Füzuli rayonunun işğalı.
Azərbaycan tarixinin qanlı və eyni zamanda qəhrəmanlıq səhifələrindən biri olan Füzuli rayonunun işğalı xalqımızın yaddaşında dərin iz buraxmış faciəli hadisələrdəndir. Qarabağın qədim yaşayış məskənlərindən biri, zəngin tarixi, mədəniyyəti və milli-mənəvi irsi ilə seçilən Füzuli torpağı XX əsrin sonlarında Ermənistanın Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi işğalçılıq siyasətinin ağır nəticələri ilə üzləşmişdir. Bu torpaqda yaşanan ağrılar, doğma yurdlarından didərgin düşmüş insanların nisgili və Vətən uğrunda canından keçən qəhrəmanların xatirəsi müasir Azərbaycan tarixinin ayrılmaz hissəsidir. Füzuli rayonunun işğalı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə qarşı yönəlmiş hərbi təcavüzün tərkib hissəsi idi. Ermənistanın silahlı qüvvələrinin hücumları nəticəsində dinc əhali ağır itkilərə məruz qalmış, yaşayış məntəqələri dağıdılmış, minlərlə insan öz doğma evini tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır. İllərlə zəhmətlə qurulan həyat alt-üst edilmiş, ailələr parçalanmış, insanların yaddaşında silinməz izlər buraxan faciələr yaşanmışdır. Lakin bütün bu məhrumiyyətlər Azərbaycan xalqının Vətənə bağlılığını, torpaq sevgisini və milli iradəsini sarsıda bilməmişdir.
Füzuli şəhəri və rayonun böyük hissəsi 23 avqust 1993-cü il tarixində erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. Ermənistanın silahlı qüvvələri ilə mübarizədə rayon sakinlərindən 400 nəfərədək müharibə əlili, 663 nəfər şəhid olmuşdur, 181 nəfər əsir və itkin düşmüşdür. Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hücumu nəticəsində 5 yanvar 1994-cü ildə Füzuli rayonunun 22 yaşayış məntəqəsi işğaldan azad olunmuşdur. Bu rəqəmlərin hər birinin arxasında bir insan taleyi, yarımçıq qalmış arzular, övlad həsrəti çəkən valideynlər və doğmalarının yolunu gözləyən ailələr dayanır. Füzulinin müdafiəsi uğrunda canından keçən şəhidlərimizin qəhrəmanlığı isə Azərbaycan xalqının azadlıq və müstəqillik iradəsinin parlaq təzahürüdür.
İşğal illərində Füzuli sakinləri ağır sınaqlardan keçsələr də, doğma torpaqlarına qayıtmaq ümidini heç vaxt itirmədilər. Məcburi köçkün həyatı yaşayan insanlar öz evlərinin, kəndlərinin, uşaqlıq xatirələrinin həsrəti ilə yaşadılar. Onların qəlbində bir inam vardı: gec-tez tarixi ədalət bərpa olunacaq, Azərbaycan bayrağı doğma torpaqlarda yenidən dalğalanacaq. Bu inam xalqımızın birliyini və milli həmrəyliyini gücləndirən əsas amillərdən birinə çevrildi.
Azərbaycan dövləti münaqişənin sülh yolu ilə həlli üçün uzun illər siyasi və diplomatik səylər göstərdi. Bununla yanaşı, ölkənin müdafiə qüdrətinin möhkəmləndirilməsi, ordunun müasirləşdirilməsi və hərbi potensialın artırılması istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi. Cənab Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə aparılan məqsədyönlü siyasət nəticəsində Azərbaycan Ordusu öz gücünü və döyüş qabiliyyətini daha da artırdı. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi isə xalqımızın onilliklər boyu qəlbində yaşatdığı azadlıq arzusunun gerçəkləşməsi yolunda tarixi dönüş nöqtəsi oldu.
2020-ci il oktyabrın 17-də Füzuli şəhərinin işğaldan azad edilməsi Azərbaycan tarixinin şanlı səhifəsinə çevrildi. Bu tarixi hadisə təkcə hərbi qələbə deyildi; o, illərlə doğma yurdunun həsrətini çəkən insanların ümidlərinin gerçəkləşməsi, milli iradənin və tarixi ədalətin təntənəsi idi. Füzulinin azadlığı Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığını, xalqımızın birliyini və dövlətimizin qətiyyətini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Şəhərin azad edilməsi uğrunda döyüşlərdə göstərilən şücaət Vətənə sədaqətin və torpaq uğrunda mübarizənin unudulmaz nümunəsidir.
Bu gün Füzuli yeni inkişaf və quruculuq mərhələsini yaşayır. Azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa işləri, müasir infrastrukturun yaradılması və Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində görülən tədbirlər doğma yurda həyatın yenidən qayıtdığını göstərir. Füzulinin yenidən qurulması yalnız dağıdılmış şəhərin bərpası deyil, həm də illərlə davam edən həsrətin sona çatması, tarixi yaddaşın dirçəldilməsi və gələcəyə inamın möhkəmləndirilməsidir.
17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü xalqımız üçün həm qürur, həm də dərin ehtiram günüdür. Bu tarix şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsini yad etmək, qazilərimizin fədakarlığını qiymətləndirmək və müstəqil Azərbaycanın gücünü bir daha dərk etmək üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Füzulinin işğal və azadlıq tarixi göstərir ki, heç bir təcavüz xalqın öz torpağına bağlılığını məhv edə bilməz. Tarixi ədalətə, milli birliyə və dövlət müstəqilliyinə söykənən Azərbaycan xalqı öz gələcəyini inamla qurur.
Füzuli işğalın ağrısını yaşamış, mübarizənin sınağından keçmiş və azadlığın şərəfinə qovuşmuş torpaqdır. Onun tarixi xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaq, şəhidlərimizin qəhrəmanlığı isə gələcək nəsillər üçün Vətənə sədaqət məktəbi olacaqdır.
Rüxsarə Eminova – Zərdab rayonu Körpükənd kənd tam orta ümumitəhsil məktəbinin direktoru
