Azərbaycan RespublikasınınKonstitusiyası.
Hər bir müstəqil dövlətin mövcudluğu və inkişafı üçün onun hüquqi əsasları olmalıdır. Bu əsasların ən başlıcası isə Konstitusiyadır. Konstitusiya dövlətin idarə olunması qaydalarını, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını, dövlət orqanlarının fəaliyyətini və cəmiyyətin əsas prinsiplərini müəyyən edən ali hüquqi sənəddir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası da müstəqil dövlətimizin əsas qanunu hesab olunur. Ölkəmizdə qəbul edilən bütün qanunlar və digər hüquqi sənədlər Konstitusiyaya uyğun olmalıdır.Azərbaycan xalqı uzun illər öz müstəqil dövlətinə sahib olmaq arzusu ilə yaşamışdır. Ölkəmiz müxtəlif dövrlərdə fərqli siyasi quruluşların tərkibində olsa da, xalqımız milli dövlətçilik ənənələrini qoruyub saxlamışdır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə müstəqil dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atılmışdı. Lakin Cümhuriyyətin süqut etməsi bu inkişafı yarımçıq qoydu. Sonradan Azərbaycan öz müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra qarşıda duran əsas məsələlərdən biri müasir dövlətin hüquqi əsaslarını yaratmaq idi.Müstəqilliyin ilk illərində ölkədə siyasi və iqtisadi vəziyyət mürəkkəb idi. Müharibə, torpaqlarımızın işğalı, daxili qarşıdurmalar və idarəçilikdəki çətinliklər dövlət quruculuğuna mənfi təsir göstərirdi. Belə bir şəraitdə ölkədə sabitliyin yaradılması və müstəqil dövlətin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi vacib idi. Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə Konstitusiyanın hazırlanması istiqamətində ciddi işlərə başlanıldı.Azərbaycan Respublikasının ilk Konstitusiyası ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul edildi. Bu hadisə müstəqil dövlətçilik tariximizdə mühüm mərhələ oldu. Konstitusiyanın qəbul edilməsi ilə Azərbaycanın hüquqi, demokratik və dünyəvi dövlət kimi inkişafının əsas prinsipləri müəyyənləşdirildi. Sənəddə dövlətin müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyü əsas prinsiplər kimi təsbit edildi. Bununla yanaşı, dövlət hakimiyyətinin təşkili, qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətinin fəaliyyəti üçün hüquqi çərçivə yaradıldı.Konstitusiyanın ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına geniş yer verməsidir. Hər bir insanın yaşamaq, təhsil almaq, işləmək, istirahət etmək, fikir və söz azadlığına malik olmaq hüququ vardır. İnsanların qanun qarşısında bərabərliyi də Konstitusiyanın əsas prinsiplərindən biridir. Heç kəs dilinə, dininə, milliyyətinə, cinsinə və digər xüsusiyyətlərinə görə ayrı-seçkiliyə məruz qalmamalıdır. Bu müddəalar cəmiyyətdə ədalətin və bərabərliyin qorunmasına xidmət edir.Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında dövlətimizin idarəçilik sistemi də öz əksini tapmışdır. Dövlət hakimiyyəti qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətinə bölünür. Bu bölgü dövlət orqanlarının fəaliyyətinin qanun çərçivəsində həyata keçirilməsinə kömək edir. Milli Məclis qanunvericilik hakimiyyətini həyata keçirir, Prezident icra hakimiyyətinin başçısıdır, məhkəmələr isə ədalət mühakiməsini həyata keçirirlər. Hər bir dövlət orqanı öz səlahiyyətləri daxilində fəaliyyət göstərməlidir.Konstitusiyada Azərbaycan dilinin dövlət dili olması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ana dilimiz xalqımızın milli kimliyini, tarixini və mədəniyyətini yaşadan əsas dəyərlərdən biridir. Dövlət dilinin qorunması və inkişaf etdirilməsi müstəqil dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Eyni zamanda, Konstitusiyada dövlət bayrağı, dövlət gerbi və dövlət himni kimi milli rəmzlərimiz haqqında da müddəalar yer alır. Bu rəmzlər xalqımızın müstəqilliyini və milli birliyini ifadə edir.Konstitusiya yalnız dövlət orqanlarının fəaliyyətini tənzimləyən sənəd deyil. O, həm də hər bir vətəndaşın gündəlik həyatında mühüm rol oynayır. İnsanlar öz hüquqlarını bilməli, onları qorumağın yollarını öyrənməlidirlər. Məsələn, hər bir uşağın təhsil almaq hüququ vardır. Hər bir vətəndaşın əmək hüququ, mülkiyyət hüququ və sağlamlığının qorunması ilə bağlı hüquqları qanunla müdafiə olunur. İnsan öz hüquqlarını bildikdə cəmiyyətdə daha fəal iştirak edir və qarşılaşdığı haqsızlıqlara qarşı qanuni yollarla mübarizə apara bilir.Bununla yanaşı, Konstitusiya vətəndaşların vəzifələrini də müəyyən edir. Hər bir vətəndaş qanunlara əməl etməli, başqalarının hüquqlarına hörmət göstərməli, dövlətin və xalqın maraqlarını qorumalıdır. Vətəni müdafiə etmək, təbiətə və ətraf mühitə qayğı ilə yanaşmaq, dövlət rəmzlərinə hörmət etmək də vətəndaş məsuliyyətinin mühüm hissəsidir. Hüquq və vəzifələr bir-birini tamamlayır. İnsan yalnız öz hüquqlarını deyil, cəmiyyət qarşısında daşıdığı məsuliyyəti də bilməlidir.Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası zaman keçdikcə ölkədə baş verən dəyişikliklərə uyğun olaraq yenilənmişdir. Bu dəyişikliklər dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, insan hüquqlarının qorunması və cəmiyyətin inkişafı ilə bağlı olmuşdur. Konstitusiyanın əsas məqsədi müstəqil dövlətimizin hüquqi əsaslarını qorumaq və vətəndaşların layiqli həyat şəraiti üçün zəruri prinsipləri müəyyən etməkdir.Mən hesab edirəm ki, hər bir Azərbaycan vətəndaşı Konstitusiyanı tanımalı və onun əsas müddəalarını bilməlidir. Xüsusilə gənclərin öz hüquq və vəzifələrini öyrənməsi vacibdir. Çünki dövlətin gələcəyi savadlı, məsuliyyətli və qanunlara hörmət edən vətəndaşlardan asılıdır. Məktəblərdə və peşə təhsili müəssisələrində Konstitusiya haqqında məlumatların öyrədilməsi gənclərdə hüquqi biliklərin formalaşmasına kömək edir.Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqilliyimizin hüquqi təminatı, dövlətçiliyimizin əsas dayağıdır. Bu sənəd xalqımızın azad yaşamaq, öz dövlətini idarə etmək və gələcəyini müəyyənləşdirmək hüququnu təsdiq edir. Konstitusiyaya hörmət etmək, onun tələblərinə əməl etmək və hüquqlarımızı bilməklə yanaşı vəzifələrimizi də yerinə yetirmək hər birimizin borcudur. Müstəqil Azərbaycanın daha da inkişaf etməsi üçün qanunun aliliyinə və dövlətçilik prinsiplərinə daim sadiq qalmalıyıq.
Zərdab Gənclər evinin psixloqu-Cəvahir Murtuzayeva
