Cəbrayıl rayonunun işğal edilməsi
Tarixdə elə günlər var ki, xalqın yaddaşından heç vaxt silinmir. Cəbrayıl rayonunun işğalı da Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxan faciəli hadisələrdən biridir. Doğma torpağından ayrı düşən minlərlə insan illər boyu öz evinə, kəndinə, şəhərinə qayıtmaq arzusu ilə yaşadı. Cəbrayıl rayonu 1993-cü il avqustun 23-də Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edildi. İşğal nəticəsində rayonun əhalisi doğma yurd-yuvasını tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Yaşayış məntəqələri dağıdıldı, evlər və sosial obyektlər yararsız vəziyyətə salındı, rayonun tarixi və mədəni irsinə ciddi ziyan dəydi. Cəbrayılın işğalı ilə onun sakinlərinin doğma torpaqlarına qayıtmaq həsrəti başladı. Uzun illər ərzində cəbrayıllılar müxtəlif bölgələrdə yaşasalar da, doğma yurdlarını unutmadılar. Cəbrayıl adı onların yaddaşında ata-baba torpağı, uşaqlıq xatirələri və doğma evləri ilə bağlı qaldı. Lakin bu həsrət 2020-ci ildə sona yaxınlaşdı. Vətən müharibəsinin ilk günlərindən Cəbrayıl rayonunun yaşayış məntəqələrinin azad edilməsi istiqamətində döyüşlər başladı. Sentyabrın 27-də Böyük Mərcanlı və Nüzgar kəndləri azad edildi. Oktyabrın 3-də isə rayonun bir sıra kəndləri Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçdi. Nəhayət, 4 oktyabr 2020-ci il Cəbrayıl tarixinin ən mühüm günlərindən birinə çevrildi. Həmin gün Cəbrayıl şəhəri və rayonun doqquz kəndi işğaldan azad edildi. Beləliklə, uzun illər davam edən ayrılıqdan sonra Cəbrayıl şəhərinə Azərbaycan bayrağı yenidən qayıtdı. Cəbrayıl şəhərinin azad olunması 2020-ci il Vətən müharibəsinin mühüm hadisələrindən biri oldu. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatına görə, Cəbrayıl İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı azad edilən ilk şəhər olmuşdur. Bu tarixi hadisənin əhəmiyyətini nəzərə alaraq 4 oktyabr Cəbrayıl Şəhəri Günü elan edilib. Azərbaycan Prezidentinin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamına əsasən, hər il 4 oktyabr Cəbrayıl Şəhəri Günü kimi qeyd olunur.
Bu gün Cəbrayıl artıq yalnız keçmişin xatirəsi deyil. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə olduğu kimi, Cəbrayıl rayonunda da yenidənqurma və bərpa işləri həyata keçirilir. Şəhərin müasir görkəmdə yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıtması istiqamətində işlər aparılır. 4 Oktyabr – Cəbrayıl Şəhəri Günü həm keçmişi xatırlamaq, həm də gələcəyə baxmaq üçün əlamətdar tarixdir. Bu gün Cəbrayılın işğal illərindən azadlığa, dağıntılardan quruculuğa gedən yolunu xatırladır. Cəbrayılın tarixi bir daha göstərir ki, doğma torpağa bağlılıq illər keçsə də, insanların yaddaşından silinmir. Bu əlamətdar gün münasibətilə Cəbrayıl sakinlərini və bütün Azərbaycan xalqını təbrik edir, torpaqlarımızın azadlığı uğrunda həyatını itirmiş şəhidlərimizin xatirəsini ehtiramla yad edirik.
Zərdab rayon Gəlmə kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru-Rasif Qaçayev
