Cəbrayıl rayonunun işğal edilməsi
Cəbrayıl rayonu Azərbaycanın qədim və gözəl bölgələrindən biridir. Rayon zəngin tarixi, mədəni irsi və təbiəti ilə seçilir. Cəbrayıl şəhəri və rayonun kəndləri uzun illər burada yaşayan insanların doğma yurdu olmuşdur. Lakin Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi nəticəsində Cəbrayıl rayonu da ağır faciələrlə üzləşmişdir.
1993-cü il avqustun 23-də Cəbrayıl rayonu Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. İşğal nəticəsində rayonun əhalisi öz doğma torpaqlarından məcburi şəkildə köçkün düşmüşdür. İnsanlar evlərini, təsərrüfatlarını və illərlə qurduqları həyatlarını geridə qoyaraq Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində məskunlaşmağa məcbur olmuşdular. Bu hadisə Cəbrayıl sakinlərinin yaddaşında dərin iz buraxmışdır.
İşğal illərində Cəbrayıl rayonunun yaşayış məntəqələri ciddi dağıntılara məruz qalmışdır. Evlər, məktəblər, mədəniyyət müəssisələri, inzibati binalar və digər obyektlər dağıdılmış, rayonun tarixi və mədəni irsinə də zərər dəymişdir. Cəbrayılın qədim abidələri və qəbiristanlıqları da işğal dövründə baxımsız vəziyyətdə qalmışdır. Rayonun sakinləri uzun illər öz doğma yurdlarına qayıtmaq arzusu ilə yaşamışlar.
Cəbrayılın işğalı Azərbaycan xalqı üçün böyük itki olsa da, insanlar doğma torpaqlara qayıdacaqları günə inamlarını itirmədilər. Məcburi köçkün həyatı yaşayan Cəbrayıl sakinləri öz rayonlarının tarixini, adət-ənənələrini və milli dəyərlərini qoruyub saxladılar. Onlar gələcəkdə doğma torpaqlarına qayıtmaq ümidini daim yaşatdılar.
2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Cəbrayılın tarixində yeni mərhələ açdı. 2020-ci il oktyabrın 4-də Azərbaycan Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev Cəbrayıl şəhərinin və rayonun bir sıra kəndlərinin Azərbaycan Ordusu tərəfindən azad edildiyini elan etdi. Bu xəbər Cəbrayıl sakinləri və bütün Azərbaycan xalqı tərəfindən böyük sevinc və qürur hissi ilə qarşılandı. Beləliklə, uzun illər davam edən həsrətdən sonra Cəbrayıl yenidən Azərbaycanın nəzarətinə keçdi.
Azadlıqdan sonra Cəbrayılda genişmiqyaslı quruculuq və bərpa işlərinə başlanıldı. Yeni yolların, yaşayış məhəllələrinin, məktəblərin və digər sosial obyektlərin tikilməsi rayonun gələcək inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Cəbrayılın yenidən qurulması keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışına şərait yaradılması baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır.
Cəbrayılın işğal və azadlıq tarixi xalqımız üçün mühüm bir dərsdir. Bu tarix bizə doğma torpağın, müstəqilliyin və dövlətçiliyin dəyərini xatırladır. Cəbrayıl bu gün azad və yenidən qurulan Azərbaycan torpaqlarından biridir. Rayonun gələcəkdə daha da inkişaf etməsi və burada həyatın əvvəlki kimi canlanması xalqımızın ən böyük arzularından biridir.
Pərviz Əsgərov – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
