Sabit iqtisadiyyat və müstəqil maliyyə və iqtisadi sistem olmasaydı, bu gün gələcəkdən danışmaq çətin olardı
Prezident İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən tədbirdə səsləndirdiyi “Sabit iqtisadiyyat və müstəqil maliyyə və iqtisadi sistem olmasaydı, bu gün gələcəkdən danışmaq çətin olardı” fikri Azərbaycanın son onilliklərdə formalaşdırdığı iqtisadi dayanıqlığın və maliyyə müstəqilliyinin konkret göstəricilərini özündə əks etdirir. Dövlət başçısının çıxışında qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan son 20 ildə 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb edib. Bu göstərici ölkədə investisiya mühitinin və iqtisadi sabitliyin formalaşmasının mühüm nəticələrindən biri kimi təqdim olunur. Eyni zamanda, forumda səsləndirilən məlumatlara görə, Azərbaycanın ÜDM-i 2003-cü ildən etibarən 7 milyard dollardan 76 milyard dollara, adambaşına düşən ÜDM isə 900 dollardan 7500 dollara yüksəlib. Həmin dövrdə yoxsulluq səviyyəsinin 45 faizdən 5 faizə enməsi, Dövlət Neft Fondunun aktivlərinin isə 840 milyon dollardan 75 milyard dollara çatması ölkənin maliyyə imkanlarının genişlənməsini göstərən əsas göstəricilər sırasında qeyd edilib. Maliyyə dayanıqlığının mühüm göstəricilərindən biri də dövlət borcunun səviyyəsidir. Prezidentin forumdakı çıxışına əsasən, Azərbaycanın ümumi dövlət borcu ÜDM-in təxminən 20 faizini, xarici borcu isə 5,6 faizini təşkil edir. Dövlət başçısı həmçinin ölkənin valyuta ehtiyatlarının xarici borcu təxminən 20 dəfə üstələdiyini bildirib. Bu göstəricilər Azərbaycanın xarici maliyyə öhdəliklərini qarşılamaq üçün əhəmiyyətli ehtiyat bazasına malik olduğunu göstərir. Bundan başqa, Prezident 2017-ci ilin aprelindən etibarən ABŞ dollarının məzənnəsinin 1 ABŞ dolları = 1,70 manat səviyyəsində dəyişmədiyini vurğulayıb. İqtisadi strukturun dəyişməsi də bu prosesin mühüm hissəsidir. Forumda səsləndirilən məlumatlara görə, 2025-ci ildə qeyri-neft-qaz sektoru Azərbaycanın ÜDM-nin 71 faizini formalaşdırıb. Bununla yanaşı, qeyri-neft-qaz iqtisadiyyatının həcminin son iki onillikdə təxminən 4,5 dəfə artdığı bildirilib. Bu, iqtisadiyyatın yalnız karbohidrogen gəlirlərindən asılılığının azaldılması istiqamətində baş verən struktur dəyişikliklərini göstərən faktlardan biridir. Eyni zamanda, Azərbaycanın enerji sektorunda da mühüm artım müşahidə olunub: təbii qaz hasilatı 2003-cü ildəki 5 milyard kubmetrdən 2025-ci ildə 50 milyard kubmetrədək yüksəlib. İnvestisiya fəallığının cari göstəriciləri də diqqət çəkir. Prezidentin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun iştirakçılarına müraciətində bildirilib ki, I Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində ötən il ümumi dəyəri 10 milyard ABŞ dollarından çox olan investisiya sazişləri imzalanıb və bunun 7 milyard dollardan çoxu qeyri-neft sektoruna aid olub. Bu rəqəmlər investisiya gündəliyində iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətinin xüsusi yer tutduğunu göstərir. Beləliklə, “sabit iqtisadiyyat və müstəqil maliyyə və iqtisadi sistem” anlayışı yalnız ümumi siyasi-iqtisadi ifadə deyil, konkret maliyyə və makroiqtisadi göstəricilərlə müşayiət olunan proses kimi çıxış edir. 350 milyard dollardan artıq investisiya, 75 milyard dollarlıq Dövlət Neft Fondu aktivləri, xarici borcun ÜDM-in 5,6 faizinə bərabər olması, valyuta ehtiyatlarının xarici borcu təxminən 20 dəfə üstələməsi və qeyri-neft-qaz sektorunun ÜDM-də 71 faizlik payı Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafı üçün formalaşdırılmış maliyyə və institusional bazanın əsas göstəricilərini təşkil edir. Prezidentin forumdakı çıxışının məntiqinə görə, məhz bu baza yeni investisiyaların cəlbi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və uzunmüddətli inkişaf hədəflərinin reallaşdırılması üçün ilkin şərtlərdən biridir.
- Zərdabi adına Əlvənd kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru E. Xəlilov
