Cocuq Mərcanlı kəndi və Lələtəpə yüksəkliyi
Cocuq Mərcanlı kəndi və Lələtəpə yüksəkliyi Azərbaycan tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyan yaşayış məntəqəsi və strateji ərazi kimi yadda qalmışdır. Bu ərazilərin azad edilməsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm hadisələr olmuş, xüsusilə Cocuq Mərcanlıya əhalinin qayıdışı işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyatın yenidən bərpa olunmasının başlanğıcını qoymuşdur.
1994-cü il yanvarın 5-də Horadiz əməliyyatı zamanı Cocuq Mərcanlı kəndi işğaldan azad edilmişdir. Lakin kəndin təhlükəsizliyi və burada həyatın tam bərpası üçün ətraf ərazilərdə yerləşən strateji yüksəkliklərin nəzarətə götürülməsi mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Strateji yüksəkliklər işğalçılardan azad edildikdən sonra Cocuq Mərcanlıya həyatın qayıtması üçün real imkan yaranmışdır. Cocuq Mərcanlının azad olunması kənd sakinlərinin doğma torpaqlarına qayıtması üçün mühüm mərhələ olsa da, uzun müddət təhlükəsizlik problemləri səbəbindən burada əvvəlki həyatın tam şəkildə bərpası mümkün olmamışdır. Buna baxmayaraq, kənd sakinlərinin öz doğma yurdlarına qayıtmaq arzusu daim yaşadılmışdır. Sonrakı illərdə Cocuq Mərcanlının bərpası və burada müasir yaşayış şəraitinin yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.
2016-cı ilin aprel döyüşləri bu baxımdan yeni mərhələnin başlanmasına səbəb olmuşdur. Aprel döyüşləri zamanı Azərbaycan Ordusunun əks-hücumu nəticəsində Lələtəpə yüksəkliyi işğaldan azad edilmişdir. Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsi Cocuq Mərcanlının təhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşımış və kənddə genişmiqyaslı bərpa işlərinin aparılması üçün yeni imkanlar yaratmışdır. Lələtəpə yüksəkliyinin nəzarətə götürülməsindən sonra Cocuq Mərcanlı kəndində həyatın bərpası sürətlənmişdir. Kənddə yeni yaşayış evləri, məktəb, məscid və digər sosial obyektlər inşa edilmiş, əhalinin rahat və təhlükəsiz yaşayışı üçün müasir infrastruktur yaradılmışdır. Uzun illər doğma yurdlarından ayrı düşmüş kənd sakinlərinin bir qisminin Cocuq Mərcanlıya qayıtması işğaldan azad edilmiş ərazilərə qayıdış prosesinin mühüm nümunəsinə çevrilmişdir.
Cocuq Mərcanlıya qayıdış yalnız bir kəndin bərpası kimi deyil, həm də doğma torpaqlarda həyatın yenidən qurulmasının simvolu kimi qiymətləndirilmişdir. Bu qayıdış sonrakı dövrdə işğaldan azad edilmiş digər ərazilərdə də genişmiqyaslı bərpa və məskunlaşma proseslərinin həyata keçirilməsi üçün mühüm təcrübə yaratmışdır. Bu mənada Cocuq Mərcanlıya qayıdış Böyük Qayıdışın başlanğıcı kimi xarakterizə olunur.
1994-cü ildə Cocuq Mərcanlının, 2016-cı ildə isə Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsi Azərbaycanın dövlətçilik və hərb tarixində mühüm hadisələr sırasındadır. Bu ərazilərdə təhlükəsizliyin təmin olunması və sonrakı bərpa işləri nəticəsində uzun illər sonra kəndə həyat qayıtmışdır. Cocuq Mərcanlı bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasının və insanların doğma torpaqlarına qayıdışının simvollarından biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Aytac Həşimzadə- Zərdab rayon İsaqbağı kənd körpələr evi-uşaq bağçasının müdiri
