Füzuli rayonunun işğalı
Azərbaycan tarixində elə günlər var ki, onların xatirəsi xalqın yaddaşında həm ağır kədər, həm də gələcəyə uzanan mübarizə iradəsi ilə yaşayır. Füzuli şəhərinin və rayonun böyük hissəsinin 23 avqust 1993-cü ildə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi belə faciəli hadisələrdən biridir. Bu işğal minlərlə insanın həyatına təsir göstərmiş, ailələri doğma ocaqlarından ayırmış, bütöv yaşayış məntəqələrinin taleyini dəyişmişdir.
İşğal Füzulinin ictimai, iqtisadi və mədəni həyatına ağır zərbə vurdu. Sakinlər öz evlərini, təsərrüfatlarını, doğma kəndlərini və illərlə qurduqları həyatlarını tərk etmək məcburiyyətində qaldılar. Bir zamanlar insanların gündəlik zəhməti, uşaqların səsi və kənd həyatının ahəngi ilə canlanan yaşayış məntəqələri viranəliklə üzləşdi. Ailələrin yaddaşında doğma yurdun həsrəti, itirilmiş evlərin ağrısı və qayıdış arzusu kök saldı.
Füzulinin müdafiəsi uğrunda rayon sakinləri böyük fədakarlıq göstərdilər. Təqdim olunan məlumatlara görə, müharibə nəticəsində 663 nəfər şəhid olub, 181 nəfər əsir və itkin düşüb, 400 nəfərədək sakin müharibə əlili olub. Bu rəqəmlərin hər birinin arxasında bir insan taleyi, yarımçıq qalmış arzular, kədərə qərq olmuş ailələr və Vətən qarşısında göstərilmiş fədakarlıq dayanır.
Bununla belə, Füzuli uğrunda mübarizə heç vaxt dayanmadı. 1994-cü il yanvarın 5-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin uğurlu əməliyyatı nəticəsində rayonun 22 yaşayış məntəqəsi işğaldan azad edildi. Bu hadisə torpaqların azadlığı uğrunda mübarizənin davam etdiyini və xalqımızın öz yurdlarına qayıtmaq əzmindən dönmədiyini nümayiş etdirdi.
Uzun illər ərzində Füzuli sakinləri yurd həsrəti ilə yaşasalar da, doğma torpaqlara qayıdış ümidini qoruyub saxladılar. 2020-ci ildə başlanan Vətən müharibəsi bu ümidin gerçəkləşməsi üçün tarixi şərait yaratdı. Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığı nəticəsində Füzulinin azadlığına aparan yol açıldı.
Füzulinin işğal tarixi xalqımız üçün yalnız faciələrin xatırlanması deyil, həm də sülhün, müstəqilliyin və ərazi bütövlüyünün dəyərini dərindən anlamaq deməkdir. Şəhidlərimizin xatirəsi, qazilərimizin fədakarlığı və məcburi köçkünlərin yaşadığı ağrılar heç vaxt unudulmamalıdır. Azad Füzulinin yenidən qurulması isə bu ağır tarixin qarşısında həyatın, ümidin və milli iradənin qələbəsidir.
Nağı Cavadov – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
