İşğal 30 il davam etdi və biz torpaqlarımızı güc yolu ilə azad etdik
Azərbaycanın müasir tarixində ən ağır və eyni zamanda dönüş nöqtəsi olan hadisələrdən biri torpaqlarının uzun illər işğal altında qalması idi. Təxminən 30 il ərzində Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin bir hissəsi işğal altında qaldı. Bu müddət ərzində yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşərək məcburi köçkün həyatı yaşadı, yaşayış məntəqələri dağıdıldı, tarixi və mədəni irsə ciddi ziyan dəydi.
Münaqişənin sülh yolu ilə həlli istiqamətində uzun illər ərzində danışıqlar aparıldı. Azərbaycan diplomatik müstəvidə öz mövqeyini ifadə edir, ərazi bütövlüyünün bərpasını əsas məqsəd kimi qarşıya qoyurdu. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində Azərbaycan ərazilərinin işğalı ilə bağlı müddəalar yer almış və işğal olunmuş ərazilərdən qüvvələrin çıxarılması tələb edilmişdi.
Lakin uzun müddət ərzində münaqişənin həlli mümkün olmadı. 2020-ci ilin sentyabrında hərbi əməliyyatların başlanması ilə vəziyyət köklü şəkildə dəyişdi. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri 44 gün davam edən müharibə nəticəsində bir sıra əraziləri nəzarətə götürdü. 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatdan sonra Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması təmin edildi.
2023-cü ilin sentyabrında Qarabağda keçirilən hərbi əməliyyatlardan sonra Azərbaycan ərazisində suverenliyinin tam bərpa edildiyini açıqladı. Bununla da ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmin edilməsi istiqamətində yeni mərhələ başlandı.
Bu hadisələr Azərbaycanın müasir tarixində yalnız hərbi nəticələrlə deyil, həm də sonrakı bərpa və quruculuq prosesi ilə yadda qalır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə yollar, hava limanları, enerji və digər infrastruktur obyektləri inşa edilir, yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması həyata keçirilir. Keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı da bu prosesin mühüm istiqamətlərindən biridir.
Azad edilmiş ərazilərin bərpası böyük maliyyə və təşkilati resurslar tələb edən uzunmüddətli prosesdir. Qarşıda duran əsas məsələlər arasında təhlükəsizliyin təmin edilməsi, mina təhlükəsinin aradan qaldırılması, yaşayış və sosial infrastrukturun yaradılması, iqtisadi fəaliyyətin bərpası və insanların öz yurdlarına qayıdışının davam etdirilməsi dayanır.
30 illik işğal dövrü Azərbaycanın tarixində ağır izlər buraxdı. 2020-ci ildə başlayan və sonrakı hadisələrlə davam edən proses nəticəsində ölkə ərazi bütövlüyü və suverenliyinin bərpası mərhələsinə keçdi. Bu gün əsas diqqət azad edilmiş ərazilərin dirçəldilməsinə, insanların təhlükəsiz və davamlı şəkildə öz doğma torpaqlarına qayıtmasına və həmin bölgələrin ölkənin ümumi iqtisadi həyatına yenidən inteqrasiyasına yönəlib.
30 il davam edən işğal Azərbaycan tarixinin mürəkkəb səhifələrindən biri kimi geridə qalıb. Qarşıdakı mərhələ isə azad edilmiş ərazilərin bərpası, dayanıqlı inkişafı və əhalinin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi ilə xarakterizə olunur.
Yaşar Nuriyev – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
