Azərbaycan dünyada neftin hasil edildiyi ilk məkan olub, – o vaxt hələ müasir mənada ölkə deyildi, – və biz ilk neft buruğunun xatirəsini qoruyub saxlayırıq.
Tarixi mənbələrə nəzər saldıqda Azərbaycanın neft sənayesinin qədim və zəngin tarixə malik olduğu aydın görünür. Azərbaycanın neftlə bağlı tarixi yalnız ölkənin iqtisadi və sənaye inkişafı baxımından deyil, eyni zamanda onun dünya enerji sənayesindəki mövqeyinin formalaşması baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan ərazisi dünyada neftin erkən dövrlərdən etibarən hasil edildiyi əsas məkanlardan biri olmuşdur. Həmin dövrdə müasir dövlət anlayışında Azərbaycan mövcud olmasa da, ərazidə neft hasilatının həyata keçirilməsi ölkənin enerji tarixində mühüm iz buraxmışdır.
Azərbaycan ərazisində neft hasilatının ilkin mərhələlərinə dair tarixi irsin qorunub saxlanılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İlk neft quyusunun və neft hasilatı ilə bağlı tarixi məkanların mühafizəsi Azərbaycanın neft sənayesinin formalaşmasının ilkin mərhələlərinin gələcək nəsillərə çatdırılmasına, habelə ölkənin dünya enerji tarixindəki rolunun nümayiş etdirilməsinə xidmət edir.
1846-cı il Azərbaycan neft sənayesinin tarixi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyan tarixlərdən biridir. Həmin dövrdə Azərbaycan ərazisində neft hasilatında sənaye üsullarının tətbiqinə başlanılması ölkənin dünya neft sənayesinin inkişaf tarixində mühüm yer tutduğunu göstərir. Bu hadisə ABŞ-ın Pensilvaniya ştatında neft hasilatının sənaye miqyasında inkişafından əvvəlki dövrə təsadüf etməsi ilə də diqqəti cəlb edir. Azərbaycanın zəngin və çoxəsrlik enerji irsi ölkənin neft sektorunda uzunmüddətli inkişaf ənənələrinin formalaşmasına və bu sahədə mühüm təcrübənin yaranmasına əhəmiyyətli təsir göstərmişdir.
Neft ehtiyatları Azərbaycanın sonrakı iqtisadi və sənaye inkişafında mühüm rol oynamışdır. Neft hasilatının genişlənməsi ilə paralel olaraq, bu sahə ilə əlaqəli müxtəlif sənaye müəssisələri, nəqliyyat infrastrukturu, texniki və istehsal imkanları formalaşmışdır. Bununla da neft yalnız mühüm enerji resursu kimi deyil, eyni zamanda ölkədə sənayeləşmə prosesinin əsas amillərindən biri kimi çıxış etmişdir. Neft sənayesinin inkişafı iqtisadi fəaliyyətin müxtəlif sahələrinin genişlənməsinə, sənaye və nəqliyyat infrastrukturunun formalaşmasına, habelə Azərbaycanın dünya enerji məkanında özünəməxsus mövqeyinin yaranmasına mühüm töhfə vermişdir.
Azərbaycanın dövlətçilik tarixində də XX əsrin əvvəlləri mühüm mərhələ təşkil edir. 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması müsəlman dünyasında ilk demokratik respublika təcrübələrindən biri kimi tarixə düşmüşdür. Lakin bu dövlət yalnız iki il fəaliyyət göstərmiş, 1920-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyi sona çatmış və ölkə Sovet hakimiyyətinin tərkibinə daxil olmuşdur. Bu tarixi mərhələ Azərbaycanın dövlətçilik ənənələrinin inkişafında mühüm yer tutur. Müstəqilliyin itirilməsi ölkənin təbii sərvətlərinin idarə olunması və iqtisadi inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi məsələlərinə də təsir göstərmişdir. Azərbaycanın öz sərvətlərinin sahibi olması və iqtisadi siyasətini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirməsi yalnız 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra mümkün olmuşdur. Bu baxımdan, Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpası ölkənin təbii sərvətlərindən milli maraqlara uyğun istifadə edilməsi üçün yeni tarixi mərhələnin başlanğıcı olmuşdur.
Bu gün Azərbaycan zəngin neft və qaz ehtiyatlarından istifadə etməklə yanaşı, enerji sektorunda əldə etdiyi təcrübəni iqtisadiyyatın digər sahələrinin inkişafına yönəltməyə çalışır. Neft sənayesinin formalaşdırdığı infrastruktur, insan kapitalı, texniki bilik və beynəlxalq əməkdaşlıq təcrübəsi ölkənin sonrakı iqtisadi inkişafı üçün mühüm baza yaratmışdır. Əsası Ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş neft strategiyası bu gün cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir.
Həcər Orucova- Zərdab rayon Gəlmə kənd körpələr evi-uşaq bağçasının müdiri
