Müharibənin gedişatında dönüş nöqtəsi
Azərbaycanın müasir tarixində mühüm yer tutan 44 günlük Vətən müharibəsi xalqımızın milli iradəsinin, dövlətimizin hərbi qüdrətinin və ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda mübarizəsinin parlaq nümunəsidir. 2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin cəbhəboyu genişmiqyaslı hərbi təxribatlarına cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına başlamışdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən hərbi əməliyyatlar nəticəsində uzun illər işğal altında qalan torpaqlarımızın azad edilməsi istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə olunmuşdur. Müharibənin ilk günlərindən etibarən Azərbaycan Ordusunun qazandığı uğurlar döyüş meydanında yeni vəziyyət yaratmış, xalqımızın qələbəyə inamını daha da gücləndirmişdir. Vətən müharibəsinin gedişində Füzuli, Cəbrayıl və Zəngilan rayonlarının, Hadrut qəsəbəsinin, Qubadlı rayonunun və digər yaşayış məntəqələrinin işğaldan azad edilməsi hərbi əməliyyatların sonrakı istiqamətinə ciddi təsir göstərmişdir. Azərbaycan Ordusunun irəliləməsi qarşı tərəfin müdafiə imkanlarını zəiflətmiş, strateji əhəmiyyətli ərazilərə nəzarətin təmin olunması üçün yeni imkanlar yaratmışdır. Müharibənin taleyinə təsir edən əsas hadisələrdən biri isə Şuşa şəhərinin azad edilməsi olmuşdur. Qarabağın mədəniyyət paytaxtı olan Şuşa yalnız tarixi və mənəvi əhəmiyyətinə görə deyil, həm də coğrafi mövqeyinə və strateji əhəmiyyətinə görə xüsusi yer tuturdu. Şuşanın yüksəklikdə yerləşməsi və ətraf ərazilərə nəzarət imkanları şəhəri hərbi baxımdan mühüm mövqeyə çevirirdi. Buna görə də Şuşanın azad edilməsi Vətən müharibəsinin həlledici mərhələlərindən biri hesab olunur. Azərbaycan Ordusunun Şuşa istiqamətində apardığı əməliyyatlar mürəkkəb relyef və çətin döyüş şəraiti ilə müşayiət olunmuşdur. Hərbi qulluqçuların yüksək döyüş hazırlığı, cəsarəti, əzmi və peşəkarlığı əməliyyatların uğurla həyata keçirilməsində mühüm rol oynamışdır. Şəhər uğrunda gedən döyüşlərdə Azərbaycan əsgər və zabitlərinin göstərdiyi qəhrəmanlıq hərb tariximizin yaddaqalan səhifələrindən birinə çevrilmişdir. 2020-ci il noyabrın 8-də Prezident İlham Əliyev Şuşa şəhərinin işğaldan azad edildiyini Azərbaycan xalqına elan etmişdir. Bu xəbər ölkəmizdə böyük sevinc və qürur hissi ilə qarşılanmış, xalqımızın qələbə əzmini daha da möhkəmləndirmişdir. Şuşanın azad edilməsi müharibənin hərbi və siyasi gedişinə həlledici təsir göstərmiş, döyüşlərin başa çatmasına aparan prosesdə mühüm rol oynamışdır. Noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya rəhbərləri tərəfindən imzalanmış üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması razılaşdırılmışdır. Beləliklə, 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində tarixi nəticələrlə yadda qalmışdır. Müharibənin gedişində dönüş nöqtəsi hesab edilən hadisələr yalnız hərbi qələbələrlə məhdudlaşmırdı. Bu dövrdə Azərbaycan xalqının birliyi, milli həmrəyliyi, ordumuza göstərilən mənəvi dəstək və dövlətin məqsədyönlü fəaliyyəti də mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Cəbhədə döyüşən hərbçilərlə arxa cəbhədə çalışan insanların bir məqsəd ətrafında birləşməsi ümumi qələbəyə töhfə vermişdir. Azərbaycan xalqı çətin sınaq qarşısında həmrəyliyini nümayiş etdirmiş, şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad etmiş, qazilərə və müharibə iştirakçılarına dəstəyini əsirgəməmişdir. Prezident İlham Əliyevin müharibə dövründə xalqa müraciətləri və beynəlxalq ictimaiyyətə verdiyi açıqlamalar ölkəmizin mövqeyinin çatdırılmasında mühüm rol oynamışdır. Döyüş meydanında əldə olunan uğurlar Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində irəliləyiş yaratmışdır. Şuşanın azad edilməsi ilə nəticələnən hərbi əməliyyatlar Ermənistanın müharibəni davam etdirmək imkanlarına ciddi təsir göstərmiş və hərbi əməliyyatların dayandırılması barədə razılaşmanın əldə olunmasını sürətləndirmişdir. Bu baxımdan Şuşa Zəfəri yalnız bir şəhərin azad olunması deyil, həm də Vətən müharibəsinin nəticəsini müəyyənləşdirən mühüm tarixi hadisə kimi qiymətləndirilir. Qazanılmış qələbə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yeni inkişaf mərhələsinin başlanmasına şərait yaratmışdır. Müharibədən sonra həmin ərazilərdə bərpa və quruculuq işlərinə başlanılmış, infrastrukturun yenilənməsi, yolların çəkilməsi, yaşayış məntəqələrinin bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçirilmişdir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə reallaşdırılan Böyük Qayıdış proqramı azad edilmiş ərazilərin iqtisadi və sosial həyatının bərpasını, əhalinin təhlükəsiz və layiqli yaşayışının təmin edilməsini qarşıya məqsəd qoyur. Vətən müharibəsinin gedişində dönüş nöqtəsi olan Şuşanın azad edilməsi Azərbaycan xalqının yaddaşında milli qürur və tarixi ədalətin bərpasının rəmzi kimi yaşayır. Bu qələbə torpaqlarımızın azadlığı uğrunda canından keçən şəhidlərimizin xatirəsinə ehtiramın, qazilərimizin fədakarlığının və xalqımızın birliyinin ifadəsidir. Nəticə etibarilə, 2020-ci il Vətən müharibəsinin həlledici mərhələsi olan Şuşa əməliyyatı Azərbaycanın hərb tarixində xüsusi yer tutur. Şuşanın azad edilməsi döyüşlərin gedişinə ciddi təsir göstərmiş, hərbi əməliyyatların dayandırılmasına aparan prosesdə əsas hadisələrdən birinə çevrilmişdir. Bu tarixi qələbə Azərbaycanın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpası yolunda mühüm mərhələ olmaqla yanaşı, gələcək nəsillər üçün vətənpərvərlik, cəsarət, birlik və milli iradə nümunəsidir.
Azad Kərimli – Zərdab Gənclər evi, dərnək rəhbəri
