Azərbaycan dili gününün təsis edilməsi
Azərbaycan dili xalqımızın milli kimliyinin, dövlətçilik ənənələrinin və zəngin mədəni irsinin əsas sütunlarından biridir. Müstəqillik illərində ana dilinin qorunması və inkişaf etdirilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Bu siyasətin ən mühüm nəticələrindən biri Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Azərbaycan dili gününün təsis edilməsi olmuşdur. Bu qərar ana dilinə dövlət səviyyəsində verilən yüksək dəyərin ifadəsi olmaqla yanaşı, Azərbaycan dilinin gələcək inkişafına xidmət edən mühüm tarixi addım kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan Respublikası dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ana dilinin hüquqi statusunun möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi. 1995-ci il 12 noyabr tarixində ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 21-ci maddəsində Azərbaycan dilinin dövlət dili olması təsbit edildi və dövlətin bu dilin inkişafını təmin etməsi konstitusion vəzifə kimi müəyyənləşdirildi. Bununla yanaşı, qloballaşma prosesləri, informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı və xarici dillərin təsirinin artması Azərbaycan dilinin qorunması istiqamətində əlavə tədbirlərin görülməsini zəruri edirdi.Bu baxımdan Ümummilli Lider Heydər Əliyev ana dilinin tətbiqinin genişləndirilməsi və latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına tam keçidin təmin edilməsi istiqamətində mühüm qərarlar qəbul etdi. 18 iyun 2001-ci il tarixində imzalanmış “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” Fərman dövlət dilinin bütün sahələrdə istifadəsinin genişləndirilməsi üçün mühüm hüquqi baza yaratdı. Həmin fərman dövlət idarəçiliyində, təhsil sistemində, kütləvi informasiya vasitələrində və rəsmi sənəd dövriyyəsində Azərbaycan dilinin tətbiqinin daha da gücləndirilməsini nəzərdə tuturdu. Ana dilinin inkişafı istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərin mühüm tərkib hissəsi latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına tam keçidin başa çatdırılması oldu. Müstəqillik illərində bu istiqamətdə həyata keçirilən islahatlar nəticəsində Azərbaycan cəmiyyətində vahid əlifba sisteminin tətbiqi təmin edildi. Bu, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, müasir informasiya məkanına inteqrasiya və dünya azərbaycanlılarının ortaq yazı sistemindən istifadə etməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan dilinin və əlifbasının dövlət səviyyəsində təbliği məqsədilə Ümummilli Lider Heydər Əliyev 9 avqust 2001-ci il tarixində “Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili gününün təsis edilməsi haqqında” Fərman imzaladı. Həmin Fərmana əsasən, hər il 1 avqust Azərbaycanda “Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günü” kimi qeyd olunmağa başlandı. Bu qərar Azərbaycan dilinin dövlətçilik tarixində xüsusi əhəmiyyət kəsb edən hadisələrdən biri oldu və ana dilinə dövlət səviyyəsində göstərilən diqqət və qayğının parlaq nümunəsinə çevrildi. Bu əlamətdar günün təsis edilməsinin əsas məqsədi Azərbaycan dilinin saflığının qorunması, onun zənginliyinin təbliği, düzgün istifadəsinin təşviqi və gənc nəslin ana dilinə hörmət ruhunda tərbiyə olunması idi. Eyni zamanda, bu qərar Azərbaycan əlifbasının inkişaf tarixinin öyrənilməsi, klassik ədəbi irsin təbliği və milli-mənəvi dəyərlərin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan dili günü hər il ölkəmizdə geniş qeyd olunur. Bu münasibətlə elmi konfranslar, dəyirmi masalar, kitab sərgiləri, ədəbi-bədii tədbirlər, dil və ədəbiyyat müsabiqələri təşkil edilir, Azərbaycan dilinin tarixi, inkişaf mərhələləri və zənginliyi barədə maarifləndirici layihələr həyata keçirilir. Təhsil müəssisələrində şagird və tələbələr arasında ana dilinə sevgi hissinin gücləndirilməsi məqsədilə müxtəlif tədbirlər keçirilir, dilimizin görkəmli nümayəndələrinin irsi təbliğ olunur. Azərbaycan dili gününün təsis edilməsi həm də dövlət dili siyasətinin sistemli şəkildə həyata keçirilməsinə yeni təkan verdi. Sonrakı illərdə dövlət dilinin qorunması istiqamətində mühüm normativ-hüquqi sənədlər qəbul edildi. 2002-ci il 30 sentyabr tarixində qəbul edilən “Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında” Qanun bu sahədə hüquqi mexanizmləri daha da möhkəmləndirdi. Həmin qanunda dövlət dilinin tətbiq prinsipləri, istifadəsi və qorunması ilə bağlı əsas müddəalar ətraflı şəkildə müəyyən olundu. Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dilinin inkişafı istiqamətində həyata keçirilən siyasət yeni mərhələdə uğurla davam etdirilir. Dövlət dilinin saflığının qorunması, ədəbi dil normalarına əməl olunması, rəqəmsal informasiya məkanında Azərbaycan dilinin imkanlarının genişləndirilməsi, elektron lüğət və terminoloji bazaların yaradılması, eləcə də ana dilinin beynəlxalq aləmdə təbliği istiqamətində ardıcıl tədbirlər görülür. Azərbaycan dili gününün təsis edilməsi yalnız təqvimdə qeyd olunan əlamətdar gün deyil, həm də milli özünüdərkə, dövlətçilik ənənələrinə və milli-mənəvi dəyərlərə verilən yüksək qiymətin ifadəsidir. Bu tarixi qərar Azərbaycan xalqının öz ana dilinə bağlılığını daha da möhkəmləndirmiş, dövlət dili siyasətinin institusional əsaslarını gücləndirmiş və dilimizin gələcək inkişafı üçün etibarlı hüquqi, siyasi və mənəvi zəmin yaratmışdır. Bu gün Azərbaycan dili müstəqil dövlətimizin əsas rəmzlərindən biri kimi yaşayır, inkişaf edir və xalqımızın milli birliyinin, mədəni irsinin və dövlətçilik ideallarının daşıyıcısı olaraq öz əhəmiyyətini daha da artırır.
Əvəz Soltanov- Zərdab rayonu üzrə gənclər və idman sektorunun müdiri
