Azərbaycanın qədim tarixə, zəngin mədəni irsə və strateji coğrafi mövqeyə malik bölgələrindən biri olan Füzuli rayonu Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində ağır faciələrlə üzləşmişdir. 1993-cü il avqustun 23-də Füzuli şəhəri və rayonun böyük hissəsi Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. Bu hadisə rayonun sosial-iqtisadi həyatına ciddi zərbə vurmuş, minlərlə insanın doğma yurd-yuvasından didərgin düşməsinə səbəb olmuşdur.
İşğal nəticəsində Füzuli sakinləri ağır itkilər vermiş, yüzlərlə insan şəhid olmuş, yaralanmış, əsir və itkin düşmüşdür. Rayon sakinlərindən 663 nəfər şəhid olmuş, 181 nəfər əsir və itkin düşmüş, 400 nəfərədək şəxs müharibə əlili olmuşdur. Bu rəqəmlər Füzuli əhalisinin üzləşdiyi faciənin miqyasını və Vətən uğrunda mübarizənin ağır nəticələrini əks etdirir.
1994-cü il yanvarın 5-də Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat nəticəsində Füzuli rayonunun 22 yaşayış məntəqəsi işğaldan azad edilmişdir. Bu əməliyyat rayonun bir sıra yaşayış məntəqələrinin azad olunması və əhalinin doğma torpaqlara qayıdışı üçün imkanların yaranması baxımından mühüm əhəmiyyət daşımışdır.
Füzuli şəhəri və rayonun bir sıra yaşayış məntəqələri uzun illər işğal altında qalmışdır. Bu dövrdə doğma torpaqlarından didərgin düşmüş sakinlər Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində məskunlaşaraq öz yurdlarına qayıtmaq ümidi ilə yaşamışlar. Füzulililərin doğma torpağa bağlılığı, milli kimliyini və tarixi yaddaşını qoruması gələcək qələbəyə inamın saxlanılmasında mühüm rol oynamışdır.
2020-ci ildə başlanan Vətən müharibəsi nəticəsində Füzuli rayonunun işğal altında qalmış ərazilərinin azad edilməsi istiqamətində mühüm uğurlar əldə olunmuşdur. Oktyabrın 17-də Füzuli şəhərinin azad edilməsi Azərbaycan tarixində əlamətdar hadisəyə çevrilmiş, dövlətimizin ərazi bütövlüyünün bərpası yolunda mühüm mərhələ olmuşdur.
Bu gün Füzuli rayonunda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri, infrastrukturun yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı yeni inkişaf mərhələsinin əsasını təşkil edir. Füzulinin azadlığı uğrunda canından keçmiş şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması, qazilərin xidmətlərinin ehtiramla yad edilməsi və tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə çatdırılması hər birimizin mənəvi borcudur. Füzulinin keçdiyi ağır, lakin şərəfli yol Azərbaycan xalqının Vətənə bağlılığının, dözümünün və doğma torpaqlarına qayıtmaq əzminin parlaq nümunəsidir.
Fərid Qurbanov – Zərdab rayonu, Təzəkənd kənd sakini, fəal gənc
