Füzulinin coğrafiyası – Qarabağın cənubunda yerləşən qədim diyar
Azərbaycanın qədim və gözəl guşələrindən biri olan Füzuli rayonu özünəməxsus coğrafi mövqeyi, geniş düzənlikləri, münbit torpaqları və kənd təsərrüfatı imkanları ilə seçilir. Qarabağın cənubunda yerləşən bu rayon ölkəmizin təbii və iqtisadi potensialında mühüm yer tutur. Oktyabrın 17-də qeyd olunan Füzuli Şəhəri Günü münasibətilə rayonun coğrafi xüsusiyyətlərinə nəzər salmaq onun təbiətini və inkişaf imkanlarını daha yaxından tanımağa kömək edir.
Füzuli rayonu Azərbaycanın cənub-qərbində yerləşir. Rayonun coğrafi mövqeyi onun tarixən yaşayış məskəni və kənd təsərrüfatı bölgəsi kimi inkişaf etməsində mühüm rol oynayıb. Ərazinin düzənlik sahələri əkinçilik üçün əlverişli şərait yaradıb, bölgənin digər ərazilərlə əlaqələri isə iqtisadi və sosial həyatına təsir göstərib. Füzuli şəhəri rayonun əsas inzibati və yaşayış mərkəzidir. Şəhər və ətraf yaşayış məntəqələri uzun illər ərzində bölgənin iqtisadi, mədəni və ictimai həyatında mühüm rol oynayıb.
Füzulinin relyefi əsasən düzənliklərdən və dağətəyi ərazilərdən ibarətdir. Geniş düzənliklər rayonun səciyyəvi coğrafi xüsusiyyətlərindəndir. Bu ərazilər kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin inkişafı üçün əlverişli imkanlar yaradır. Rayonun təbiəti torpaq örtüyü, bitki aləmi və iqlim xüsusiyyətləri ilə fərqlənir. Ərazinin təbii imkanlarından düzgün istifadə olunması həm kənd təsərrüfatının inkişafı, həm də ətraf mühitin qorunması baxımından vacibdir. Füzuli rayonunda yayı isti və əsasən quraq, qışı isə nisbətən mülayim keçir. Bu iqlim xüsusiyyətləri əkinçilik fəaliyyətinə təsir göstərir. Xüsusilə taxılçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və heyvandarlığın inkişafında iqlim şəraitinin mühüm rolu var. Araz çayı rayonun yerləşdiyi geniş coğrafi ərazinin mühüm su mənbələrindən biridir. Su ehtiyatlarından səmərəli istifadə, suvarma sistemlərinin yaxşılaşdırılması və torpaqların münbitliyinin qorunması Füzulinin kənd təsərrüfatı potensialının artırılması üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Suya qənaət edilməsi, torpaq eroziyasının qarşısının alınması və yaşıllıqların qorunması rayonun təbii sərvətlərinin gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir.
Füzulinin coğrafi və iqlim xüsusiyyətləri onun kənd təsərrüfatı rayonlarından biri kimi tanınmasına şərait yaradıb. Burada taxılçılıq, tərəvəzçilik, yem bitkilərinin becərilməsi və heyvandarlıq üçün əlverişli imkanlar mövcuddur. Rayonun torpaq ehtiyatları yerli əhalinin məşğulluğunun təmin olunması və ərzaq istehsalının artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Müasir suvarma üsullarının tətbiqi, torpaqların düzgün becərilməsi və kənd təsərrüfatı texnologiyalarından istifadə məhsuldarlığın yüksəldilməsinə kömək edə bilər. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə kənd təsərrüfatının bərpası Füzulinin iqtisadi həyatının canlanmasına və bölgənin inkişafına yeni imkanlar yaradır. Füzulinin coğrafi mövqeyi onun nəqliyyat, kənd təsərrüfatı və iqtisadi inkişafı baxımından əhəmiyyətini artırır. Bölgədə yolların yenidən qurulması, infrastrukturun bərpası və yeni yaşayış məntəqələrinin salınması rayonun gələcəyinə mühüm töhfə verir.
2020-ci il oktyabrın 17-də Füzuli şəhərinin işğaldan azad edilməsi rayonun həyatında tarixi hadisə oldu. Bu gün Füzulidə aparılan bərpa və quruculuq işləri doğma torpaqların dirçəldilməsinə, insanların öz yurdlarına qayıtmasına və bölgənin iqtisadi imkanlarının genişlənməsinə xidmət edir. Rayonun coğrafi üstünlüklərindən səmərəli istifadə etməklə yeni iş yerlərinin yaradılması, kənd təsərrüfatının inkişafı və təbii sərvətlərin qorunması gələcək üçün mühüm vəzifələrdəndir.
17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü xalqımızın yaddaşında azadlığın, qürurun və doğma torpağa bağlılığın rəmzi kimi yaşayır. Bu əlamətdar gün Füzulinin tarixini, təbiətini və inkişaf perspektivlərini bir daha diqqətə çatdırır.
Zərdab rayon Əlibəyli kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin müəllimi-Gülşən İsmayılova
