Avropa institutlarının Azərbaycana münasibəti və beynəlxalq ədalət məsələsi
Beynəlxalq təşkilatların nüfuzu onların qəbul etdiyi qərarların obyektivliyindən, hüquqi prinsiplərə sadiqliyindən və bütün dövlətlərə bərabər yanaşmasından asılıdır. Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsi zamanı beynəlxalq institutların fəaliyyəti ilə bağlı yaranmış mübahisələr isə bu prinsiplərin praktikada nə dərəcədə qorunduğu məsələsini gündəmə gətirib. Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə Avropa Parlamenti və Avropa Şurasına münasibətdə səsləndirdiyi tənqidi fikirlər Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara qarşı mövqeyini ifadə edir.
Azərbaycanın mövqeyinə görə, ölkəmiz otuz ilə yaxın davam edən işğal və humanitar itkilərlə üzləşdiyi dövrdə bir sıra beynəlxalq siyasi dairələrdən gözlənilən səviyyədə prinsipial dəstək görməyib. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasını tələb edən beynəlxalq qərarların icrasız qalması, münaqişənin həllinə yönəlmiş vasitəçilik səylərinin nəticəsizliyi və işğalın yaratdığı problemlərin uzun müddət davam etməsi bu narazılığın əsas səbəbləri sırasında yer alır.
Avropa Parlamenti və Avropa Şurası Avropa siyasi məkanında fərqli funksiyalara malik qurumlardır. Avropa Parlamenti Avropa İttifaqının qanunverici institutlarından biri, Avropa Şurası isə insan hüquqları, demokratiya və hüququn aliliyini təşviq edən beynəlxalq təşkilatdır. Onların fəaliyyətinə dair qiymətləndirmələr də məhz bu səlahiyyətlər və prinsiplər çərçivəsində aparılmalıdır. Bununla belə, Azərbaycanla bağlı qəbul edilən bəzi siyasi sənədlər və qətnamələr ölkəmizdə qərəzli yanaşma kimi qiymətləndirilir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında əsas diqqət çəkən məqamlardan biri beynəlxalq münasibətlərdə selektiv yanaşmanın qəbuledilməzliyidir. Əgər dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyi beynəlxalq hüququn təməl prinsipləridirsə, həmin prinsiplər siyasi maraqlardan asılı olmayaraq bütün hallarda müdafiə olunmalıdır. Əks halda, beynəlxalq təşkilatların bəyan etdiyi dəyərlərlə onların praktiki fəaliyyəti arasında ziddiyyət yaranır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi regionda yeni reallıqlar yaradıb. Bu reallıqların qəbul edilməsi və gələcək münasibətlərin sağlam əsaslar üzərində qurulması beynəlxalq tərəfdaşlar üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunması üçün dövlətlərin suverenliyinə hörmət, qarşılıqlı etimad və konstruktiv dialoq əsas götürülməlidir.
Beynəlxalq təşkilatların siyasi mövqeləri fərqli ola bilər. Lakin onların qərar və qiymətləndirmələri obyektiv faktlara, beynəlxalq hüquqa və ardıcıl meyarlara söykənməlidir. Tənqid də, siyasi dialoq da hüquqi əsaslardan uzaqlaşmamalı, dövlətlər arasında qarşıdurmanı dərinləşdirmək əvəzinə problemlərin həllinə xidmət etməlidir.
Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə tutduğu mövqe bu baxımdan aydındır: ölkəmiz suverenliyinə hörmət edilməsini tələb etdiyi kimi, digər dövlətlərin də hüquqlarına hörmət prinsipini müdafiə edir. İkili standartların aradan qaldırılması yalnız Azərbaycanın deyil, bütövlükdə beynəlxalq sistemin maraqlarına uyğundur. Çünki ədalətə əsaslanmayan sülh davamlı ola bilməz, siyasi maraqlara uyğun dəyişən hüquqi yanaşmalar isə beynəlxalq etimadı zəiflədir.
Pərviz Əsgərov – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
