Azərbaycanin mədəniyyət paytaxti Şuşa – milli-mənəvi dəyərlərimizin, tarixi yaddaşimizin və zəngin mədəni irsimizin təcəssümü
Şuşa Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixini, zəngin mədəniyyətini, milli-mənəvi dəyərlərini, musiqi ənənələrini və tarixi dövlətçilik irsini özündə yaşadan müqəddəs şəhərlərimizdən biridir. Qarabağın füsunkar təbiət qoynunda, əzəmətli dağlar üzərində qərarlaşan bu qədim şəhər yalnız coğrafi məkan kimi deyil, Azərbaycan xalqının milli kimliyinin, mənəvi dünyasının və mədəni yaddaşının ayrılmaz tərkib hissəsi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təsadüfi deyil ki, Şuşa əsrlər boyu Azərbaycanın ictimai-siyasi, ədəbi-bədii və mədəni həyatının mühüm mərkəzlərindən biri olmuş, özünəməxsus sənətkarlıq ənənələri, musiqi məktəbi, memarlıq nümunələri və görkəmli şəxsiyyətləri ilə ölkəmizin mədəni salnaməsində silinməz iz qoymuşdur. Şuşanın Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı müstəsna rolu, ilk növbədə, onun yetişdirdiyi böyük sənətkarlar, şairlər, musiqiçilər, xanəndələr, bəstəkarlar, rəssamlar və maarifçilərlə bağlıdır. Bu şəhər əsrlər boyu xalqımızın yaradıcı potensialının formalaşdığı, milli sənət ənənələrinin qorunub inkişaf etdirildiyi əvəzsiz mədəniyyət ocağı olmuşdur. Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri olan Xurşidbanu Natəvan, Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Xan Şuşinski, Cabbar Qaryağdıoğlu, Mir Möhsün Nəvvab və digər böyük sənət adamlarının adları Şuşanın mədəni şöhrətini bütün dünyaya tanıtmışdır. Onların yaradıcılığı Azərbaycan ədəbiyyatının, musiqisinin və incəsənətinin inkişafına mühüm töhfələr vermiş, milli mədəniyyətimizin zənginləşməsində əvəzsiz rol oynamışdır. Şuşa həm də Azərbaycan muğam sənətinin əsas beşiklərindən biri kimi tanınır. Burada formalaşmış xanəndəlik məktəbi, muğam ifaçılığı ənənələri və musiqi mühiti milli musiqi mədəniyyətimizin inkişafına güclü təsir göstərmişdir. Şəhərin hər bir guşəsində hiss olunan musiqi ruhu Şuşanı haqlı olaraq Azərbaycan musiqisinin müqəddəs məkanlarından birinə çevirmişdir. Şuşanın mədəniyyət paytaxtı kimi əhəmiyyəti onun zəngin memarlıq irsi ilə də sıx bağlıdır. Şəhərdə yerləşən tarixi məscidlər, karvansaralar, yaşayış evləri, qala divarları, malikanələr və digər memarlıq abidələri Azərbaycan milli memarlıq məktəbinin yüksək inkişaf səviyyəsini nümayiş etdirir. Yuxarı Gövhər Ağa məscidi, Aşağı Gövhər Ağa məscidi, Saatlı məscidi, Xan qızı Natəvanın sarayı, İbrahimxəlil xan sarayı, Şuşa qalası və digər tarixi abidələr şəhərin çoxəsrlik keçmişinin canlı şahidləridir. Bu abidələr yalnız memarlıq nümunələri deyil, həm də xalqımızın estetik dünyagörüşünün, dini-mənəvi dəyərlərinin, həyat tərzinin və tarixi inkişafının mühüm göstəriciləridir. Şuşanın küçələri, daş döşəmələri, qədim bulaqları, tarixi məhəllələri və özünəməxsus şəhərsalma üslubu onun Azərbaycan mədəniyyətində tutduğu xüsusi mövqeyi daha da möhkəmləndirir. Şuşa tarixən poeziya və ədəbiyyat məclislərinin, musiqi toplantılarının, elmi-mədəni müzakirələrin keçirildiyi mühüm mərkəzlərdən biri olmuşdur. Xurşidbanu Natəvanın rəhbərlik etdiyi ədəbi məclislər, Mir Möhsün Nəvvabın elmi və bədii fəaliyyəti, şəhərdə yaranmış yaradıcı mühit Azərbaycan ədəbiyyatının və maarifçilik hərəkatının inkişafında mühüm yer tutmuşdur. Şuşada formalaşan mədəni mühit müxtəlif sənət sahələrinin qarşılıqlı inkişafına şərait yaratmış, burada yetişən sənətkarlar milli mədəniyyətimizi yeni mərhələyə yüksəltmişlər. Bu baxımdan Şuşa təkcə Qarabağın deyil, bütövlükdə Azərbaycanın mədəni inkişaf tarixinin əsas sütunlarından biri hesab olunur. Şuşanın Azərbaycan mədəniyyətinin paytaxtı kimi əhəmiyyəti onun beynəlxalq səviyyədə tanıdılması və milli mədəni irsimizin dünyaya təqdim edilməsi baxımından da böyük əhəmiyyətə malikdir. 2021-ci il yanvarın 5-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Şuşa şəhəri Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilmişdir. Bu qərar şəhərin tarixi və mədəni əhəmiyyətinə verilən yüksək qiymətin, onun milli-mənəvi həyatımızda tutduğu müstəsna mövqenin dövlət səviyyəsində təsdiqinin ifadəsi idi. Həmin il mayın 7-də Şuşa şəhərinin Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi haqqında müvafiq sərəncam imzalanması ilə bu status hüquqi baxımdan rəsmiləşdirilmişdir. Bu qərar eyni zamanda Şuşanın yenidən dirçəldilməsi, tarixi simasının qorunması, mədəni irsinin bərpası və beynəlxalq mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm mərhələnin başlanğıcı olmuşdur. Şuşa Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olmaqla yanaşı, xalqımızın tarixi yaddaşının, milli qürurunun, mənəvi bütövlüyünün və yaradıcı potensialının rəmzidir. Bu şəhərin hər bir tarixi abidəsi, hər bir küçəsi, hər bir musiqi və poeziya ənənəsi Azərbaycan xalqının zəngin keçmişini və mədəni irsini özündə yaşadır. Şuşanın yenidən dirçəlməsi, tarixi-mədəni abidələrinin bərpası, mədəni tədbirlərin genişləndirilməsi və beynəlxalq aləmdə nüfuzunun artırılması Azərbaycanın milli mədəniyyət siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Biz Şuşanı yalnız tarixi bir şəhər kimi deyil, milli varlığımızın, mədəni kimliyimizin və gələcək nəsillərə ötürəcəyimiz mənəvi sərvətimizin ayrılmaz hissəsi kimi qorumalıyıq. Çünki Şuşanın yaşaması Azərbaycan mədəniyyətinin yaşaması, Şuşanın inkişafı milli-mənəvi dəyərlərimizin inkişafı, onun dünya miqyasında tanıdılması isə Azərbaycan həqiqətlərinin və zəngin mədəni irsimizin beynəlxalq aləmdə təbliği deməkdir. Şuşa keçmişimizin qüruru, bu günümüzün iftixarı, gələcəyimizin mədəniyyət mayakıdır. O, Azərbaycanın qəlbində yaşayan, milli ruhumuzu yaşadan və dünya mədəniyyətinə özünəməxsus töhfələr verən əbədi sənət və mənəviyyat məbədidir.
Zərdab rayon üzrə gənclər və idman sektorun müdiri – Əvəz Soltanov
