərazilər sırasında yer almışdır. Hazırda bölgədə bərpa və yenidənqurma işlərinin həyata keçirilməsi, infrastrukturun yenilənməsi və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər görülür.
Qubadlının işğal tarixi xalqımızın üzləşdiyi faciələri, eyni zamanda, doğma torpaqlara qayıdış iradəsini əks etdirir. Rayonun tarixi irsinin qorunması, dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin bərpası və gələcək nəsillərə çatdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qubadlı bu gün Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün, milli birliyinin və dirçəlişinin rəmzlərindən biri kimi xüsusi yer tutur.
Mehbarə Əhmədova – Zərdab şəhər sakini, pensiyada olan mədəniyyət işçisi
