Zərifə xanım Əliyevanın doktorluq dissertasiyası
Zərifə Əliyeva Azərbaycan tibb elminin görkəmli nümayəndələrindən biri kimi oftalmologiya sahəsində mühüm elmi araşdırmalar aparmışdır. Onun elmi fəaliyyətində mühüm mərhələlərdən biri də doktorluq dissertasiyasının müdafiəsi olmuşdur. Bu dissertasiya görmə orqanının peşə xəstəliklərinin öyrənilməsi və onların qarşısının alınması sahəsində mühüm elmi nəticələr ortaya qoymuşdur. Zərifə Əliyevanın doktorluq dissertasiyası əsasən kimya sənayesində çalışan işçilərdə rast gəlinən göz xəstəliklərinin araşdırılmasına həsr olunmuşdur. Həmin dövrdə sənayenin sürətli inkişafı ilə əlaqədar olaraq müxtəlif kimyəvi maddələrin insan sağlamlığına təsiri mühüm elmi mövzulardan biri hesab edilirdi. Bu baxımdan onun apardığı tədqiqatlar həm tibb elmi, həm də əmək gigiyenası sahəsi üçün böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Alim dissertasiya üzərində işləyərkən müxtəlif sənaye müəssisələrində çalışan işçilərin sağlamlıq vəziyyətini araşdırmış, kimyəvi maddələrin görmə orqanına təsirini sistemli şəkildə öyrənmişdir. O, xüsusilə gözün selikli qişasının və digər strukturlarının zədələnmə səbəblərini analiz etmiş, bu təsirlərin uzunmüddətli nəticələrini elmi baxımdan izah etmişdir. Aparılan müşahidələr və klinik araşdırmalar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, bəzi kimyəvi maddələr göz toxumalarına mənfi təsir göstərərək müxtəlif xəstəliklərin yaranmasına səbəb ola bilər. Zərifə Əliyeva öz dissertasiyasında bu problemlərin həlli üçün profilaktik tədbirlərin vacibliyini də vurğulamışdır. O, sənaye müəssisələrində çalışan insanların göz sağlamlığının qorunması üçün xüsusi qoruyucu vasitələrin istifadəsini, iş şəraitinin yaxşılaşdırılmasını və müntəzəm tibbi müayinələrin aparılmasını tövsiyə etmişdir. Bu təkliflər sonrakı dövrlərdə istehsalat müəssisələrində əmək şəraitinin təkmilləşdirilməsinə və işçilərin sağlamlığının qorunmasına kömək etmişdir. Alimin elmi işində diqqət çəkən məqamlardan biri də praktiki nəticələrin geniş tətbiq imkanına malik olması idi. Onun araşdırmaları nəticəsində əldə olunan məlumatlar oftalmoloqlar və digər tibb mütəxəssisləri üçün mühüm elmi mənbəyə çevrilmişdir. Bu tədqiqatlar sayəsində peşə ilə əlaqədar yaranan göz xəstəliklərinin diaqnostikası və profilaktikası sahəsində yeni yanaşmalar formalaşmışdır. Zərifə Əliyevanın doktorluq dissertasiyası tibb ictimaiyyəti tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və onun elmi nüfuzunun daha da artmasına səbəb olmuşdur. Bu iş həm Azərbaycan oftalmologiya məktəbinin inkişafına töhfə vermiş, həm də peşə xəstəliklərinin öyrənilməsi sahəsində mühüm addım kimi qəbul edilmişdir. Beləliklə, Zərifə Əliyevanın doktorluq dissertasiyası yalnız elmi tədqiqat işi deyil, həm də insan sağlamlığının qorunmasına yönəlmiş mühüm bir elmi töhfə kimi qiymətləndirilir. Bu tədqiqat onun Azərbaycan tibb elminin inkişafındakı əhəmiyyətli rolunu bir daha göstərir.
Kamal Xəlilov – Zərdab Gənclər evinin dərnək rəhbəri
